.
Η πρώτη απάντηση είναι σίγουρα "Κύριος Οίδε…" ο Θεός γνωρίζει και οι άγιοί του. Ο άνθρωπος που καθόρισε όσο κανένας άλλος τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου, παραμένει σημείο αμφιλεγόμενο ενώ τα πάθη της εποχής εκείνης, 23 χρόνια μετά το θάνατό του, δεν έχουν ακόμη κοπάσει.
Τις μέρες αυτές η μνήμη στρέφεται στα ονομαστήρια του πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και η πρόκληση να προσεγγίσουμε το μύθο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, να προσεγγίσουμε τη βιωτή και το έργο του, δεν είναι καθόλου ξεπερασμένη.
Η παράδοση της Εκκλησίας αναφέρει ότι άγιος αναγνωρίζεται κάποιος όταν η συνείδηση του λαού τον αναδείξει αλλά και όταν η ποιμένουσα εκκλησία έλθει εκ των υστέρων και επιβεβαιώσςι τα θαυμαστά σημεία που επιτελούνται είτε διά μέσου των αγίων λειψάνων του, είτε διά μέσου της επίκλησης της χάρης του. Η πρακτική προσθέτει ακόμη ότι θα πρέπει να περάσουν αρκετά χρόνια, από μερικές δεκαετίες μέχρι αιώνες ακόμη για να αναγνωριστεί ένας άγιος. Φυσικά υπάρχουν και οι εξαιρέσεις κυρίως στις περιπτώσεις που έχουμε μάρτυρες.
Τώρα για τον Μακάριο, είναι σίγουρα πρόωρο να μιλούμε για αγιοποίηση ή όχι, παρόλο που το θέμα αυτό απασχολεί πολλούς ανθρώπους, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα.
Μάλιστα υπάρχουν μαρτυρίες που αγιασμένες μορφές τόσο στο Άγιο Όρος του Άθωνα όσο και στην Έμβια, αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, δήλωναν ότι ο Μακάριος βρίσκεται στους κόλπους του Αβραάμ, στον παράδεισο ανάμεσα στους σωσμένους…
Ωστόσο υπάρχουν και κάποιες άλλες μορφές πνευματικές και με ακτινοβολία μάλιστα, που για τους δικούς τους λόγους, ούτε να ακούσουν θέλουν για τον Μακάριο.
Στον τόπο μας ακόμη κανείς δεν τόλμησε να υποστηρίξει το ένα ή το άλλο για το πρόσωπό του. Η συζήτηση που γίνεται είναι απλώς, αν οι γριούλες και όχι μόνο που πάνε στον τάφο του Μακαρίου στο θρονί, κάνουν το σταυρό τους και φιλούν ή προσκυνούν τη φωτογραφία του το κάνουν από αίσθηση ότι ο νεκρός Ιεράρχης ήταν άγιος ή από αφέλεια.
Η διττή ιδιότητα του Μακαρίου, ως πολιτικού αρχηγού και ως εκκλησιαστικού ποιμενάρχη, προκαλεί και προβληματίζει ενώ δεν αφήνει περιθώρια για εικασίες, αλλά και δεν είναι ορθό να γίνονται εικασίες.
Υπάρχουν και οι κοινωνιολόγοι που μιλούν για την πατερναλιστική του συμπεριφορά στην ανώριμη κυπριακή κοινωνία και μιλούν για κοινωνικό φαινόμενο. Μάλιστα παρομοιάζουν το Μακάριο και με άλλες μορφές στον κόσμο όπως του Χομεϊνί στην Περσία, του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλων ηγετών που ήταν ταυτόχρονα και ιερωμένοι. Το ράσο ή η ιερατική ιδιότητα, υποστηρίζουν, πάντα δίνει μεταφυσικές ιδιότητες σ’ έναν ηγέτη, ενώ προβάλουν και την περίπτωση των ρωμαίων αυτοκρατόρων που ήταν ταυτόχρονα και θεοί…
Οι απλοί άνθρωποι του λαού που προσέγγιζαν βιωματικά και όχι διανοητικά τον Μακάριο, διατυπώνουν τις δικές τους θέσεις και απόψεις οι οποίες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες πολλές φορές. Οι περιγραφές για την επαφή του Μακαρίου με τους απλούς ανθρώπους, με τους παπάδες και τους μοναχούς δεικνύει ότι ο Μακάριος είχε την αγνή παραδοσιακή ευσέβεια, παρόλη τη θεολογική του μόρφωση, ευσέβεια την οποία εκδήλωνε κυρίως με τη συναναστροφή με τους ανθρώπους του λαού. Το φιλανθρωπικό του έργο είναι ακόμη βασικά άγνωστο, ενώ και το μεγάλο του έργο για τον εκχριστιανισμό χιλιάδων αφρικανών, πιστεύω ότι δεν έχει ακόμη μελετηθεί επαρκώς. Ιδιαίτερη ήταν η αγάπη του για τα παιδιά, ενώ και η διακριτικότητά του για τους μεγαλύτερους στην ηλικία ήταν μοναδική. Φυσικά να προσθέσουμε την αίσθηση του χιούμορ, μαζί βεβαίως με τη σοβαρότητα που τον χαρακτήριζε…
Ο Μακάριος θα εξακολουθήσει να παραμένει σημείο αμφιλεγόμενο όσο ακόμη ζουν άνθρωποι που τον αγάπησαν ή μίσησαν με πάθος. Ο χρόνος θα δείξει και θα αναδείξει ποιος ήταν πραγματικά ο άνθρωπος, ο ηγέτης, ο Ιεράρχης, ο χρόνος θα δείξει αν ήταν τελικά άγιος ή όχι…
Τις μέρες αυτές η μνήμη στρέφεται στα ονομαστήρια του πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και η πρόκληση να προσεγγίσουμε το μύθο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, να προσεγγίσουμε τη βιωτή και το έργο του, δεν είναι καθόλου ξεπερασμένη.
