Αγγίζοντας το Θεό... με υπομονή και πέτρες

Αγγίζοντας το Θεό... με υπομονή και πέτρες

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

Ο Θεός και από την πέτρα βγάζει νερό και αληθινοί καλλιτέχνες, θεολογώντας, ιστορούν τα θεία και υπερκόσμια, αλλά και τα ορατά και ρέοντα, πολλές φορές κατ΄ αντίστροφο τρόπο, με πέτρες. Μετατρέπουν τα ταπεινά χαλίκια των βουνών και των ρεματιών, σε έργα τέχνης και ιερά αντικείμενα, επικοινωνίας του ανθρώπου με το Θεό. Ο Γεώργιος Κεπόλας με τις ψηφίδες και το χρωστήρα, υπηρετεί εδώ και δεκαετίες την τέχνη προς Δόξαν Θεού.

Η συνάντηση με τον Γιώργο Κεπόλα έγινε ένα Σάββατο πρωί, στο εργαστήρι του, το οποίο βρίσκεται στο ισόγειο μιας πολύβουης και πολυ-πολιτισμικής πολυκατοικίας, στην κατά τα άλλα αριστοκρατική περιοχή των Αγίων Ομολογητών στην Λευκωσία. Στην μικρή αυλή του διαμερίσματος, καθίσαμε σε ένα ταπεινό παγκάκι και απολαύσαμε το μερακλητικό καφεδάκι, παρόλες τις συνεχείς ενοχλήσεις των κινητών τηλεφώνων. Ο καλλιτέχνης ξεδίπλωσε τη ψυχή του και μου παρουσίασε ένα κομμάτι της δύσκολης προσπάθειας εντοπισμού των χαλικιών, τα οποία στη συνέχεια γίνονται ψηφίδες. Σε ένα κορμό δέντρου, στην μικρή αυλή, με τη βοήθεια ενός σφυριού και ενός κοπιδιού, έκοψε μερικές ψηφίδες από πέτρες που μετέφερε από τον Ακάμα.

Ο εντοπισμός των πρώτων υλών δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα, παρόλο που ακούγεται αρκετά ρομαντικό και εξόχως μαγικό. Ξυπνά πρωί, διασχίζει αφιλόξενα βουνά και φαράγγια και εντοπίζει τις έγχρωμες, ή καλύτερες τις πέτρες με χρώμα. Ωστόσο λόγω της σκόνης, δύσκολα φαίνεται το χρώμα και έτσι πολλές φορές μεταφέρει και νερό μαζί του, για να φύγουν οι σκόνες και να φανεί το πραγματικό χρώμα. Ο Γιώργος Κεπόλας λέει χαρακτηριστικά «Περπατώ ανάμεσα σε βουνά και κάμπους, ποταμούς και παραλίες ψάχνοντας να βρω τα υλικά μου, τις ωραίες χρωματιστές πέτρες με τις οποίες φτιάχνω ψηφιδωτά. Μακριά από το θόρυβο και τη μόλυνση της πόλης εδώ στη φύση, ξαναβρίσκω την ψυχή μου και τη δύναμη που μου χρειάζεται για να δημιουργήσω το έργο μου.»

Μετά τη συλλογή των πρώτων υλών ακολουθεί το βασανιστικό κόψιμο σε ψηφίδες και η διαλογή των χρωμάτων. Από εκεί και πέρα ο καλλιτέχνης, σχεδιάζει το ψηφιδωτό στο χαρτί, για να ακολουθεί η συναρμολόγηση των ψηφίδων, με τη βοήθεια ισχυρής γόμας. Το τελικό αποτέλεσμα, συνήθως ύστερα από μερικούς μήνες δουλειάς, είναι κατά κανόνα εντυπωσιακό.

Της υπομονής

Αφορμή για την συνάντηση με το Γιώργο Κεπόλα, είναι η έκδοση βιβλίου – λευκώματος «Τα έργα της Υπομονής» με πληθώρα έργων του καλλιτέχνη, τα οποία συνοδεύονται από κείμενα-σκέψεις του Γιώργου Κεπόλα ένα ποίημα του Μιχάλη Χατζηπιερή και μερικά λογοτεχνικά κείμενα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία.

Στις 120 σελίδες του βιβλίου υπάρχουν φωτογραφίες από ψηφιδωτά από όλες τις φάσεις της ζωής του καλλιτέχνη, 12 πίνακες ζωγραφικής, 4 σχέδια με μολύβι και 4 χρονογραφήματα, στα οποία εξηγεί πως εμπνέεται και δημιουργεί τα έργα του.

