«Ανοίγοντας» τα κλειστά δωμάτια της Αγίας Σοφίας
ΕΝΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΛΑΖΑΡΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
.
Η Κωνσταντινούπολη, η Πόλη, αποτελεί ένα μύθο για όλους τους Έλληνες αλλά και μια μεγάλη πλάνη, αφού οι δοξασίες, οι φόβοι, η άγνοια και οι προκαταλήψεις πλανούνται στο στερέωμα ολόκληρου του Ελληνισμού και εκφράζονται είτε με διθυράμβους, είτε με εξορκισμούς, κυρίως για τους ανθρώπους που ηγούνται του σταυρωμένου Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Αψευδείς μάρτυρες του τι ακριβώς συμβαίνει πίσω από το αόρατο παραπέτασμα αποτελούν οι άνθρωποι που είχαν την τύχη να επισκεφθούν τον τόπο, που οι υπόλοιποι γνωρίζουμε μόνο από τα κείμενα και τις φωτογραφίες.
Ο μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος και ο αρχιμανδρίτης Λάζαρος Γεωργίου, βρέθηκαν πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη, - έχοντας και οι δύο ελληνικά διαβατήρια, λόγω της μακράς διακονίας τους στο Άγιο Όρος, - για να επισκεφθούν τον παλιό τους «φίλο» τον οικουμενικό πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Πάτερ Λάζαρε πότε συναντήσατε για πρώτη φορά τον οικουμενικό πατριάρχη;
Η φιλία με τον οικουμενικό πατριάρχη ξεκινά από 1990 όταν είχε έρθει στο Άγιο Όρος ως μητροπολίτης Φιλαδελφείας. Τότε εγώ ως βιβλιοθηκάριος της Μονής Βατοπεδίου τού υπέδειξα ότι στη βιβλιοθήκη μας υπήρχαν διάφορες επιστολές παλιών μητροπολιτών Φιλαδελφείας οι οποίοι ήσαν προϊστάμενοι της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας. Δουλέψαμε τότε μαζί, για να βρει το υλικό που ήθελε για κάποιες εργασίες του.
Πότε μεταβήκατε για πρώτη φορά στην Κωνσταντινούπολη;
Την πρώτη φορά προσκεκλημένος μαζί με την αδελφότητα Βατοπεδίου από τον τότε μητροπολίτη Χαλκηδόνος Βαρθολομαίο και για δεύτερη φορά από το ίδιο πρόσωπο τον νυν οικουμενικό πατριάρχη.
Ήθελε να δει τον τότε ιερομόναχο και σήμερα μητροπολίτη Λεμεσού Αθανάσιο.
Όρισε αυτός την ημερομηνία, είναι πάντα πολύ τυπικοί έχουν ένα πρωτόκολλο το οποίο κρατούν πολύ αυστηρά, μια πρακτική που δεν ακολουθείται σε άλλα Πατριαρχεία. Μπορεί να έχουν μείνει τριάντα άτομα να δουλεύουν στο Φανάρι, αλλά δουλεύουν τέλεια σαν ένας οργανισμός που διευθύνει την οικουμένη. Το Πατριαρχείο περιλαμβάνει τις χώρες της Ευρώπης, της Αυστραλίας και της Αμερικής.
Ποιος είναι ο άνθρωπος και ο επίσκοπος που ποιμένει την Οικουμένη;
Είναι ένας άνθρωπος μεγάλου βελινικούς, μια φωτεινή προσωπικότητα, άνθρωπος με παγκόσμια ακτινοβολία, γνώστης επτά ξένων γλωσσών με διδακτορικά πτυχία ένας πανέξυπνος άνθρωπος.
Η παρουσία του είναι στιβαρή, εμπνέει και φόβο αλλά και σεβασμό. Δεν είναι ο τυχαίος άνθρωπος που μπορείς να τον ξεγελάσεις. Το Πατριαρχείο ζει μέρες δόξης και μεγαλείου.
Υπάρχει έντονη προσπάθεια ανοικοδόμησης των ναών και των κτηρίων της Πόλης;
Έχει πείσει μεγάλους εφοπλιστές και επιχειρηματίες της Ελλάδος, οι οποίοι έχουν αναλάβει να ανακαινίσουν όλους τους ναούς της Πόλης. Σήμερα υπάρχουν υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου 55 ελληνορθόδοξοι ναοί στην Κωνσταντινούπολη. Πρόσφατα ο πρόεδρος Κληρίδης υποσχέθηκε να ανακαινίσει ένα ναό και η κυπριακή κυβέρνηση.
Οι Τούρκοι ελέγχουν ακόμη τα μεγάλα μνημεία;
Οι Οθωμανοί έχουν καταλάβει, όλα τα αξιόλογα χριστιανικά μνημεία και όλοι οι μεγάλοι ναοί της Κωνσταντινούπολης έχουν μετατραπεί σε μουσουλμανικά τεμένη. Οι εναπομείναντες υπόδουλοι χριστιανοί περιορίστηκαν στις μικρές εκκλησίες, οι οποίες ήταν χωρίς κάλλος και είδος και έτσι εν αφανεία μπόρεσαν να διατηρήσουν τη γλώσσα, την ελληνική συνείδηση και την πίστη τους. Αυτοί οι νέοι ναοί, είναι αναπαλαιωμένοι και ανακατασκευασμένοι και χρονολογούνται γύρω στο 17ο και 19ο αιώνα. Την εποχή αυτή υπήρχε μια οικονομική άνθιση της ελληνικής κοινότητας και υπήρχε η συνήθεια κάθε επαγγελματική ομάδα να κτίζει ένα ναό στη μνήμη του προστάτη της.
Ωστόσο, στο διάβα του αιώνα που φεύγει είχαμε και άλλες περιπέτειες;
Στη λαίλαπα των Σεπτεμβριανών του 1955, πολλοί ναοί πυρπολήθηκαν, άλλοι λεηλατήθηκαν και βεβηλώθηκαν.
Αυτές τις μεγάλες καταστροφές προσπαθεί το Πατριαρχείο με την οικονομική συνεισφορά επωνύμων στην Ελλάδα να αναστηλώσει.
