.
? Το απλό είναι το δύσκολο και το πολύπλοκο το εύκολο, λένε οι καλλιτέχνες και όσοι ξέφυγαν από την καθημερινή πάλη της εγωιστικής ανάδειξης. Στο χώρο της εκκλησιαστικής διακονίας, όπου η ελευθερία βασιλεύει και τα πάθη ανατρέπονται σε αρετές, η απλότητα αποτελεί την πεμπτουσία της φανέρωσης της αλήθειας.
? Ζώντας μέσα στον κόσμο, αλλά βιώνοντας τον παράδεισο οι πιστοί, μπορούν και ξεχωρίζουν το κίβδηλο από το ακριβό, το οποίο δεν έχει καμιά σχέση με τα χρήματα. ? Ο πατριάρχης Αντιοχείας Ιγνάτιος, ο αραβόφωνος στη γλώσσα, τονίζει ότι η κουλτούρα αποτελεί το κατώφλι του μυστηρίου. Η πολιτιστική και καλλιτεχνική δημιουργία, όταν είναι ειλικρινής, "σκάβει μέσα στον άνθρωπο μια θέση για τον Θεό". Προχώρησε και μίλησε για μια "θεολογία του κατωφλιού", δηλαδή μια θεολογία που να είναι σε θέση να σκύψει πάνω από τον πολιτισμό και να τον αντιμετωπίσει ως κατώφλι του μυστηρίου του Θεού.
? Μέσα από αυτό το μυστήριο, εμπνεύστηκαν και εμπνέονται οι πραγματικοί αγιογράφοι – όχι οι αντιγραφείς – για να ιστορίσουν τους αγίους, για να μεταφέρουν στο χρώμα και το ξύλο την αγιότητα, για να ενώσουν τα επίγεια με τα ουράνια, για να φέρουν τον παράδεισο στη γη και να ανεβάσουν τη γη στον ουρανό.
? Η αξία της δημιουργίας κρίνεται όχι μόνο με την καλλιτεχνική δεινότητα του αγιογράφου, αλλά προπάντων από την αγιότητα του βίου του, η οποία διαπερνά κατά κανόνα το έργο τέχνης, το μέσω αγιότητας. Όπως οι πατέρες δογμάτισαν με τις λέξεις, οι αγιογράφοι δογματίζουν με τον χρωστήρα, ενώ δεν είναι τυχαίο και το γεγονός ότι οι εικόνες αποτελούν το καλύτερο κήρυγμα για τους αγράμματους.
? Αυτό το μέγα μυστήριο της ταπείνωσης, αυτό το μυστικό φως που εκπέμπουν οι εικόνες, κάτω από το χαμηλό φως των κεριών, μπορεί να σχηματοποιηθεί μόνο όταν ο αγιογράφος είναι φορέας του μυστηρίου. Η αρμονία της νατουραλιστικής τελειότητας, η οποία ανατρέπει το πνεύμα, υποτάσσεται στην ορθόδοξη εικονογραφία, στη μεσότητα μεταξύ πνεύματος και ύλης, αφήνοντας ταυτόχρονα πίσω τις υπερμοντέρνες καρικατούρες του καλλιτεχνικού αδιεξόδου.
? Ωστόσο, δεν ελλείπει η ομορφιά, δεν λείπει η έμπνευση και η ελεύθερη δημιουργικότητα του καλλιτέχνη, μόνο που η ελευθερία αυτή διέρχεται και διαπερνάται από το απέριττο κάλλος της λατρείας, από την πηγή της ζωής τον ίδιο το δημιουργό, τον ίδιο τον Θεό.
? Η μυστηριακή διάσταση της εικόνας φανερώνεται στο μέγιστο βαθμό, μέσα στο ναό, όπου ο κόσμος, αρατός τε και αόρατος, γίνεται ένα με τους πιστούς. Οι εικόνες, με το φως το ιλαρόν των καντηλιών και των κεριών, με το ευωδιαστό θυμίαμα, με τις καλλίφωνες μονοφωνικές πολυδαίδαλες ψαλμωδίες, γίνονται κομμάτι του μυστηρίου, όπου στη θέα και στην προσκύνησή τους, οι πιστοί απολαμβάνουν στο μέτρο των δυνατοτήτων τους το θαύμα.
? Κατώφλι για το Θεό αποτελεί η κουλτούρα, η πολιτιστική διάσταση της βιωμένης πράξης του βίου, αφού ο άνθρωπος αναζητώντας την ανθρώπινη τελειότητα αγγίζει το κατώφλι του Θεού. Εξάλλου, ορθόδοξο είναι οτιδήποτε είναι αληθινό και μέσα από την αλήθεια γεννιέται και η εξουσία, ως μορφή ιεραποστολής.
