Η Εκκλησία να μείνει αλώβητη

Αυτοί που θυσίασαν τη ζωή τους για μας, για την ανάσταση του γένους, για τα ύψιστα ιδεώδη της φυλής, πρέπει να γίνουν για μας απαραχάρακτα εθνικά και ηθικά σύμβολα

Η Εκκλησία να μείνει αλώβητη

.

Συμβαίνει αυτές τις μέρες να κυριαρχούν στις στήλες του ημερήσιου Τύπου του τόπου μας καταστάσεις, σχόλια, επικρίσεις, άχαρες πραγματικότητες, που συστηματικά υποσκάπτουν και αποδυναμώνουν τα θεμέλια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Κατ' αρχήν, πρέπει να γίνει σε όλους σαφές, ότι η συμβολή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον αγώνα για την ανάσταση του γένους των Ελλήνων είναι ανεκτίμητη. Κυρίως στον τομέα της εκπαίδευσης, η Εκκλησία ανέλαβε το ρόλο του κράτους και κράτησε άσβεστη τη φλόγα της αγάπης προς την πατρίδα και την πίστη. Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να ξεχνούμε, ότι έδωσε το "ηρωικό παρών" της κατά την απελευθερωτική επανάσταση.

Όπως μας αναφέρει ο Θουκυδίδης, ο Περικλής στον επιτάφιό του υπογραμμίζει ότι "είναι δίκαιο και αρμόζον ν' αποδίδεται τιμή μνήμης στους προγόνους μας". Μετά την πτώση του Βυζαντίου και την επικράτηση των Τούρκων, ακολούθησε η μακρά δουλεία των Ελλήνων. Κατά τους ζοφερούς αυτούς χρόνους, ο πόνος και ο φόβος των Ελλήνων ήταν έκδηλος. Ο εθνικός ποιητής, Διονύσιος Σολωμός, περιγράφει το μαρτύριο με το στίχο: "Όλα τα 'σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά". Ωστόσο, ο πόθος για ελευθερία ήταν πάντοτε διακαής και αδάμαστος.

Τουρκική ηγεσία

Στο σημείο αυτό, κρίνεται σκόπιμο να τονισθεί, ότι η στάση της τουρκικής ηγεσίας απέναντι στην Εκκλησία υπαγορευόταν όχι από αβρότητα ή από φιλανθρωπία αλλά από διπλωματικούς προφανώς λόγους. Αυτό βοήθησε την Εκκλησία, κατά το διάστημα αυτό της μακράς δουλείας, να προσεγγίσει τα τέκνα της και να τα προστατεύσει από τυχόν αυθαιρεσίες και αδικίες των Τούρκων Πασάδων. Η Εκκλησία, προκειμένου να στηρίξει ιδεολογικά το ποίμνιό της, ίδρυσε τα "κρυφά σχολειά". Τα σχολεία αυτά λειτουργούσαν αθόρυβα, κάτω από το ιλαρό φως του τρεμάμενου κανδηλιού στους νάρθηκες των εκκλησιών και των μοναστηριών, όπου οι ιερείς και καλόγεροι δίδασκαν τα Ελληνόπουλα γραφή και ανάγνωση, όπως επίσης τον "οκτάηχο" και υποτυπώδη αριθμητική. "Εκεί, στο κρυφό σχολειό" - όπως γράφει ο Ιωάννης Πολέμης - "κατοικεί του σκλάβου η αλυσόδετη πατρίδα". Έτσι, επιβεβαιώνεται ο σημαντικός ρόλος, που διαδραμάτισε η Ορθόδοξή μας Εκκλησία - όπως αναφέρουν οι ιστορικοί - στη διατήρηση της παιδείας κατά τη δραματική αυτή περίοδο, που λίγο έλειψε να χαθούμε ως λαός και ως έθνος.

Ερευνώντας αναλυτικά το όλο θέμα, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία, ότι η Εκκλησία υπήρξε επί τουρκοκρατίας "η ιερά του Έθνους ακρόπολη", μέσα στην οποία διατηρήθηκαν ατόφια η εθνική μας συνείδηση, αλώβητη η Ορθόδοξη χριστιανική πίστη και άσβεστη η ελπίδα για απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό.