Τι γίνεται με τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης;
Η μοναδική ελπίδα και όλες του οι προσπάθειες στρέφονται στο να πεισθεί η τουρκική κυβέρνηση να επαναλειτουργήσει η σχολή της Χάλκης. Η τουρκική κυβέρνηση, με πολύ διπλωματικό τρόπο, προσπαθεί να πείσει ότι δεν διαφωνεί με την επαναλειτουργία της Σχολής, αλλά θέλει να υπαχθεί στο τουρκικό πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. Την εισήγηση αυτή δεν δέχεται το Οικουμενικό Πατριαρχείο, γνωρίζοντας ότι θα ξεφύγει από τα χέρια του η σχολή και θα περιέλθει στο Τουρκικό Πανεπιστήμιο. Αυτό σε ένα δεύτερο στάδιο μπορεί να οδηγήσει στην ένταξη άλλων τμημάτων στη σχολή, ή ακόμη και τη μετατροπή της σε άλλη σχολή άσχετη με τη θεολογική επιστήμη.
Με τα άλλα σχολεία της Πόλης;
Τα υπόλοιπα σχολεία πραγματικά φυτοζωούν, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή, η οποία έχει 30 μαθητές με Τούρκο υποδιευθυντή. Βάση του νόμου ο διευθυντής πρέπει να είναι Έλληνας, ωστόσο δεν διορίζουν Έλληνα διευθυντή και έτσι διευθύνει ο Τούρκος υποδιευθυντής.
Πριν μερικά χρόνια κάποιοι Έλληνες τουρίστες ανακάλυψαν βιβλία θρησκευτικά με την σφραγίδα της Μεγάλης του Γένους Σχολής. Τα πήγαν στον πατριάρχη και ανακαλύφθηκε ότι ο Τούρκος υποδιευθυντής πωλούσε αρχαία βιβλία στην αγορά.
Σήμερα οι Τούρκοι πώς αντιμετωπίζουν το Πατριαρχείο;
Στην πόλη συμβαίνουν στις μέρες μας κοσμοϊστορικές αλλαγές. Είτε χάριν προπαγάνδας, είτε χάριν συμφέροντος και προσέλκυσης τουριστών, οι Τούρκοι ζητούν από μόνοι τους, να συμμετάσχουν στους εορτασμούς για τα 2000 χρόνια χριστιανισμού. Ήδη πρότειναν στον πατριάρχη να παραχωρήσουν τον μεγάλο ναό της Αγίας Σοφίας της Νίκαιας, όπου έγινε η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος για την τέλεση ενός Πατριαρχικού Συλλείτουργου τα Χριστούγεννα του 2000.
Ο πατριάρχης μάς είπε ότι ξαφνιάστηκε από την πρόταση αφού, πράγματα που ούτε καν τολμούσε να σκεφτεί, έρχονται και προτείνουν οι Τούρκοι. Για τον συγκεκριμένο ναό ο πατριάρχης ανέφερε ότι είναι χωρίς στέγη και σε λίγους μήνες επισκέφτηκε το Πατριαρχείο ο δήμαρχος Νίκαιας αναφέροντας ότι στο ναό έχει τοποθετηθεί στέγη και είναι έτοιμος για λειτουργία. Έτσι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ετοιμάζεται για τους εορτασμούς των Χριστουγέννων στη Νίκαια.
Είναι μεμονωμένο παράδειγμα αυτό;
Πριν από την Αγία Σοφία της Νίκαιας, παραχωρήθηκε στους χριστιανούς, ναός στα Μύρα της Λυκίας όπου βρίσκεται ο τάφος του Αγίου Νικολάου και αποτελεί μεγάλο προσκύνημα για όλο τον χριστιανισμό. Οι Τούρκοι έφτιαξαν το ναό και επέτρεψαν πριν μερικά χρόνια να γίνει λειτουργία στις 6 Δεκεμβρίου. Έτσι κάθε χρόνο τέτοια ημέρα ομάδα προσκυνητών από την Ελλάδα, πηγαίνει στα Μύρα όπου και λειτουργείται. Αυτοί την τακτική ακολούθησαν και άλλοι Τούρκοι δήμαρχοι. Έτσι τώρα μετά από αίτημα του δημάρχου Νικομήδειας έγινε λειτουργία στον τάφο του Αγίου Παντελεήμονος και Βαρβάρας που βρίσκεται στην περιοχή του, ενώ πριν λίγες μέρες ο πατριάρχης λειτούργησε στα Σπήλαια της Καππαδοκίας.
Τι συνέβαλε στην αλλαγή στάσης των Τούρκων;
Η βοήθεια της Ελλάδας στους πρόσφατους σεισμούς, καθώς και η σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών Παπανδρέου και Τζεμ. Ακόμη οι ίδιοι οι Έλληνες της Πόλης αναφέρουν ότι τώρα δεν νιώθουν τον ασφυκτικό κλοιό που ένιωθαν προηγουμένως και δεν φοβούνται, ούτε ντρέπονται να πουν ότι είναι Έλληνες της Πόλης.
Ένα άλλο στοιχείο που αποδεικνύει την αλλαγή της τουρκικής στάσης, έχει να κάνει με τα κλειστά δωμάτια της Αγίας Σοφίας. Ξέρουμε ότι ορισμένα δωμάτια είναι σφραγισμένα. Για αιώνες απαγορευόταν η είσοδος σε αυτά. Οι Τούρκοι αφήνουν να νοηθεί ότι σ’ αυτά υπάρχουν ιερά σκεύη της Αγίας Σοφίας. Πρόσφατα, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης ζήτησε όπως το Πατριαρχείο στείλει εκπρόσωπό του για να δει το περιεχόμενο των κλειστών δωματίων. Αυτός που πήγε βρέθηκε προ εκπλήξεων. Στα δωμάτια βρισκόταν όλο το σκευοφυλάκιο της Μονής Σουμελά, του συμβόλου δηλαδή του ποντιακού Ελληνισμού. Εμείς γνωρίζαμε ότι η Μονή Σουμελά κάηκε, λεηλατήθηκε και καταστράφηκε. Όμως, όπως αποδεικνύεται, οι Τούρκοι κατάφεραν και μάζεψαν τα κειμήλια της μονής και έτσι σήμερα σώζονται ευαγγέλια, αγιοπότηρα, επισκοπικές μήτρες, αρχιερατικές στολές σε άριστη κατάσταση. Μετά από αίτημα των Τούρκων στάληκε ειδικός επιστήμονας από την Ελλάδα, με στόχο την καταγραφή των κειμηλίων αυτών και τη δημιουργία ενός μικρού μουσείου στην Αγία Σοφία που θα τα φιλοξενεί.