Το βιβλίο είναι δίγλωσσο, στην Ελληνική και την Αγγλική και βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία και τα καταστήματα της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας, σε όλη την Κύπρο.

Το βιβλίο θα παρουσιαστεί στην ερχόμενη Τετάρτη 6 Ιουνίου στις 8:30 στο Καλλινίκειο Δημοτικό Μέγαρο Αθηένου. Το βιβλίο θα παρουσιάσει ο Αντρέας Χατζηθωμάς, φιλόλογος και κριτικός. Τα καθαρά έσοδα από την πώληση του βιβλίου θα διατεθούν για την ενίσχυση της Κλεάνθειου Κοινοτικής Στέγης Αθηένου. Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει και έκθεση με πίνακες και ψηφιδωτά του Γιώργου Κεπόλα, η οποία θα διαρκέσει μέχρι τις 15 Ιουνίου.

Υπομένοντας την ιστορία

Περιδιαβάζοντας και μελετώντας το βιβλίο-λεύκωμα , εκτός από τα στίγματα της διαχρονικής πορείας του καλλιτέχνη και τις αλλαγές στην τέχνη του, στο διάβα του χρόνου, εντοπίζει κανείς το ταλέντο του Γιώργου Κεπόλα αλλά και πολλά στοιχεία από τις ανησυχίες, τις επιδιώξεις και τους προβληματισμούς του καλλιτέχνη για τον κόσμο και την κοινωνία που ζει. Ξεχωριστή αίσθηση προκαλεί η σύνθεση των αιώνων, με το χθες και το σήμερα του Γιώργου Κεπόλα. Εμπνεύσεις από τους Ψαλμούς της Παλαιάς Διαθήκης, την Αγία Γραφή και την Αποκάλυψη του Ιωάννη, μέχρι και την κυπριακή φύση και τις ντόπιες ιδιαιτερότητες, αλλά και τους σύγχρονους πολέμους και τις σύγχρονους παραλογισμούς της ζωής.

Και όλα αυτά όχι για να καταγράψει ιστορία, αλλά για να αναχθεί πάνω από την ιστορία και δείξει ότι για να γυρίσει ο κόσμος, εκτός από δουλειά πολύ, θέλει και πολύ υπομονή.

Τώρα αν η ιστορία γυρνά από τους πολιτικούς ή από τους καλλιτέχνες, είναι μια δύσκολη υπόθεση και σίγουρα δεν έχουν το προνόμιο, μόνο οι άνθρωποι της εξουσίας.

Ο Γιώργος Κεπόλας, αγωνίζεται για να φανερώσει την δύναμη που τέμνει την ιστορία, στις ψυχές των ανθρώπων και να φανερώσει την αιώνια δύναμη και αγάπη, που είναι ο ίδιος ο Θεός. Εξάλλου ο πολιτισμός είναι σκαλοπάτι για το Παράδεισο και οι αληθινοί καλλιτέχνες σπρώχνουν τους ανθρώπους, με το δικό τους τρόπο, προς τον Θεό.

Ελπίζοντας στο θαύμα

Σταχυολογώντας ορισμένα σημεία από το βιβλίο, θα θέλαμε να σημειώσουμε την αναφορά του Αλπέρ Καμί, - κάτι σαν μότο του βιβλίου - ο οποίος γράφει ότι «οι καλλιτέχνες από τη φύση τους, δεν μπορούν να συμβαδίζουν με αυτούς που δημιουργούν την ιστορία, αλλά με αυτούς που την υπομένουν...»

Και συνεχίζει ο Γιώργος Κεπόλας καταθέτοντας τις σκέψεις τους «Οι φίλοι μου, δεν ξέρω για ποια πράγματα με κατηγορούν, αλλά διαισθάνομαι ότι έχουν κάτι καλό να λένε, για την υπομονή μου. Ατέλειωτες ώρες, σ' αυτό το στενό χώρο του εργαστηρίου, ανάμεσα σε βιβλία, σχέδια, παλιά ημερολόγια και κάθε λογής πέτρες, φτιάχνω υπομονετικά τα έργα μου.

Κτυπά το τηλέφωνο. Φεύγω για το σπίτι του κυρ Γιάννη. Στον τοίχο, μια μεγάλη φωτογραφία του γιου του, που χάθηκε στη στροφή του δρόμου. Τα άλλα δυο του παιδιά, είναι διανοητικά καθυστερημένα και ανάπηρα. Καθώς μεγαλώνουν, ο πόνος και το βάρος τους, γίνονται ασήκωτα σαν βουνό. Θέλει να του φτιάξω ένα ψηφι­δωτό, ελπίζοντας μόνο στο θαύμα που αργεί να έλθει.

