Τρία χρόνια χωρίς το Θεόδουλο Καλλίνικο
Είναι στιγμούλες στη ζωή, που στιγματίζουν μια ζωή. Η συνάντηση με τον δάσκαλο Θεόδουλο Καλλίνικο ήταν εμπειρία ζωής, τόσο για μένα, όσο και για τους αμέτρητους μαθητές του. Ο άρχοντας πρωτοψάλτης ήταν άρχοντας και στη ψυχή και το σώμα. Υλοποιούσε το αρχαιοελληνικό «παν μέτρον άριστον» αλλά και τη χριστιανική αρετή της «μεσότητας». Καλλιτέχνης στη φύση, πρόσφερε όσο λίγοι στον τόπο του, διασώζοντας παραδοσιακούς μουσικούς θησαυρούς.
Μαθητής στο λύκειο, είχα τη χαρά να παρακολουθήσω δύο χρόνια μαθήματα βυζαντινής μουσικής στην ιστορική σχολή του, που έφερε το όνομα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Ήταν πράγματι στιγμές χαράς τα μαθήματα κοντά στον άρχοντα Θεόδουλο Καλλίνικο. Ήταν ο δάσκαλος. Από σεβασμό, όλοι οι μαθητές του, μικροί και μεγάλοι – μερικοί μεγαλύτεροι από αυτόν στην ηλικία - έπρεπε να πάρουν την ευχή του κατά την έναρξη του σχολικού έτους. Ακόμη, κάθε φορά που έμπαινε στην αίθουσα, όλοι μαζί σε μια κίνηση απόλυτου φυσιολογικού σεβασμού έπρεπε να σηκωθούμε. Μας έδειξε τα πρώτα βήματα στους δαιδαλώδους δρόμους της βυζαντινής μουσικής αλλά και μας δίδαξε με το λαγαρό του λόγο την αγάπη για τη μουσική. Ο Θεόδουλος Καλλίνικος στα διαλείμματα των μαθημάτων, μας μιλούσε για τα παιδικά του χρόνια, για τις περιπέτειες της ζωής του, για δύσκολα χρόνια στην Αθήνα και τις σπουδές του στο ωδείο, μας περιέγραφε τον αγώνα ζωής που έδωσε για να διασώσει παραδοσιακά λαϊκά τραγούδια τα οποία χάνονταν στο διάβα του χρόνου.
Μαθητής στο λύκειο, είχα τη χαρά να παρακολουθήσω δύο χρόνια μαθήματα βυζαντινής μουσικής στην ιστορική σχολή του, που έφερε το όνομα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Ήταν πράγματι στιγμές χαράς τα μαθήματα κοντά στον άρχοντα Θεόδουλο Καλλίνικο. Ήταν ο δάσκαλος. Από σεβασμό, όλοι οι μαθητές του, μικροί και μεγάλοι – μερικοί μεγαλύτεροι από αυτόν στην ηλικία - έπρεπε να πάρουν την ευχή του κατά την έναρξη του σχολικού έτους. Ακόμη, κάθε φορά που έμπαινε στην αίθουσα, όλοι μαζί σε μια κίνηση απόλυτου φυσιολογικού σεβασμού έπρεπε να σηκωθούμε. Μας έδειξε τα πρώτα βήματα στους δαιδαλώδους δρόμους της βυζαντινής μουσικής αλλά και μας δίδαξε με το λαγαρό του λόγο την αγάπη για τη μουσική. Ο Θεόδουλος Καλλίνικος στα διαλείμματα των μαθημάτων, μας μιλούσε για τα παιδικά του χρόνια, για τις περιπέτειες της ζωής του, για δύσκολα χρόνια στην Αθήνα και τις σπουδές του στο ωδείο, μας περιέγραφε τον αγώνα ζωής που έδωσε για να διασώσει παραδοσιακά λαϊκά τραγούδια τα οποία χάνονταν στο διάβα του χρόνου.
Η Λαϊκή Μούσα
Με τη μοτοσικλέτα, ένα τετράδιο και ένα μολύβι γύριζε τα βουνά και τα λαγκάδια για να συναντήσει παππούδες και γριές, οι οποίοι του τραγουδούσαν πασίγνωστα σήμερα, αλλά άγνωστα τότε τραγούδια. Έπρεπε, έλεγε, να ακούσω τρεις φορές το τραγούδι για να μπορέσω να καταγράψω τη μουσική στο χαρτί. Υπήρχαν περιπτώσεις που τραγουδιστές – κυρίως γυναίκες – ήταν σε πολύ προχωρημένη ηλικία και το έργο ήταν ιδιαιτέρως δύσκολο αφού η επανάληψη ήταν σχεδόν αδύνατη. Τα χρόνια περνούσαν και το χαρτί αντικατέστησε ένα τεράστιο στο μέγεθος μαγνητόφωνο, το οποίο ωστόσο μπορούσε να απαθανατίσει τα τραγούδια.