Οι Φαναριώτες έχουν παράδοση στη διπλωματία. Πώς συνεχίζεται η παράδοση, αν συνεχίζεται σήμερα;
Οι Φαναριώτες αποτελούσαν την εστία της βυζαντινής διπλωματίας, έχοντας παράδοση και πείρα αιώνων, ενώ ακολούθως και ως Δραγουμάνοι στην Υψηλή Πύλη. Σε αυτό συνέτεινε η απαγόρευση στους μουσουλμάνους να μαθαίνουν ξένες γλώσσες αφού ήσαν γλώσσες απίστων. Αποτέλεσμα ήταν οι σπουδαγμένοι στην Ευρώπη Έλληνες να γίνονται Δραγουμάνοι, διερμηνείς και ένα είδος «Υπουργοί Εξωτερικών». Οι Φαναριώτες κατάφεραν να «μπουν» στο μυαλό των Τούρκων να κατανοήσουν τον τρόπο σκέψης τους και τον τρόπο αντίδρασής τους.
Αυτά τα μυστικά πρέπει να κατέχει και ο οικουμενικός πατριάρχης;
Ο πατριάρχης Βαρθολομαίος γνωρίζει πώς να συμπεριφέρεται. Είναι πανέξυπνος και έχει καταφέρει να διεθνοποιήσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο με τα πολλά του ταξίδια. Έχει αναπτύξει ιδιαίτερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους ηγέτες της και έχει συμβάλει τα μέγιστα στο να ζητά και να επισκέπτεται το Πατριαρχείο κάθε ξένος επίσημος που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για επαφή με την τουρκική κυβέρνηση. Με τον τρόπο αυτό το Πατριαρχείο θωρακίζεται, αφού οι Τούρκοι στην προσπάθειά τους να πείσουν την Ευρώπη ότι είναι έτοιμοι για ένταξη, δύσκολα θα αντιμετωπίσουν δυσμενώς το Πατριαρχείο, αφού τα όποια μέτρα θα ξεσηκώσουν διεθνή κατακραυγή.
Πάντως γνωρίζουμε ότι η στάση αυτή του πατριάρχη παρεξηγείται, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
Πρέπει να είμαστε επιεικείς. Το Πατριαρχείο, παρά τις τελευταίες θετικές εξελίξεις, βρίσκεται σε μια χώρα 60 εκατομμυρίων μουσουλμάνων. Το μένος τους κατά του Ελληνισμού και του χριστιανισμού δεν έχει εξαλειφθεί. Μεγάλες τουρκικές εφημερίδες (Χουριέτ, Σαμπάχ κλπ), αναφερόμενες στο Πατριαρχείο ομιλούν για εστία Ελλήνων ραδιούργων. Έτσι το Πατριαρχείο δεν πρέπει να απομονωθεί κρατώντας ακραίες συντηρητικές θέσεις. Πρέπει να διατηρήσει επαφή με τις άλλες Εκκλησίες, ώστε να παίρνει από πολλές πλευρές μηνύματα στήριξης του Πατριαρχείου η τουρκική κυβέρνηση.
Ο πατριάρχης φημίζεται και για τα προσόντα του;
Ο πατριάρχης είναι ένα κομπιούτερ μνήμης. Αρκεί μια συνάντηση για να θυμάται μετά ποιος είσαι, πού σε είδε και τι κάνεις. Ακόμη καταφέρνει να εμπνέει εκτός από φόβο, σεβασμό και αγάπη στους ανθρώπους του Πατριαρχείου. Η αρχιγραμματεία κλείνει κάθε μέρα στις 4 το πρωί. Αρκετές φορές ο πατριάρχης κατεβαίνει τα μεσάνυχτα στην αρχιγραμματεία για να δείξει στους εκεί εργαζόμενους ότι βρίσκεται στο πλευρό τους. Ακόμη διατηρεί την επαφή με τους εναπομείναντες νέους Έλληνες της Πόλης, με τη διοργάνωση διαλέξεων, εκδρομών, ενώ τους βοηθά στην επαγγελματική τους αποκατάσταση.
Πώς ζει ο Ελληνισμός της Πόλης
Από τις 400.000 ψυχές τις αρχές του 20ού αιώνα, σήμερα βρίσκονται στην Κωνσταντινούπολη 1500 άτομα. Οι περισσότεροι είναι γέροι, αφού τα παιδιά τους βρίσκονται στην Ελλάδα. Ακόμη όλοι έχουν σπίτια στην Ελλάδα, αφού ο κίνδυνος δεν έχει εκλείψει και ξέρουν πολύ καλά ότι τίποτα δεν είναι σίγουρο.
Μπορεί να υπάρξει επιστροφή Ελλήνων στην Πόλη;
Κανείς δεν μπορεί να ξέρει. Σήμερα το ελληνικό στοιχείο είναι έντονο εξαιτίας των χιλιάδων Ελλήνων τουριστών. Οι Τούρκοι είναι πολύ φιλικοί. Εμείς κυκλοφορούσαμε στην Κωνσταντινούπολη με τα ράσα άφοβα. Ο κόσμος μάς αντιμετώπιζε με σεβασμό και ευγένεια. Κανένας δεν ειρωνευόταν έναν Γιουνάν παπά (Έλληνα ιερέα). Στα ξενοδοχεία είχαμε περιποίηση που δεν συναντούμε στην Ελλάδα, ενώ στα καταστήματα επέμεναν να σε κεράσουν πριν αγοράσεις κάτι. Οι οδηγοί ταξί ήταν ιδιαίτερα ευγενικοί και φιλικοί. Γενικά η συμπεριφορά τους μας σκλάβωσε.
Υπάρχει κάτι ξεχωριστό με τις ακολουθίες που γίνονται στους ναούς στην Κωνσταντινούπολη;
Το θαυμαστό με αυτούς τους ανθρώπους, που μας εντυπωσίασε όλους, είναι ότι έχουν μια αυστηρή τυπική διάταξη που δεν βρίσκεις πουθενά. Μπορεί να ’χουν μείνει τόσο λίγοι στο Πατριαρχείο ή μπορεί να’ χει ένα ναό άδειο με πέντε γριές μόνο, όμως το τυπικό ακολουθείται μέχρι τελευταίας κεραίας. Δεν θα παραλείψουν τίποτα και ούτε θα παραβιαστεί οποιοσδήποτε κανόνας μέσα στην εκκλησία. Ο κάθε ένας έχει την προκαθορισμένη θέση του, τα λεγόμενα σχήματα που γίνονται μπροστά στον πατριάρχη διατηρούνται και εκτελούνται κατά γράμμα. Δεν θα παραλείψουν κάτι επειδή είναι άδειος ο ναός.
