Το αμήχανον κάλλος της αγιότητος

.

---

Θα πρέπει η Εκκλησία της Κύπρου, συνεχίζοντας το μυστήριο της Σαρκώσεως, να βγει προς αναζήτησιν του σύγχρονου ανθρώπου.
Να κάνει μια κίνηση εναγκαλισμού της σύγχρονης πραγματικότητας.
Αφού ο Χριστός δεν είναι ιδέα, αλλά ζωή, θα πρέπει να μην αφήσει την αλήθεια της να γίνει μια κλειστή ιδεολογία, αλλά να τη διοχετεύσει μέσα στη σύγχρονη ζωή.
Να μπολιάσει τον πολιτισμό, την τέχνη, την πολιτική, τους θεσμούς.
Να δείξει στον άνθρωπο πως όλα αυτά που σήμερα εκτρέπονται προς το παράλογο, είναι δυνατόν, μέσα από τη σχέση με τον Θεό και τον άνθρωπο να αποκτήσουν νόημα.
Να έχει εστιασμένη διαρκώς τη θεολογική της ευαισθησία στην ιστορική διάσταση, όντας, ταυτόχρονα, απαρέκκλιτα προσηλωμένη στην προοπτική της Βασιλείας.
Θα πρέπει, λοιπόν, η Εκκλησία μας να ξαναβρεί τον ειδωλοκλαστικό και προφητικό της ρόλο μέσα σε όλες τις εκφάνσεις της σύγχρονης πραγματικότητας.
Μία από αυτές τις εκφάνσεις, είναι αυτό που γενικά ονομάζουμε πολιτισμό και που στην ουσία αποτελεί την ίδια την παρακαταθήκη της ψυχής ενός λαού.
Ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιγνάτιος, σε μια ομιλία του σε παγκόσμιο Συνέδριο, που έγινε πέρσι στη Ρουμανία, τόνισε ότι η κουλτούρα αποτελεί το κατώφλι του μυστηρίου.
Η πολιτιστική και καλλιτεχνική δημιουργία, λέει, όταν είναι ειλικρινής, "σκάβει μέσα στον άνθρωπο μια θέση για τον Θεό".
Μίλησε, μάλιστα, ο Πατριάρχης Αντιοχείας για μια "θεολογία του κατωφλιού", δηλαδή μια θεολογία που να είναι σε θέση να σκύψει πάνω από τον πολιτισμό και να τον αντιμετωπίσει ως κατώφλι του μυστηρίου του Θεού.


Πολιτισμός και πίστη
Στον δικό μας χώρο, καταφέραμε, δυστυχώς, να προκαλέσουμε ένα ρήγμα μεταξύ πολιτισμού και πίστης, πράγμα που μας οδήγησε, πιστεύω, σε μεγάλη φτώχεια.
Ενώ η παράδοσή μας ανέκαθεν ήταν ανοικτή και προσελάμβανε τις τέχνες και γενικά τον πολιτισμό, εντάσσοντάς τις στη λατρεία της και δίνοντάς τους μια νέα ανοδική φορά, φτάσαμε σήμερα στο σημείο να κοιτάζουμε τον πολιτισμό με καχυποψία, θεωρώντας, μάλιστα, την πολιτιστική ή καλλιτεχνική καλλιέργεια ασύμβατη με τον Χριστιανισμό.
Και αφού μιλούμε για το "αμήχανον κάλλος" της αγιότητος, θα πρέπει η διάσταση του κάλλους να προκύπτει μέσα από καθετί το εκκλησιαστικό, ιδιαιτέρως δε σε όσα αφορούν τη λατρεία μας.
Το κάλλος πρέπει να κυριαρχήσει και να αντανακλάται στη ναοδομία μας, στην εικονογραφία, στην ψαλτική.
Αυτό που έχει ανάγκη ο σύγχρονος Κύπριος, είναι ένα κατανυκτικό περιβάλλον, ένας ορθόδοξος ναός, όπου να μπορεί να αφουγκραστεί την ψυχή του.
Μέσα από το απέριττο κάλλος της λατρείας, να ξανασυνδέεται με το μυστήριο, να μπορεί να μαζεύει τον διασκορπισμένο του νου και να ξαναβρίσκει τον Θεό.
Μέσα σ’ έναν κόσμο όπου όλα προσπαθούν να επιβληθούν διά του όγκου και της ισχύος, να αντιπαραθέσει η Εκκλησία το ταπεινό κάλλος, που αφοπλίζει.