Όσον αφορά τον αγώνα για την ανάσταση του γένους, εργάσθηκαν σκληρά κατά την προεπαναστατική περίοδο αξιόλογοι διδάσκαλοι, όπως ο Ρήγας Φεραίος, ο οποίος συνελήφθη και απαγχονίστηκε την 24η Ιουλίου, 1798, ο Αδαμάντιος Κοραής και τόσοι άλλοι.

Οι σημαντικότεροι κληρικοί της προεπαναστατικής περιόδου, υπήρξαν: Ο Ηλίας Μηνιάτης, που ήταν το "καύχημα" του γένους και το εδραίωμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο Ευγένιος Βούλγαρης, ένας από τους πιο σημαντικούς πνευματικούς ανθρώπους του νεότερου Ελληνισμού. Ο Νικηφόρος Θεοτόκης, ο Άνθιμος Γαζής, ο Νεόφυτος Δούκας, ο Νεόφυτος Βάμβας, ο Κων/νος Οικονόμος, ο Κοσμάς Αιτωλός (ο οποίος ίδρυσε 21 σχολεία σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και ο οποίος βρήκε μαρτυρικό θάνατο στην αγχόνη την 24η Αυγούστου, 1779), όλοι αυτοί αποτελούν με τα έργα τους αδιάψευστα τεκμήρια για τη συμβολή της Ορθοδοξίας στην ανάσταση του Γένους.

Το αίμα των Επισκόπων

Κατά τη μετεπαναστατική περίοδο, ο κλήρος της Ορθόδοξης Εκκλησίας έδωσε ηρωικό το παρών του από την πρώτη στιγμή. Ο κατάλογος των κληρικών που έχυσαν το αίμα τους για την ελευθερία είναι μακροσκελής και αρχίζει με τη δολοφονία του Επισκόπου Γρεβενών Αιμιλιανού και κλείνει με τη φρικτή κατακρεούργηση του Χρυσοστόμου Σμύρνης στις 27/8/1922 και τον απαγχονισμό του Κυπρίου Αρχιεπισκόπου Κυπριανού. Η Εκκλησία σεμνύνεται δίκαια για την ανυπολόγιστη συμβολή της στον εθνικό αγώνα, τη στιγμή που προσέφερε στο βωμό της ελευθερίας 11 Πατριάρχες, 100 ιεράρχες και 6000 περίπου άλλους κληρικούς, που έδωσαν αφειδώς το αίμα τους στα πεδία των μαχών για να βλαστήσει το δένδρο της ελευθερίας. Ποιος μπορεί να αμφισβητήσει τη θυσία του Παλαιών Πατρών Γερμανού, ο οποίος την 23η Μαρτίου 1821 ευλόγησε τους επαναστάτες στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας και στις 25 Μαρτίου 1821 υψώθηκε το λάβαρο της επανάστασης στην πλατεία των Καλαβρύτων. Ποιος μπορεί να αμφισβητήσει τη θυσία του Αθανάσιου Διάκου, ο οποίος σουβλίσθηκε ως πασχαλινός αμνός από τους Τούρκους και ένα άλλο σωρό εθνικών ηρώων; Έτσι λοιπόν, ο Παπάς, ο Επίσκοπος, αυτός δηλαδή που φορεί το ράσο, δεν αποτελεί απλώς λειτουργικό όργανο της Εκκλησίας μας, αλλά υπήρξε πάντοτε ιερό σύμβολο της ψυχής μας, γιατί κράτησε άσβεστη τη φλόγα στο βωμό της πίστης και υποδαύλιζε πάντοτε τον ασίγαστο πόθο της ελευθερίας.

Ανεξάρτητα από το τι έπραξαν μερικοί "Χρύσανθοι" ή άλλοι κληρικοί, πράγμα που επέφερε την τελευταία πενταετία σοβαρές πληγές στον κορμό της Κυπριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο κλήρος της Εκκλησίας μας παραμένει ιερός και άθικτος. Αυτοί που θυσίασαν τη ζωή τους για μας, για την ανάσταση του γένους, για τα ύψιστα ιδεώδη της φυλής, πρέπει να γίνουν για μας απαραχάρακτα εθνικά και ηθικά σύμβολα. Τα φωτεινά τους παραδείγματα για φιλοπατρία, για ηρωισμό και αυτοθυσία πρέπει να μας εμπνέουν, ανεξάρτητα από το τι πράττουν μερικοί "Χρύσανθοι" ή άλλοι παρόμοιοί τους.