Σημειώστε ότι δεν δέχονται να λειτουργήσει άλλος εκτός απ’ αυτούς. Την περίοδο που ’μασταν στο Πατριαρχείο βρίσκονταν ακόμη ιερωμένοι από πολλές περιοχές. Στην εκκλησία έρχεται ο τελετάρχης, σου υποδεικνύει τη θέση σου και παρακολουθείς. Αυτό είναι λογικό, διότι αν επέτρεπαν στο κάθε επισκέπτη από μας, να λειτουργήσει με τα δικά του τυπικά, τότε τι θα αποκομίζαμε εμείς οι ίδιοι από μια λειτουργία στο Πατριαρχείο; Ενώ τώρα τους παρακολουθήσαμε πώς λειτουργούν και εντυπωσιαστήκαμε. Κινήσεις μετρημένες και καθορισμένες. Σ’ αντίθεση με μας που υπάρχει ακαταστασία και ανοργανωσιά. Αυτοί μέσα σε αντίξοες συνθήκες διαβίωσης και φόρτου εργασίας έχουν όρεξη και σεβασμό προς τη παράδοση. Οι διάφορες λειτουργικές κινήσεις γίνονται σύμφωνα με την προφορική τους παράδοση. Είδαμε τους δομέστιχους, τους βοηθούς των ψαλτών να μην δικαιούνται να ανέβουν στα στασίδια δίπλα στους ψάλτες. Ακόμη όποτε ο πατριάρχης ευλογεί ή διαβάζει, οι ψάλτες βρίσκονται κάτω από τα στασίδια για να βλέπουν τον πατριάρχη, διότι δεν γίνεται να του ’χουν γυρισμένη την πλάτη. Αυτή η τάξη που επικρατεί ισχύει και για τον πατριάρχη. Δεν μένει συνεχώς αγέρωχος πάνω στο θρόνο. Στις ιερότερες στιγμές κατεβαίνει στο λαό και αποκαλύπτεται και κλίνει και αυτός τον αυχένα στα άγια που περνούν. Σε εμάς, σ’ αντίθεση, βλέπουμε να συμβαίνουν απαράδεκτα πράγματα. Ενώπιον του βασιλέως της δόξης και ενώπιον των αγίων υπάρχει άνθρωπος που να μην κλίνει γόνυ και αυχένα; Αλίμονο. Όλοι φθαρτοί άνθρωποι είμαστε.
Τι θυμάστε από τις συνομιλίες σας με τον πατριάρχη;
Κατ’ αρχήν να πούμε ότι λόγω του προβλήματός μας με την Τουρκία και τον Ντενκτάς, απαγορεύεται στον οικουμενικό πατριάρχη η επίσκεψη στην Κύπρο. Όμως με τις τόσες αλλαγές που γίνονται, μας είπε να μην ξαφνιαστούμε να τον δούμε και στην Κύπρο.
Ένα άλλο σημείο που συχνά αναφέρει είναι ότι το κυπριακό στοίχισε πάρα πολύ στον Ελληνισμό της Πόλης. Τα γεγονότα της ΕΟΚΑ, της Κοφίνου κλπ. Ακόμη ο τρόπος που τα μέσα ενημέρωσης στην Τουρκία πρόβαλλαν τον Μακάριο έκανε μεγάλη ζημιά στην εικόνα του Έλληνα κληρικού. Μάλιστα ο πατριάρχης μας ανέφερε ότι την ημέρα που πέθανε ο Μακάριος βρισκόταν στη Σμύρνη και οι ντελάληδες έτρεχαν στους δρόμους φωνάζοντας «ο Μακάριος εψόφησε, ο Μακάριος εψόφησε»…
Υπάρχουν και προβλήματα με τις άλλες Εκκλησίες;
Ο οικουμενικός πατριάρχης δέχεται ένα μεγάλο βάρος. Τώρα υπάρχουν προβλήματα με τη ρωσική Εκκλησία. Με τη πτώση του κομμουνισμού άρχισε να ξυπνά στους Ρώσους ο μεγαλοϊδεατισμός και η ιδέα της τρίτης Ρώμης. Άρχισαν πάλι να περιφρονούν και να υποτιμούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και να δημιουργούν προβλήματα, αφού κομπάζουν ότι αυτοί εκπροσωπούν και διοικούν 100 εκατομμύρια Ορθοδόξων και θέτουν το ερώτημα γιατί να ηγείται της Ορθοδοξίας ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως που εκπροσωπεί 1500 Έλληνες της Πόλης. Στη στάση αυτή της Ρωσικής Εκκλησίας συμβάλλει και η νέα ρωσική κυβέρνηση με τον πρόεδρο Πούτιν να έχει καλές σχέσεις με την Εκκλησία. Υπάρχει ακόμη το οξύ πρόβλημα της Εσθονίας, όπου η ρωσική Εκκλησία δεν αναγνωρίζει την αυτονομία της Εκκλησίας της Εσθονίας.
Υπάρχουν και προβλήματα εντός της Πόλης;
Όταν έγινε το κίνημα των νεοτούρκων βρέθηκε ένας Έλληνας ο παπά-Ευθύμιος, ο οποίος αφού συγκρούστηκε με το Πατριαρχείο πήγε στον Κεμάλ Ατατούρκ και του πρότεινε να τουρκοποιηθεί το Πατριαρχείο και να ονομάζεται Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο. Αυτή η ιδέα άρεσε στον Κεμάλ, που την έβλεπε ως μια εκ των έσω άλωση του Πατριαρχείου.
Ο παπά-Ευθύμιος βρήκε λίγους οπαδούς και μάλιστα κατάφερε να εισβάλει στο Πατριαρχείο , να το καταλάβει για μερικά 24ωρα, να αυτοχρισθεί πατριάρχης και να τον αναγνωρίσει έτσι η τουρκική κυβέρνηση. Ο πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης φυγαδεύτηκε από την Πόλη με τη βοήθεια ξένων πρεσβειών, οι οποίες με την πίεση που άσκησαν έπεισαν την τουρκική κυβέρνηση να αποσύρει τον Ευθύμιο και να παραδώσει το Πατριαρχείο στους δικαιούχους του. Ο Ευθύμιος και οι οπαδοί του κατάφεραν, φεύγοντας, να καταλάβουν δύο μεγάλους ναούς στο Γαλατά και να αναρτήσουν πινακίδες που μιλούν για Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο. Οι πινακίδες τους αυτές υπάρχουν μέχρι σήμερα. Ο Ευθύμιος παρέδωσε τους ναούς στο γιο του, ο οποίος δεν είναι χειροτονημένος και ο οποίος αυτοχρίσθηκε ως πατριάρχης. Το σχίσμα αυτό διατηρείται μέχρι σήμερα. Οι ναοί είναι υπό κατοχή, δεν παραδίδονται πίσω στο Πατριαρχείο και παραμένουν κλειστοί και σφραγιστοί, αφού η τουρκική κυβέρνηση θέλει να μιλά για ύπαρξη κοινότητας Τουρκο-ορθοδόξων χωρίς να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Έτσι οι δύο ναοί μένουν αλειτούργητοι και παραμελημένοι.
