Ο κίνδυνος «εβραιοποίησης» της Ορθοδοξίας
.
Αν είναι κάτι που χαρακτηρίζει την Ορθοδοξία είναι η μαγκιά, έλεγε κάποτε ένας παππούλης –ιερέας- στην Ελλάδα, και αυτή η υπέρλογη τρέλα του ένθεου έρωτα, που εκτείνεται στην αγάπη προς τους εχθρούς, είναι η ειδοποιός διαφορά της Ορθοδοξίας από τα άλλα χριστιανικά δόγματα.
Αυτή η δύναμη που εκπηγάζει από τον ίδιο το Θεό, κάνει τους ανθρώπους να υπερβαίνουν τον εαυτό τους, να εκτίθενται σε μύριους κινδύνους για χάρη της αγάπης, για χάρη των αδελφών, που δεν έχουν ούτε χρώμα ούτε φυλή ούτε προέλευση ούτε και θρησκεία.
Όπως έλεγε κάποτε κάποιος σπουδαίος θεολόγος, η διαφορά των ορθοδόξων από τους ετεροδόξους έγκειται στο γεγονός ότι εμείς μπορεί να έχουμε το χειρότερο αεροδρόμιο, αλλά μπορούμε να απογειώνουμε τα αεροπλάνα μας, ενώ οι ρωμαιοκαθολικοί και οι προτεστάντες διαθέτουν πολυτελέστατα αεροδρόμια, αλλά αδυνατούν να απογειώσουν αεροπλάνα…
Αυτή η δύναμη να «απογειωνόμαστε», να συναντούμε το Θεό, ενέχει και τον εξ αριστερών κίνδυνο, τον εξ αριστερών πειρασμό της υψηλοφροσύνης και της μικρόψυχης εσωστρέφειας.
Μέσα από την κακώς νοούμενη αγωνία μας να διατηρήσουμε την καθαρότητά μας, πέφτουμε στην αίρεση των «καθαρών», στην αίρεση του θανατηφόρου ναρκισσισμού.
Συχνά πυκνά «υψηλόβαθμα στελέχη» της Εκκλησίας, με μια δόση υποβόσκουσας κοροϊδίας επικαλούνται τους καημένους τους Εβραίους, οι οποίοι περιμένουν ακόμη τον Μεσσία.
Σ’ αυτήν ακριβώς την παγίδα πέφτουν συνήθως και οι ίδιοι, αφού στο όνομα της δικής τους καθαρότητας, κλείνονται στο καβούκι τους, ξεχνώντας ότι η Ορθοδοξία είναι πορεία σε τεντωμένο σχοινί.
Αυτήν τη μαγκιά της Ορθοδοξίας βλέπουν και οι ξένοι, χάρη στην παγκοσμιοποίηση των επικοινωνιών και χάρη στα γραπτά των δικών μας πατέρων, που συνήθως εμείς τα έχουμε ξεχασμένα και σκονισμένα στα ράφια.
Είναι τρομερό και ίσως τραγικό να μαθαίνουμε τα έργα των πατέρων της δικής μας Ορθοδοξίας μέσα από τα κείμενα που διέσωσαν οι δυτικοί.
Αλλά και στις μέρες μας, τα τελευταία τριάντα χρόνια, μαθαίνουμε την ορθόδοξη πατερική γραμματεία μέσα από τους Ρώσους θεολόγους της διασποράς, δηλαδή τους θεολόγους που έφυγαν από την πάλαι ποτέ Σοβιετική Ένωση, πήγαν στη Δύση, και κυρίως στη Γαλλία. Προς τιμήν μας και όχι προς όνειδός μας είναι και το γεγονός ότι μεταφράζουμε στα ελληνικά αυτά τα κείμενα, από τα οποία μαθαίνουμε εμείς, οι λεγόμενοι απόγονοι των Βυζαντινών, τι έγραψαν οι πρόγονοί μας.
Όταν το 1980 η Ελλάδα γινόταν μέλος τής ΕΟΚ η γαλλική εφημερίδα Μοντ καλωσόριζε τη χώρα με τον τίτλο «Η Φιλοκαλία μπήκε στην Ευρώπη».
Πριν από είκοσι χρόνια πάθαμε την πλάκα μας διαβάζοντας αυτόν τον τίτλο, ενώ δεν ξέρω αν ακόμη και σήμερα γνωρίζουμε τι είναι η Φιλοκαλία.
Το ίδιο συμβαίνει και με τη βυζαντινή τέχνη, την πρώτη αφηρημένη τέχνη, όπως τη χαρακτηρίζουν οι δυτικοί, η οποία γέμισε τα σαλόνια της «υψηλής» κοινωνίας των Παρισίων…
Αν είναι κάτι στο οποίο «υπερέχει» η Ορθοδοξία, είναι η ταπείνωσή της, αν είναι κάτι που κάνει τους διανοούμενους να πιστεύουν ότι ο νέος αιώνας θα είναι ο αιώνας της Ορθοδοξίας, είναι το μυστήριό της, κι αν είναι κάτι που πρέπει να φοβίζει εμάς τους ορθοδόξους, είναι η αδυναμία μας να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα των άλλων που ζητούν φως από το δικό μας φως.