? Η σπουδαία ρήση «αγάπα τον Θεό και κάνε ό,τι θέλεις» αντανακλάται στο μυστήριο της εν Χριστώ ζωής, αλλά και της εν Χριστώ σαλότητας, όπου οι κανόνες του προτεσταντικού καθωσπρεπισμού, αντικαθίστανται από την πλήρη ορθόδοξη ελευθερία, που σώζει, που θεώνει τον άνθρωπο.
? Ζώντας μέσα στον κόσμο, αλλά βιώνοντας τον παράδεισο οι πιστοί, μπορούν και ξεχωρίζουν το κίβδηλο από το ακριβό, το οποίο δεν έχει καμιά σχέση με τα χρήματα. ? Ο πατριάρχης Αντιοχείας Ιγνάτιος, ο αραβόφωνος στη γλώσσα, τονίζει ότι η κουλτούρα αποτελεί το κατώφλι του μυστηρίου. Η πολιτιστική και καλλιτεχνική δημιουργία, όταν είναι ειλικρινής, "σκάβει μέσα στον άνθρωπο μια θέση για τον Θεό". Προχώρησε και μίλησε για μια "θεολογία του κατωφλιού", δηλαδή μια θεολογία που να είναι σε θέση να σκύψει πάνω από τον πολιτισμό και να τον αντιμετωπίσει ως κατώφλι του μυστηρίου του Θεού.
? Μέσα από αυτό το μυστήριο, εμπνεύστηκαν και εμπνέονται οι πραγματικοί αγιογράφοι – όχι οι αντιγραφείς – για να ιστορίσουν τους αγίους, για να μεταφέρουν στο χρώμα και το ξύλο την αγιότητα, για να ενώσουν τα επίγεια με τα ουράνια, για να φέρουν τον παράδεισο στη γη και να ανεβάσουν τη γη στον ουρανό.
? Η αξία της δημιουργίας κρίνεται όχι μόνο με την καλλιτεχνική δεινότητα του αγιογράφου, αλλά προπάντων από την αγιότητα του βίου του, η οποία διαπερνά κατά κανόνα το έργο τέχνης, το μέσω αγιότητας. Όπως οι πατέρες δογμάτισαν με τις λέξεις, οι αγιογράφοι δογματίζουν με τον χρωστήρα, ενώ δεν είναι τυχαίο και το γεγονός ότι οι εικόνες αποτελούν το καλύτερο κήρυγμα για τους αγράμματους.
? Αυτό το μέγα μυστήριο της ταπείνωσης, αυτό το μυστικό φως που εκπέμπουν οι εικόνες, κάτω από το χαμηλό φως των κεριών, μπορεί να σχηματοποιηθεί μόνο όταν ο αγιογράφος είναι φορέας του μυστηρίου. Η αρμονία της νατουραλιστικής τελειότητας, η οποία ανατρέπει το πνεύμα, υποτάσσεται στην ορθόδοξη εικονογραφία, στη μεσότητα μεταξύ πνεύματος και ύλης, αφήνοντας ταυτόχρονα πίσω τις υπερμοντέρνες καρικατούρες του καλλιτεχνικού αδιεξόδου.
? Ωστόσο, δεν ελλείπει η ομορφιά, δεν λείπει η έμπνευση και η ελεύθερη δημιουργικότητα του καλλιτέχνη, μόνο που η ελευθερία αυτή διέρχεται και διαπερνάται από το απέριττο κάλλος της λατρείας, από την πηγή της ζωής τον ίδιο το δημιουργό, τον ίδιο τον Θεό.
? Η μυστηριακή διάσταση της εικόνας φανερώνεται στο μέγιστο βαθμό, μέσα στο ναό, όπου ο κόσμος, αρατός τε και αόρατος, γίνεται ένα με τους πιστούς. Οι εικόνες, με το φως το ιλαρόν των καντηλιών και των κεριών, με το ευωδιαστό θυμίαμα, με τις καλλίφωνες μονοφωνικές πολυδαίδαλες ψαλμωδίες, γίνονται κομμάτι του μυστηρίου, όπου στη θέα και στην προσκύνησή τους, οι πιστοί απολαμβάνουν στο μέτρο των δυνατοτήτων τους το θαύμα.
? Κατώφλι για το Θεό αποτελεί η κουλτούρα, η πολιτιστική διάσταση της βιωμένης πράξης του βίου, αφού ο άνθρωπος αναζητώντας την ανθρώπινη τελειότητα αγγίζει το κατώφλι του Θεού. Εξάλλου, ορθόδοξο είναι οτιδήποτε είναι αληθινό και μέσα από την αλήθεια γεννιέται και η εξουσία, ως μορφή ιεραποστολής.
? Η σπουδαία ρήση «αγάπα τον Θεό και κάνε ό,τι θέλεις» αντανακλάται στο μυστήριο της εν Χριστώ ζωής, αλλά και της εν Χριστώ σαλότητας, όπου οι κανόνες του προτεσταντικού καθωσπρεπισμού, αντικαθίστανται από την πλήρη ορθόδοξη ελευθερία, που σώζει, που θεώνει τον άνθρωπο.
Σχόλια