Αψευδείς μάρτυρες του τι ακριβώς συμβαίνει πίσω από το αόρατο παραπέτασμα αποτελούν οι άνθρωποι που είχαν την τύχη να επισκεφθούν τον τόπο, που οι υπόλοιποι γνωρίζουμε μόνο από τα κείμενα και τις φωτογραφίες.
Ο μητροπολίτης Λεμεσού Αθανάσιος και ο αρχιμανδρίτης Λάζαρος Γεωργίου, βρέθηκαν πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη, - έχοντας και οι δύο ελληνικά διαβατήρια, λόγω της μακράς διακονίας τους στο Άγιο Όρος, - για να επισκεφθούν τον παλιό τους «φίλο» τον οικουμενικό πατριάρχη Βαρθολομαίο.
Πάτερ Λάζαρε πότε συναντήσατε για πρώτη φορά τον οικουμενικό πατριάρχη;
Η φιλία με τον οικουμενικό πατριάρχη ξεκινά από 1990 όταν είχε έρθει στο Άγιο Όρος ως μητροπολίτης Φιλαδελφείας. Τότε εγώ ως βιβλιοθηκάριος της Μονής Βατοπεδίου τού υπέδειξα ότι στη βιβλιοθήκη μας υπήρχαν διάφορες επιστολές παλιών μητροπολιτών Φιλαδελφείας οι οποίοι ήσαν προϊστάμενοι της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας. Δουλέψαμε τότε μαζί, για να βρει το υλικό που ήθελε για κάποιες εργασίες του.
Πότε μεταβήκατε για πρώτη φορά στην Κωνσταντινούπολη;
Την πρώτη φορά προσκεκλημένος μαζί με την αδελφότητα Βατοπεδίου από τον τότε μητροπολίτη Χαλκηδόνος Βαρθολομαίο και για δεύτερη φορά από το ίδιο πρόσωπο τον νυν οικουμενικό πατριάρχη.
Ήθελε να δει τον τότε ιερομόναχο και σήμερα μητροπολίτη Λεμεσού Αθανάσιο.
Όρισε αυτός την ημερομηνία, είναι πάντα πολύ τυπικοί έχουν ένα πρωτόκολλο το οποίο κρατούν πολύ αυστηρά, μια πρακτική που δεν ακολουθείται σε άλλα Πατριαρχεία. Μπορεί να έχουν μείνει τριάντα άτομα να δουλεύουν στο Φανάρι, αλλά δουλεύουν τέλεια σαν ένας οργανισμός που διευθύνει την οικουμένη. Το Πατριαρχείο περιλαμβάνει τις χώρες της Ευρώπης, της Αυστραλίας και της Αμερικής.
Ποιος είναι ο άνθρωπος και ο επίσκοπος που ποιμένει την Οικουμένη;
Είναι ένας άνθρωπος μεγάλου βελινικούς, μια φωτεινή προσωπικότητα, άνθρωπος με παγκόσμια ακτινοβολία, γνώστης επτά ξένων γλωσσών με διδακτορικά πτυχία ένας πανέξυπνος άνθρωπος.
Η παρουσία του είναι στιβαρή, εμπνέει και φόβο αλλά και σεβασμό. Δεν είναι ο τυχαίος άνθρωπος που μπορείς να τον ξεγελάσεις. Το Πατριαρχείο ζει μέρες δόξης και μεγαλείου.
Υπάρχει έντονη προσπάθεια ανοικοδόμησης των ναών και των κτηρίων της Πόλης;
Έχει πείσει μεγάλους εφοπλιστές και επιχειρηματίες της Ελλάδος, οι οποίοι έχουν αναλάβει να ανακαινίσουν όλους τους ναούς της Πόλης. Σήμερα υπάρχουν υπό τη δικαιοδοσία του Πατριαρχείου 55 ελληνορθόδοξοι ναοί στην Κωνσταντινούπολη. Πρόσφατα ο πρόεδρος Κληρίδης υποσχέθηκε να ανακαινίσει ένα ναό και η κυπριακή κυβέρνηση.
Οι Τούρκοι ελέγχουν ακόμη τα μεγάλα μνημεία;
Οι Οθωμανοί έχουν καταλάβει, όλα τα αξιόλογα χριστιανικά μνημεία και όλοι οι μεγάλοι ναοί της Κωνσταντινούπολης έχουν μετατραπεί σε μουσουλμανικά τεμένη. Οι εναπομείναντες υπόδουλοι χριστιανοί περιορίστηκαν στις μικρές εκκλησίες, οι οποίες ήταν χωρίς κάλλος και είδος και έτσι εν αφανεία μπόρεσαν να διατηρήσουν τη γλώσσα, την ελληνική συνείδηση και την πίστη τους. Αυτοί οι νέοι ναοί, είναι αναπαλαιωμένοι και ανακατασκευασμένοι και χρονολογούνται γύρω στο 17ο και 19ο αιώνα. Την εποχή αυτή υπήρχε μια οικονομική άνθιση της ελληνικής κοινότητας και υπήρχε η συνήθεια κάθε επαγγελματική ομάδα να κτίζει ένα ναό στη μνήμη του προστάτη της.
Ωστόσο, στο διάβα του αιώνα που φεύγει είχαμε και άλλες περιπέτειες;
Στη λαίλαπα των Σεπτεμβριανών του 1955, πολλοί ναοί πυρπολήθηκαν, άλλοι λεηλατήθηκαν και βεβηλώθηκαν.
Αυτές τις μεγάλες καταστροφές προσπαθεί το Πατριαρχείο με την οικονομική συνεισφορά επωνύμων στην Ελλάδα να αναστηλώσει.