Κληρονομιά και πίστη

Θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι έχουμε πολλά να μάθουμε επί τούτου.
Γι' αυτό, θα πρέπει να σκύψουμε με διάθεση μαθητείας πάνω στην πλούσιά μας κληρονομιά και μνήμη.
Στις αρχαίες μας εκκλησιές, τις εικόνες, τα ξυλόγλυπτα τέμπλα, τα ιερά σκεύη.
Όχι μόνο για να τα συντηρήσουμε και να τα διαφυλάξουμε, αλλά και για ν' αφουγκραστούμε τον λόγο τους, να διδαχθούμε από το αψευδές ήθος τους.
Να ξανασυνδεθούμε με το κάλλος που ακτινοβολούν.
Πιστεύω ότι η προσπάθεια αυτή για διαφύλαξη των θησαυρών της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής και λατρευτικής τέχνης, μέσα στον αιώνα που έρχεται, θα έχει καρπούς που θα ξεπερνούν τα πλαίσια της μικρής Κύπρου, γιατί η χάρη που σιωπηλά κουβαλούν μέσω των αιώνων, αφορά τους ανθρώπους όλου του κόσμου.
Ας μην φοβόμαστε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους.
Ποια είναι η άποψή μας ως Ορθοδόξων, για παράδειγμα, στα θέματα της μουσικής παιδείας, της γλωσσικής καλλιέργειας, της τέχνης, γενικότερα; Ποια είναι η συμβολή μας στη διάπλαση ενός ορθόδοξου πολιτισμού; Φοβάμαι ότι η μακρά απουσία μας από τον χώρο αυτό, έδωσε ευκαιρία για εισβολή κάθε λογής πολιτιστικών υποπροϊόντων στον τόπο μας, σε σημείο που να έχει προκληθεί ανεπανόρθωτη παραμόρφωση στις αισθήσεις του λαού.
Κι αν αφήσουμε κάτι τέτοιο να συντελεστεί, να μην εκπλαγούμε όταν αυτός ο εκχυδαϊσμός αρχίσει να παρεισφρύει και στη λατρεία της Εκκλησίας μας.



Το κάλλος της λατρείας

Τώρα τελευταία, με αφορμή το ότι η γλωσσική πενία έγινε -με ευθύνη όλων μας- τρανός θεσμός του σύγχρονου μας βίου, έρχονται μερικοί και μας μιλούν για μεταγλωττίσεις της λατρείας, αλλαγές του τυπικού και άλλα τινά.
Αποκαλούν, μάλιστα, τους λογισμούς τους "λειτουργική αναγέννηση", υπονοώντας ότι το ανυπέρβλητο κάλλος της λατρείας μας είναι ένα είδος μεσαίωνα, που πρέπει να ξεπεραστεί.
Θα πρέπει, όμως, κάποτε να ανακόψουμε επιτέλους αυτή την πορεία από έκπτωση σε έκπτωση.
Να κρατήσουμε το λατρευτικό μας ήθος μέσα από τη λειτουργική τάξη και τη διαχρονικότητα της γλώσσας.
Να αφεθούμε να μας αλλάξει η ομορφιά της Λειτουργίας, κι αν είναι να κάνουμε κάποιες αλλαγές, αυτές πρέπει να γίνουν με τον τρόπο της Εκκλησίας, δηλαδή μέσα από Διορθόδοξη Σύνοδο, υπό την ιερά επιστασία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Συνοδικώς, λοιπόν, με νηφαλιότητα και χωρίς βιασύνες,λαμβάνοντας υπόψη, τόσο την ανάγκη για περισσότερη λογική κατανόηση, όσο και τη δίψα του λαού για μυστήριο.
Όσον αφορά δε στην ανάγκη για περισσότερη κατανόηση, αυτή μπορεί να διακονηθεί και από τις Λειτουργικές Κατηχήσεις, που μπορούν να γίνονται από τους Επισκόπους, αλλά και γενικότερα μπορεί να αποτελέσει μια διάσταση του κατηχητικού έργου της Εκκλησίας.
Επίσης, θα πρέπει να θεωρούμε πλέον και το ζήτημα της γλωσσικής καλλιέργειας του λαού ως πρωτεύον, με έντονες μάλιστα θεολογικές διαστάσεις.
Κι αν το σχολείο μας αδυνατεί, για όποιους λόγους, να δώσει μια ολοκληρωμένη γλωσσική παιδεία στους νέους μας, θα πρέπει η Εκκλησία να το περιλάβει στους στόχους του κατηχητικού της έργου.
 Από την ιστοσελίδα της Μητρόπολης Μόρφου