Ακολούθως περνώντας και πάλι από χίλια μύρια εμπόδια, μπόρεσε και εξέδωσε ένα μοναδικό βιβλίο, την «Κυπριακή Λαϊκή Μούσα», όπου καταγράφηκαν τα τραγούδια. Η μία σελίδα ήταν με βυζαντινούς χαρακτήρες και η άλλη σε ευρωπαϊκούς φθόγγους. Ήταν όμως αυτό το βιβλίο, το οποίο τον καταξίωσε στο χώρο του πολιτισμού και τον κατέταξε στο χώρο της ιστορίας.
Η ψαλμωδία
Το μεγάλο του πάθος, η μεγάλη του αγάπη ήταν οι ψαλμωδίες. Δεν σταματούσε να ψάλλει. Περπατούσε και έψαλλε, καθόταν και έψαλλε, ξεκουραζόταν ψάλλοντας. Καθηγητής στην Ιερατική Σχολή τα πρωινά και τα απογεύματα στη σχολή της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, είχε την ευτυχία να δει χιλιάδες μαθητές του να υμνούν στις Εκκλησίες το Θεό. Οι σχέσεις του με τους μαθητές του ήταν κάτι περισσότερο από φιλικές. Ολοι τον αγαπούσαν και τον σέβονταν, αφού ήταν ο δάσκαλος ο καλός.
@@@@@@@@@@@@@@@@
Ο Θεόδουλος Καλλίνικος
Ο Θεόδουλος Καλλίνικος κοιμήθηκε στις 5 Μαΐου του 2005 σε ηλικία 100 ετών. Γεννήθηκε στο κατεχόμενο χωριό Λευκόνοικο. Έφηβος έρχεται στη Λευκωσία όπου παίρνει τα πρώτα μαθήματα βυζαντινής μουσικής από τον μεγάλο μουσικοδιδάσκαλο Στυλιανό Χουρμούζιο. Το 1925 διορίζεται ψάλτης στο Πραστειό Μεσαορίας. Τις ικανότητες του αναγνώρισε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κύριλλος ο Τρίτος, ο οποίος τον κάλεσε στη Λευκωσία, όπου διορίστηκε δεξιός ψάλτης στο ναό του Αγίου Σάββα. Το 1935 ο Θεόδουλος Καλλίνικος πηγαίνει για δύο χρόνια στην Αθήνα. Παρακολουθεί μαθήματα στο Εθνικό Ωδείο και αριστεύει. Το πτυχίο του φέρει τις υπογραφές των μεγάλων μουσουργών Μανώλη Καλομοίρη, Ιωάννη Σακελλαρίδη, Λαύρακα και Σπύρου Καψάκη. Είχε συμφοιτήτρια τη δημοφιλή ερμηνεύτρια της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής Δόμνα Σαμίου. Στην Αθήνα την εποχή εκείνη γνώρισε και τον μεγάλο μουσικολόγο και ερευνητή Σίμωνα Καρρά, ο οποίος τα μέγιστα συνέβαλε στη διάσωση της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, διορίζεται δεξιός ψάλτης στον καθεδρικό ναό του Αγίου Ιωάννη Λευκωσίας διαδεχόμενος το δάσκαλο του Στυλιανό Χουρμούζιο. Έμεινε στο αναλόγιο μέχρι πρόσφατα και παρά τα βαθιά γηρατειά του διακρινόταν για την ιεροπρέπεια του και για την κατάνυξη που προκαλούσε στο εκκλησίασμα με το ψάλσιμο του. Στη σχεδόν 80χρονη διακονία του στην Εκκλησία υπηρέτησε πέντε Αρχιεπισκόπους. Η Ιερά Σύνοδος απένειμε στον Θεόδουλο Καλλίνικο το τιμητικό οφίκιο του Άρχοντος Πρωτοψάλτη, ενώ το 1987 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Το μεγάλο επίτευγμα Ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος το 2000 τίμησε τον Θεόδουλο Καλλίνικο μαζί με τη Δόμνα Σαμίου. Είπε τότε ότι ο Καλλίνικος διακρίθηκε ως δάσκαλος της βυζαντινής μουσικής και ως πρωτοψάλτης, ενώ παράλληλα σε χρόνους δίσεκτους κατέγραψε τη δημοτική μουσική παράδοση της Κύπρου τόσο στη βυζαντινή όσο και στην ευρωπαϊκή σημειογραφία, πράγμα που αποτελεί μεγάλο επίτευγμα. Χωρίς τον Καλλίνικο δεν θα είχαμε καταγραμμένη την παράδοση μας και σήμερα πολλές εκκλησίες δεν θα είχαν ψάλτες.
Με τη μοτοσικλέτα, ένα τετράδιο και ένα μολύβι γύριζε τα βουνά και τα λαγκάδια για να συναντήσει παππούδες και γριές, οι οποίοι του τραγουδούσαν πασίγνωστα σήμερα, αλλά άγνωστα τότε τραγούδια. Έπρεπε, έλεγε, να ακούσω τρεις φορές το τραγούδι για να μπορέσω να καταγράψω τη μουσική στο χαρτί. Υπήρχαν περιπτώσεις που τραγουδιστές – κυρίως γυναίκες – ήταν σε πολύ προχωρημένη ηλικία και το έργο ήταν ιδιαιτέρως δύσκολο αφού η επανάληψη ήταν σχεδόν αδύνατη. Τα χρόνια περνούσαν και το χαρτί αντικατέστησε ένα τεράστιο στο μέγεθος μαγνητόφωνο, το οποίο ωστόσο μπορούσε να απαθανατίσει τα τραγούδια.