Τι γίνεται με τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης;
Η μοναδική ελπίδα και όλες του οι προσπάθειες στρέφονται στο να πεισθεί η τουρκική κυβέρνηση να επαναλειτουργήσει η σχολή της Χάλκης. Η τουρκική κυβέρνηση, με πολύ διπλωματικό τρόπο, προσπαθεί να πείσει ότι δεν διαφωνεί με την επαναλειτουργία της Σχολής, αλλά θέλει να υπαχθεί στο τουρκικό πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. Την εισήγηση αυτή δεν δέχεται το Οικουμενικό Πατριαρχείο, γνωρίζοντας ότι θα ξεφύγει από τα χέρια του η σχολή και θα περιέλθει στο Τουρκικό Πανεπιστήμιο. Αυτό σε ένα δεύτερο στάδιο μπορεί να οδηγήσει στην ένταξη άλλων τμημάτων στη σχολή, ή ακόμη και τη μετατροπή της σε άλλη σχολή άσχετη με τη θεολογική επιστήμη.
Με τα άλλα σχολεία της Πόλης;
Τα υπόλοιπα σχολεία πραγματικά φυτοζωούν, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή, η οποία έχει 30 μαθητές με Τούρκο υποδιευθυντή. Βάση του νόμου ο διευθυντής πρέπει να είναι Έλληνας, ωστόσο δεν διορίζουν Έλληνα διευθυντή και έτσι διευθύνει ο Τούρκος υποδιευθυντής.
Πριν μερικά χρόνια κάποιοι Έλληνες τουρίστες ανακάλυψαν βιβλία θρησκευτικά με την σφραγίδα της Μεγάλης του Γένους Σχολής. Τα πήγαν στον πατριάρχη και ανακαλύφθηκε ότι ο Τούρκος υποδιευθυντής πωλούσε αρχαία βιβλία στην αγορά.
Σήμερα οι Τούρκοι πώς αντιμετωπίζουν το Πατριαρχείο;
Στην πόλη συμβαίνουν στις μέρες μας κοσμοϊστορικές αλλαγές. Είτε χάριν προπαγάνδας, είτε χάριν συμφέροντος και προσέλκυσης τουριστών, οι Τούρκοι ζητούν από μόνοι τους, να συμμετάσχουν στους εορτασμούς για τα 2000 χρόνια χριστιανισμού. Ήδη πρότειναν στον πατριάρχη να παραχωρήσουν τον μεγάλο ναό της Αγίας Σοφίας της Νίκαιας, όπου έγινε η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος για την τέλεση ενός Πατριαρχικού Συλλείτουργου τα Χριστούγεννα του 2000.
Ο πατριάρχης μάς είπε ότι ξαφνιάστηκε από την πρόταση αφού, πράγματα που ούτε καν τολμούσε να σκεφτεί, έρχονται και προτείνουν οι Τούρκοι. Για τον συγκεκριμένο ναό ο πατριάρχης ανέφερε ότι είναι χωρίς στέγη και σε λίγους μήνες επισκέφτηκε το Πατριαρχείο ο δήμαρχος Νίκαιας αναφέροντας ότι στο ναό έχει τοποθετηθεί στέγη και είναι έτοιμος για λειτουργία. Έτσι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ετοιμάζεται για τους εορτασμούς των Χριστουγέννων στη Νίκαια.
Είναι μεμονωμένο παράδειγμα αυτό;
Πριν από την Αγία Σοφία της Νίκαιας, παραχωρήθηκε στους χριστιανούς, ναός στα Μύρα της Λυκίας όπου βρίσκεται ο τάφος του Αγίου Νικολάου και αποτελεί μεγάλο προσκύνημα για όλο τον χριστιανισμό. Οι Τούρκοι έφτιαξαν το ναό και επέτρεψαν πριν μερικά χρόνια να γίνει λειτουργία στις 6 Δεκεμβρίου. Έτσι κάθε χρόνο τέτοια ημέρα ομάδα προσκυνητών από την Ελλάδα, πηγαίνει στα Μύρα όπου και λειτουργείται. Αυτοί την τακτική ακολούθησαν και άλλοι Τούρκοι δήμαρχοι. Έτσι τώρα μετά από αίτημα του δημάρχου Νικομήδειας έγινε λειτουργία στον τάφο του Αγίου Παντελεήμονος και Βαρβάρας που βρίσκεται στην περιοχή του, ενώ πριν λίγες μέρες ο πατριάρχης λειτούργησε στα Σπήλαια της Καππαδοκίας.
Τι συνέβαλε στην αλλαγή στάσης των Τούρκων;
Η βοήθεια της Ελλάδας στους πρόσφατους σεισμούς, καθώς και η σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών Παπανδρέου και Τζεμ. Ακόμη οι ίδιοι οι Έλληνες της Πόλης αναφέρουν ότι τώρα δεν νιώθουν τον ασφυκτικό κλοιό που ένιωθαν προηγουμένως και δεν φοβούνται, ούτε ντρέπονται να πουν ότι είναι Έλληνες της Πόλης.
Ένα άλλο στοιχείο που αποδεικνύει την αλλαγή της τουρκικής στάσης, έχει να κάνει με τα κλειστά δωμάτια της Αγίας Σοφίας. Ξέρουμε ότι ορισμένα δωμάτια είναι σφραγισμένα. Για αιώνες απαγορευόταν η είσοδος σε αυτά. Οι Τούρκοι αφήνουν να νοηθεί ότι σ’ αυτά υπάρχουν ιερά σκεύη της Αγίας Σοφίας. Πρόσφατα, ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης ζήτησε όπως το Πατριαρχείο στείλει εκπρόσωπό του για να δει το περιεχόμενο των κλειστών δωματίων. Αυτός που πήγε βρέθηκε προ εκπλήξεων. Στα δωμάτια βρισκόταν όλο το σκευοφυλάκιο της Μονής Σουμελά, του συμβόλου δηλαδή του ποντιακού Ελληνισμού. Εμείς γνωρίζαμε ότι η Μονή Σουμελά κάηκε, λεηλατήθηκε και καταστράφηκε. Όμως, όπως αποδεικνύεται, οι Τούρκοι κατάφεραν και μάζεψαν τα κειμήλια της μονής και έτσι σήμερα σώζονται ευαγγέλια, αγιοπότηρα, επισκοπικές μήτρες, αρχιερατικές στολές σε άριστη κατάσταση. Μετά από αίτημα των Τούρκων στάληκε ειδικός επιστήμονας από την Ελλάδα, με στόχο την καταγραφή των κειμηλίων αυτών και τη δημιουργία ενός μικρού μουσείου στην Αγία Σοφία που θα τα φιλοξενεί.