Επιστρέφω πίσω στο εργαστήρι μου. Ο Πάμπος μου κρατά συντροφιά από το ραδιόφωνο, βάζοντας την «Όμορ­φη πόλη» του Μ. Θεοδωράκη. Η μουσική, πάντα βρίσκει τον τρόπο να μας ταξιδεύει σε καλύτερους κόσμους.

Ξανακοιτάω τα σχέδια μου, οργανώνω τα υλικά μου και κόβω τις πέτρες σε μια περιπέτεια, που ποτέ δεν είμαι σίγουρος πού θα με βγάλει. Για τα χέρια μου δεν παραπονιέμαι, μα τα μάτια μου κουράζονται όλο και πιο γρή­γορα καθώς περνούν τα χρόνια. Κάνω έναν καφέ και κάθομαι έξω στον κήπο. Οι μέλισσες και οι πεταλούδες πετούν ελεύθερα, σαν τις ψυχές φίλων αγαπημένων που χάθηκαν.

Κάποτε είχαμε έναν φίλο που τον έλεγαν Άντρο. Από τα πενήντα χρόνια που έζησε, τα τριάντα τα πέρασε στο αναπηρικό κάθισμα. Η μητέρα του έφυγε με την πίκρα στα χείλη και στην καρδιά της. Ήλθε n Νόβα από τις Φιλιππίνες, ως οικιακή βοηθός και αργότερα ως σύζυγος. «Ήταν το χέρι του θεού» για ν' απαλύνει την αδικία που του έγινε. Να παίρνουμε κι εμείς κουράγιο από την ανυπομονησία της καθημερινότητας.

Παρ' όλα αυτά, n Κύπρος είναι ένα όμορφο νησί. Τα βουνά της, οι ακρογιαλιές, n ζιβανία, τα φρούτα και τα αγριο­λούλουδα της μυρίζουν ακόμα. Μια ατέλειωτη πηγή έμπνευσης κι ένα συνεχές πηγαινέλα ανάμεσα στην ομορ­φιά που δεν μπορείς να αρνηθείς και τα βάσανα του κόσμου που δεν μπορείς να προσπεράσεις.

Βραδιάζει. Κλείνω το εργαστήρι μου κι επιστρέφω στο σπίτι. Καθ' οδόν παίρνω από το φούρνο ψωμί και γάλο. Καθόμαστε για το βραδινό τραπέζι, ενώ στην τηλεόραση βλέπουμε τις ειδήσεις. Πόλεμοι, σεισμοί, καταιγίδες, επιδημίες και πείνα για το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη. Ένας απέραντος ωκεανός πόνου, απελπισίας και υπομονής.

Απ' αυτόν τον ωκεανό, πείρα μια σταγόνα υπομονής και μου ήταν αρκετή για να φτιάχνω έργα για εκατό ζωές.

Βιογραφικό Σημείωμα

Ο Γεώργιος Κεπόλας γεννήθηκε στην Αθηένου το 1956. Είναι το δεύτερο από τα έξι παιδιά της Ευανθίας και του Κώστα Κεπόλα. Σπού­δασε στο Παγκύπριο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Νεοκλέ­ους. Μετά τη στρατιωτική του θητεία, πήγε στη Νέα Υόρκη όπου σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Στην Αθήνα έμεινε τρία χρόνια όπου έκανε ειδίκευση στην τοιχογραφία και το ψηφιδωτό.

Το 1984, μαζί με τον αδερφό του Άλκη και συνεργάτη τον Νίκο Χριστοδουλίδη δημιούργησαν το εργαστήρι Αγιογραφίας και Ψηφιδωτού.

Έργα του Βρίσκονται τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξω­τερικό. Επίσης εικονογράφησε το ΒιΒλίο «Λευκωσία» με ποίηση του Μιχάλη Χατζnπιερή και Νεσιέ Γιασιήν και την ποιητική συλλογή του Μ. Χατζnπιερή «Μια πλεξούδα ήλιος». Το 2006 εικονογράφησε το ημερολόγιο τοίχου της Ελληνικής Τράπεζας με δεκατρία ψηφιδωτά.

Είναι νυμφευμένος με τη Φλώρα Τσιόλα από την Κοντέα και έχουν δύο παιδιά, τον Κωνσταντίνο και την Πανα­γιώτα. (www.mosaic-art-gallery.com)