Η παράδοση της Εκκλησίας αναφέρει ότι άγιος αναγνωρίζεται κάποιος όταν η συνείδηση του λαού τον αναδείξει αλλά και όταν η ποιμένουσα εκκλησία έλθει εκ των υστέρων και επιβεβαιώσςι τα θαυμαστά σημεία που επιτελούνται είτε διά μέσου των αγίων λειψάνων του, είτε διά μέσου της επίκλησης της χάρης του. Η πρακτική προσθέτει ακόμη ότι θα πρέπει να περάσουν αρκετά χρόνια, από μερικές δεκαετίες μέχρι αιώνες ακόμη για να αναγνωριστεί ένας άγιος. Φυσικά υπάρχουν και οι εξαιρέσεις κυρίως στις περιπτώσεις που έχουμε μάρτυρες.
Τώρα για τον Μακάριο, είναι σίγουρα πρόωρο να μιλούμε για αγιοποίηση ή όχι, παρόλο που το θέμα αυτό απασχολεί πολλούς ανθρώπους, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα.
Μάλιστα υπάρχουν μαρτυρίες που αγιασμένες μορφές τόσο στο Άγιο Όρος του Άθωνα όσο και στην Έμβια, αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, δήλωναν ότι ο Μακάριος βρίσκεται στους κόλπους του Αβραάμ, στον παράδεισο ανάμεσα στους σωσμένους…
Ωστόσο υπάρχουν και κάποιες άλλες μορφές πνευματικές και με ακτινοβολία μάλιστα, που για τους δικούς τους λόγους, ούτε να ακούσουν θέλουν για τον Μακάριο.
Στον τόπο μας ακόμη κανείς δεν τόλμησε να υποστηρίξει το ένα ή το άλλο για το πρόσωπό του. Η συζήτηση που γίνεται είναι απλώς, αν οι γριούλες και όχι μόνο που πάνε στον τάφο του Μακαρίου στο θρονί, κάνουν το σταυρό τους και φιλούν ή προσκυνούν τη φωτογραφία του το κάνουν από αίσθηση ότι ο νεκρός Ιεράρχης ήταν άγιος ή από αφέλεια.
Η διττή ιδιότητα του Μακαρίου, ως πολιτικού αρχηγού και ως εκκλησιαστικού ποιμενάρχη, προκαλεί και προβληματίζει ενώ δεν αφήνει περιθώρια για εικασίες, αλλά και δεν είναι ορθό να γίνονται εικασίες.
Υπάρχουν και οι κοινωνιολόγοι που μιλούν για την πατερναλιστική του συμπεριφορά στην ανώριμη κυπριακή κοινωνία και μιλούν για κοινωνικό φαινόμενο. Μάλιστα παρομοιάζουν το Μακάριο και με άλλες μορφές στον κόσμο όπως του Χομεϊνί στην Περσία, του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλων ηγετών που ήταν ταυτόχρονα και ιερωμένοι. Το ράσο ή η ιερατική ιδιότητα, υποστηρίζουν, πάντα δίνει μεταφυσικές ιδιότητες σ’ έναν ηγέτη, ενώ προβάλουν και την περίπτωση των ρωμαίων αυτοκρατόρων που ήταν ταυτόχρονα και θεοί…
Οι απλοί άνθρωποι του λαού που προσέγγιζαν βιωματικά και όχι διανοητικά τον Μακάριο, διατυπώνουν τις δικές τους θέσεις και απόψεις οι οποίες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες πολλές φορές. Οι περιγραφές για την επαφή του Μακαρίου με τους απλούς ανθρώπους, με τους παπάδες και τους μοναχούς δεικνύει ότι ο Μακάριος είχε την αγνή παραδοσιακή ευσέβεια, παρόλη τη θεολογική του μόρφωση, ευσέβεια την οποία εκδήλωνε κυρίως με τη συναναστροφή με τους ανθρώπους του λαού. Το φιλανθρωπικό του έργο είναι ακόμη βασικά άγνωστο, ενώ και το μεγάλο του έργο για τον εκχριστιανισμό χιλιάδων αφρικανών, πιστεύω ότι δεν έχει ακόμη μελετηθεί επαρκώς. Ιδιαίτερη ήταν η αγάπη του για τα παιδιά, ενώ και η διακριτικότητά του για τους μεγαλύτερους στην ηλικία ήταν μοναδική. Φυσικά να προσθέσουμε την αίσθηση του χιούμορ, μαζί βεβαίως με τη σοβαρότητα που τον χαρακτήριζε…
Ο Μακάριος θα εξακολουθήσει να παραμένει σημείο αμφιλεγόμενο όσο ακόμη ζουν άνθρωποι που τον αγάπησαν ή μίσησαν με πάθος. Ο χρόνος θα δείξει και θα αναδείξει ποιος ήταν πραγματικά ο άνθρωπος, ο ηγέτης, ο Ιεράρχης, ο χρόνος θα δείξει αν ήταν τελικά άγιος ή όχι…
Σχόλια