Οι Φαναριώτες έχουν παράδοση στη διπλωματία. Πώς συνεχίζεται η παράδοση, αν συνεχίζεται σήμερα;
Οι Φαναριώτες αποτελούσαν την εστία της βυζαντινής διπλωματίας, έχοντας παράδοση και πείρα αιώνων, ενώ ακολούθως και ως Δραγουμάνοι στην Υψηλή Πύλη. Σε αυτό συνέτεινε η απαγόρευση στους μουσουλμάνους να μαθαίνουν ξένες γλώσσες αφού ήσαν γλώσσες απίστων. Αποτέλεσμα ήταν οι σπουδαγμένοι στην Ευρώπη Έλληνες να γίνονται Δραγουμάνοι, διερμηνείς και ένα είδος «Υπουργοί Εξωτερικών». Οι Φαναριώτες κατάφεραν να «μπουν» στο μυαλό των Τούρκων να κατανοήσουν τον τρόπο σκέψης τους και τον τρόπο αντίδρασής τους.
Αυτά τα μυστικά πρέπει να κατέχει και ο οικουμενικός πατριάρχης;
Ο πατριάρχης Βαρθολομαίος γνωρίζει πώς να συμπεριφέρεται. Είναι πανέξυπνος και έχει καταφέρει να διεθνοποιήσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο με τα πολλά του ταξίδια. Έχει αναπτύξει ιδιαίτερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους ηγέτες της και έχει συμβάλει τα μέγιστα στο να ζητά και να επισκέπτεται το Πατριαρχείο κάθε ξένος επίσημος που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για επαφή με την τουρκική κυβέρνηση. Με τον τρόπο αυτό το Πατριαρχείο θωρακίζεται, αφού οι Τούρκοι στην προσπάθειά τους να πείσουν την Ευρώπη ότι είναι έτοιμοι για ένταξη, δύσκολα θα αντιμετωπίσουν δυσμενώς το Πατριαρχείο, αφού τα όποια μέτρα θα ξεσηκώσουν διεθνή κατακραυγή.
Πάντως γνωρίζουμε ότι η στάση αυτή του πατριάρχη παρεξηγείται, ιδιαίτερα στην Ελλάδα.
Πρέπει να είμαστε επιεικείς. Το Πατριαρχείο, παρά τις τελευταίες θετικές εξελίξεις, βρίσκεται σε μια χώρα 60 εκατομμυρίων μουσουλμάνων. Το μένος τους κατά του Ελληνισμού και του χριστιανισμού δεν έχει εξαλειφθεί. Μεγάλες τουρκικές εφημερίδες (Χουριέτ, Σαμπάχ κλπ), αναφερόμενες στο Πατριαρχείο ομιλούν για εστία Ελλήνων ραδιούργων. Έτσι το Πατριαρχείο δεν πρέπει να απομονωθεί κρατώντας ακραίες συντηρητικές θέσεις. Πρέπει να διατηρήσει επαφή με τις άλλες Εκκλησίες, ώστε να παίρνει από πολλές πλευρές μηνύματα στήριξης του Πατριαρχείου η τουρκική κυβέρνηση.
Ο πατριάρχης φημίζεται και για τα προσόντα του;
Ο πατριάρχης είναι ένα κομπιούτερ μνήμης. Αρκεί μια συνάντηση για να θυμάται μετά ποιος είσαι, πού σε είδε και τι κάνεις. Ακόμη καταφέρνει να εμπνέει εκτός από φόβο, σεβασμό και αγάπη στους ανθρώπους του Πατριαρχείου. Η αρχιγραμματεία κλείνει κάθε μέρα στις 4 το πρωί. Αρκετές φορές ο πατριάρχης κατεβαίνει τα μεσάνυχτα στην αρχιγραμματεία για να δείξει στους εκεί εργαζόμενους ότι βρίσκεται στο πλευρό τους. Ακόμη διατηρεί την επαφή με τους εναπομείναντες νέους Έλληνες της Πόλης, με τη διοργάνωση διαλέξεων, εκδρομών, ενώ τους βοηθά στην επαγγελματική τους αποκατάσταση.
Πώς ζει ο Ελληνισμός της Πόλης
Από τις 400.000 ψυχές τις αρχές του 20ού αιώνα, σήμερα βρίσκονται στην Κωνσταντινούπολη 1500 άτομα. Οι περισσότεροι είναι γέροι, αφού τα παιδιά τους βρίσκονται στην Ελλάδα. Ακόμη όλοι έχουν σπίτια στην Ελλάδα, αφού ο κίνδυνος δεν έχει εκλείψει και ξέρουν πολύ καλά ότι τίποτα δεν είναι σίγουρο.
Μπορεί να υπάρξει επιστροφή Ελλήνων στην Πόλη;
Κανείς δεν μπορεί να ξέρει. Σήμερα το ελληνικό στοιχείο είναι έντονο εξαιτίας των χιλιάδων Ελλήνων τουριστών. Οι Τούρκοι είναι πολύ φιλικοί. Εμείς κυκλοφορούσαμε στην Κωνσταντινούπολη με τα ράσα άφοβα. Ο κόσμος μάς αντιμετώπιζε με σεβασμό και ευγένεια. Κανένας δεν ειρωνευόταν έναν Γιουνάν παπά (Έλληνα ιερέα). Στα ξενοδοχεία είχαμε περιποίηση που δεν συναντούμε στην Ελλάδα, ενώ στα καταστήματα επέμεναν να σε κεράσουν πριν αγοράσεις κάτι. Οι οδηγοί ταξί ήταν ιδιαίτερα ευγενικοί και φιλικοί. Γενικά η συμπεριφορά τους μας σκλάβωσε.
Υπάρχει κάτι ξεχωριστό με τις ακολουθίες που γίνονται στους ναούς στην Κωνσταντινούπολη;
Το θαυμαστό με αυτούς τους ανθρώπους, που μας εντυπωσίασε όλους, είναι ότι έχουν μια αυστηρή τυπική διάταξη που δεν βρίσκεις πουθενά. Μπορεί να ’χουν μείνει τόσο λίγοι στο Πατριαρχείο ή μπορεί να’ χει ένα ναό άδειο με πέντε γριές μόνο, όμως το τυπικό ακολουθείται μέχρι τελευταίας κεραίας. Δεν θα παραλείψουν τίποτα και ούτε θα παραβιαστεί οποιοσδήποτε κανόνας μέσα στην εκκλησία. Ο κάθε ένας έχει την προκαθορισμένη θέση του, τα λεγόμενα σχήματα που γίνονται μπροστά στον πατριάρχη διατηρούνται και εκτελούνται κατά γράμμα. Δεν θα παραλείψουν κάτι επειδή είναι άδειος ο ναός.