Αλλά η αληθινή αγάπη έξω βάλλει το φόβο και μέσα από τη χαρά της Χάρης του Θεού και της υπέρλογης τρέλας μας, όχι με τις δικές μας δυνάμεις, αλλά πάντα με τη βοήθεια του Θεού, μπορούμε να κάνουμε πολλά, να κερδίσουμε το στοίχημα που λέγεται Ορθοδοξία.
Αυτή η δύναμη που εκπηγάζει από τον ίδιο το Θεό, κάνει τους ανθρώπους να υπερβαίνουν τον εαυτό τους, να εκτίθενται σε μύριους κινδύνους για χάρη της αγάπης, για χάρη των αδελφών, που δεν έχουν ούτε χρώμα ούτε φυλή ούτε προέλευση ούτε και θρησκεία.
Όπως έλεγε κάποτε κάποιος σπουδαίος θεολόγος, η διαφορά των ορθοδόξων από τους ετεροδόξους έγκειται στο γεγονός ότι εμείς μπορεί να έχουμε το χειρότερο αεροδρόμιο, αλλά μπορούμε να απογειώνουμε τα αεροπλάνα μας, ενώ οι ρωμαιοκαθολικοί και οι προτεστάντες διαθέτουν πολυτελέστατα αεροδρόμια, αλλά αδυνατούν να απογειώσουν αεροπλάνα…
Αυτή η δύναμη να «απογειωνόμαστε», να συναντούμε το Θεό, ενέχει και τον εξ αριστερών κίνδυνο, τον εξ αριστερών πειρασμό της υψηλοφροσύνης και της μικρόψυχης εσωστρέφειας.
Μέσα από την κακώς νοούμενη αγωνία μας να διατηρήσουμε την καθαρότητά μας, πέφτουμε στην αίρεση των «καθαρών», στην αίρεση του θανατηφόρου ναρκισσισμού.
Συχνά πυκνά «υψηλόβαθμα στελέχη» της Εκκλησίας, με μια δόση υποβόσκουσας κοροϊδίας επικαλούνται τους καημένους τους Εβραίους, οι οποίοι περιμένουν ακόμη τον Μεσσία.
Σ’ αυτήν ακριβώς την παγίδα πέφτουν συνήθως και οι ίδιοι, αφού στο όνομα της δικής τους καθαρότητας, κλείνονται στο καβούκι τους, ξεχνώντας ότι η Ορθοδοξία είναι πορεία σε τεντωμένο σχοινί.
Αυτήν τη μαγκιά της Ορθοδοξίας βλέπουν και οι ξένοι, χάρη στην παγκοσμιοποίηση των επικοινωνιών και χάρη στα γραπτά των δικών μας πατέρων, που συνήθως εμείς τα έχουμε ξεχασμένα και σκονισμένα στα ράφια.
Είναι τρομερό και ίσως τραγικό να μαθαίνουμε τα έργα των πατέρων της δικής μας Ορθοδοξίας μέσα από τα κείμενα που διέσωσαν οι δυτικοί.
Αλλά και στις μέρες μας, τα τελευταία τριάντα χρόνια, μαθαίνουμε την ορθόδοξη πατερική γραμματεία μέσα από τους Ρώσους θεολόγους της διασποράς, δηλαδή τους θεολόγους που έφυγαν από την πάλαι ποτέ Σοβιετική Ένωση, πήγαν στη Δύση, και κυρίως στη Γαλλία. Προς τιμήν μας και όχι προς όνειδός μας είναι και το γεγονός ότι μεταφράζουμε στα ελληνικά αυτά τα κείμενα, από τα οποία μαθαίνουμε εμείς, οι λεγόμενοι απόγονοι των Βυζαντινών, τι έγραψαν οι πρόγονοί μας.
Όταν το 1980 η Ελλάδα γινόταν μέλος τής ΕΟΚ η γαλλική εφημερίδα Μοντ καλωσόριζε τη χώρα με τον τίτλο «Η Φιλοκαλία μπήκε στην Ευρώπη».
Πριν από είκοσι χρόνια πάθαμε την πλάκα μας διαβάζοντας αυτόν τον τίτλο, ενώ δεν ξέρω αν ακόμη και σήμερα γνωρίζουμε τι είναι η Φιλοκαλία.
Το ίδιο συμβαίνει και με τη βυζαντινή τέχνη, την πρώτη αφηρημένη τέχνη, όπως τη χαρακτηρίζουν οι δυτικοί, η οποία γέμισε τα σαλόνια της «υψηλής» κοινωνίας των Παρισίων…
Αν είναι κάτι στο οποίο «υπερέχει» η Ορθοδοξία, είναι η ταπείνωσή της, αν είναι κάτι που κάνει τους διανοούμενους να πιστεύουν ότι ο νέος αιώνας θα είναι ο αιώνας της Ορθοδοξίας, είναι το μυστήριό της, κι αν είναι κάτι που πρέπει να φοβίζει εμάς τους ορθοδόξους, είναι η αδυναμία μας να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα των άλλων που ζητούν φως από το δικό μας φως.
Αλλά η αληθινή αγάπη έξω βάλλει το φόβο και μέσα από τη χαρά της Χάρης του Θεού και της υπέρλογης τρέλας μας, όχι με τις δικές μας δυνάμεις, αλλά πάντα με τη βοήθεια του Θεού, μπορούμε να κάνουμε πολλά, να κερδίσουμε το στοίχημα που λέγεται Ορθοδοξία.
Σχόλια