Ακολούθως περνώντας και πάλι από χίλια μύρια εμπόδια, μπόρεσε και εξέδωσε ένα μοναδικό βιβλίο, την «Κυπριακή Λαϊκή Μούσα», όπου καταγράφηκαν τα τραγούδια. Η μία σελίδα ήταν με βυζαντινούς χαρακτήρες και η άλλη σε ευρωπαϊκούς φθόγγους. Ήταν όμως αυτό το βιβλίο, το οποίο τον καταξίωσε στο χώρο του πολιτισμού και τον κατέταξε στο χώρο της ιστορίας.
Η ψαλμωδία
Το μεγάλο του πάθος, η μεγάλη του αγάπη ήταν οι ψαλμωδίες. Δεν σταματούσε να ψάλλει. Περπατούσε και έψαλλε, καθόταν και έψαλλε, ξεκουραζόταν ψάλλοντας. Καθηγητής στην Ιερατική Σχολή τα πρωινά και τα απογεύματα στη σχολή της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, είχε την ευτυχία να δει χιλιάδες μαθητές του να υμνούν στις Εκκλησίες το Θεό. Οι σχέσεις του με τους μαθητές του ήταν κάτι περισσότερο από φιλικές. Ολοι τον αγαπούσαν και τον σέβονταν, αφού ήταν ο δάσκαλος ο καλός.
@@@@@@@@@@@@@@@@
Ο Θεόδουλος Καλλίνικος
Ο Θεόδουλος Καλλίνικος κοιμήθηκε στις 5 Μαΐου του 2005 σε ηλικία 100 ετών. Γεννήθηκε στο κατεχόμενο χωριό Λευκόνοικο. Έφηβος έρχεται στη Λευκωσία όπου παίρνει τα πρώτα μαθήματα βυζαντινής μουσικής από τον μεγάλο μουσικοδιδάσκαλο Στυλιανό Χουρμούζιο. Το 1925 διορίζεται ψάλτης στο Πραστειό Μεσαορίας. Τις ικανότητες του αναγνώρισε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κύριλλος ο Τρίτος, ο οποίος τον κάλεσε στη Λευκωσία, όπου διορίστηκε δεξιός ψάλτης στο ναό του Αγίου Σάββα. Το 1935 ο Θεόδουλος Καλλίνικος πηγαίνει για δύο χρόνια στην Αθήνα. Παρακολουθεί μαθήματα στο Εθνικό Ωδείο και αριστεύει. Το πτυχίο του φέρει τις υπογραφές των μεγάλων μουσουργών Μανώλη Καλομοίρη, Ιωάννη Σακελλαρίδη, Λαύρακα και Σπύρου Καψάκη. Είχε συμφοιτήτρια τη δημοφιλή ερμηνεύτρια της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής Δόμνα Σαμίου. Στην Αθήνα την εποχή εκείνη γνώρισε και τον μεγάλο μουσικολόγο και ερευνητή Σίμωνα Καρρά, ο οποίος τα μέγιστα συνέβαλε στη διάσωση της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής. Επιστρέφοντας στην Κύπρο, διορίζεται δεξιός ψάλτης στον καθεδρικό ναό του Αγίου Ιωάννη Λευκωσίας διαδεχόμενος το δάσκαλο του Στυλιανό Χουρμούζιο. Έμεινε στο αναλόγιο μέχρι πρόσφατα και παρά τα βαθιά γηρατειά του διακρινόταν για την ιεροπρέπεια του και για την κατάνυξη που προκαλούσε στο εκκλησίασμα με το ψάλσιμο του. Στη σχεδόν 80χρονη διακονία του στην Εκκλησία υπηρέτησε πέντε Αρχιεπισκόπους. Η Ιερά Σύνοδος απένειμε στον Θεόδουλο Καλλίνικο το τιμητικό οφίκιο του Άρχοντος Πρωτοψάλτη, ενώ το 1987 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Το μεγάλο επίτευγμα Ο Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος το 2000 τίμησε τον Θεόδουλο Καλλίνικο μαζί με τη Δόμνα Σαμίου. Είπε τότε ότι ο Καλλίνικος διακρίθηκε ως δάσκαλος της βυζαντινής μουσικής και ως πρωτοψάλτης, ενώ παράλληλα σε χρόνους δίσεκτους κατέγραψε τη δημοτική μουσική παράδοση της Κύπρου τόσο στη βυζαντινή όσο και στην ευρωπαϊκή σημειογραφία, πράγμα που αποτελεί μεγάλο επίτευγμα. Χωρίς τον Καλλίνικο δεν θα είχαμε καταγραμμένη την παράδοση μας και σήμερα πολλές εκκλησίες δεν θα είχαν ψάλτες.
Σχόλια