Σημειώστε ότι δεν δέχονται να λειτουργήσει άλλος εκτός απ’ αυτούς. Την περίοδο που ’μασταν στο Πατριαρχείο βρίσκονταν ακόμη ιερωμένοι από πολλές περιοχές. Στην εκκλησία έρχεται ο τελετάρχης, σου υποδεικνύει τη θέση σου και παρακολουθείς. Αυτό είναι λογικό, διότι αν επέτρεπαν στο κάθε επισκέπτη από μας, να λειτουργήσει με τα δικά του τυπικά, τότε τι θα αποκομίζαμε εμείς οι ίδιοι από μια λειτουργία στο Πατριαρχείο; Ενώ τώρα τους παρακολουθήσαμε πώς λειτουργούν και εντυπωσιαστήκαμε. Κινήσεις μετρημένες και καθορισμένες. Σ’ αντίθεση με μας που υπάρχει ακαταστασία και ανοργανωσιά. Αυτοί μέσα σε αντίξοες συνθήκες διαβίωσης και φόρτου εργασίας έχουν όρεξη και σεβασμό προς τη παράδοση. Οι διάφορες λειτουργικές κινήσεις γίνονται σύμφωνα με την προφορική τους παράδοση. Είδαμε τους δομέστιχους, τους βοηθούς των ψαλτών να μην δικαιούνται να ανέβουν στα στασίδια δίπλα στους ψάλτες. Ακόμη όποτε ο πατριάρχης ευλογεί ή διαβάζει, οι ψάλτες βρίσκονται κάτω από τα στασίδια για να βλέπουν τον πατριάρχη, διότι δεν γίνεται να του ’χουν γυρισμένη την πλάτη. Αυτή η τάξη που επικρατεί ισχύει και για τον πατριάρχη. Δεν μένει συνεχώς αγέρωχος πάνω στο θρόνο. Στις ιερότερες στιγμές κατεβαίνει στο λαό και αποκαλύπτεται και κλίνει και αυτός τον αυχένα στα άγια που περνούν. Σε εμάς, σ’ αντίθεση, βλέπουμε να συμβαίνουν απαράδεκτα πράγματα. Ενώπιον του βασιλέως της δόξης και ενώπιον των αγίων υπάρχει άνθρωπος που να μην κλίνει γόνυ και αυχένα; Αλίμονο. Όλοι φθαρτοί άνθρωποι είμαστε.
Τι θυμάστε από τις συνομιλίες σας με τον πατριάρχη;
Κατ’ αρχήν να πούμε ότι λόγω του προβλήματός μας με την Τουρκία και τον Ντενκτάς, απαγορεύεται στον οικουμενικό πατριάρχη η επίσκεψη στην Κύπρο. Όμως με τις τόσες αλλαγές που γίνονται, μας είπε να μην ξαφνιαστούμε να τον δούμε και στην Κύπρο.
Ένα άλλο σημείο που συχνά αναφέρει είναι ότι το κυπριακό στοίχισε πάρα πολύ στον Ελληνισμό της Πόλης. Τα γεγονότα της ΕΟΚΑ, της Κοφίνου κλπ. Ακόμη ο τρόπος που τα μέσα ενημέρωσης στην Τουρκία πρόβαλλαν τον Μακάριο έκανε μεγάλη ζημιά στην εικόνα του Έλληνα κληρικού. Μάλιστα ο πατριάρχης μας ανέφερε ότι την ημέρα που πέθανε ο Μακάριος βρισκόταν στη Σμύρνη και οι ντελάληδες έτρεχαν στους δρόμους φωνάζοντας «ο Μακάριος εψόφησε, ο Μακάριος εψόφησε»…
Υπάρχουν και προβλήματα με τις άλλες Εκκλησίες;
Ο οικουμενικός πατριάρχης δέχεται ένα μεγάλο βάρος. Τώρα υπάρχουν προβλήματα με τη ρωσική Εκκλησία. Με τη πτώση του κομμουνισμού άρχισε να ξυπνά στους Ρώσους ο μεγαλοϊδεατισμός και η ιδέα της τρίτης Ρώμης. Άρχισαν πάλι να περιφρονούν και να υποτιμούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και να δημιουργούν προβλήματα, αφού κομπάζουν ότι αυτοί εκπροσωπούν και διοικούν 100 εκατομμύρια Ορθοδόξων και θέτουν το ερώτημα γιατί να ηγείται της Ορθοδοξίας ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως που εκπροσωπεί 1500 Έλληνες της Πόλης. Στη στάση αυτή της Ρωσικής Εκκλησίας συμβάλλει και η νέα ρωσική κυβέρνηση με τον πρόεδρο Πούτιν να έχει καλές σχέσεις με την Εκκλησία. Υπάρχει ακόμη το οξύ πρόβλημα της Εσθονίας, όπου η ρωσική Εκκλησία δεν αναγνωρίζει την αυτονομία της Εκκλησίας της Εσθονίας.
Υπάρχουν και προβλήματα εντός της Πόλης;
Όταν έγινε το κίνημα των νεοτούρκων βρέθηκε ένας Έλληνας ο παπά-Ευθύμιος, ο οποίος αφού συγκρούστηκε με το Πατριαρχείο πήγε στον Κεμάλ Ατατούρκ και του πρότεινε να τουρκοποιηθεί το Πατριαρχείο και να ονομάζεται Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο. Αυτή η ιδέα άρεσε στον Κεμάλ, που την έβλεπε ως μια εκ των έσω άλωση του Πατριαρχείου.
Ο παπά-Ευθύμιος βρήκε λίγους οπαδούς και μάλιστα κατάφερε να εισβάλει στο Πατριαρχείο , να το καταλάβει για μερικά 24ωρα, να αυτοχρισθεί πατριάρχης και να τον αναγνωρίσει έτσι η τουρκική κυβέρνηση. Ο πατριάρχης Μελέτιος Μεταξάκης φυγαδεύτηκε από την Πόλη με τη βοήθεια ξένων πρεσβειών, οι οποίες με την πίεση που άσκησαν έπεισαν την τουρκική κυβέρνηση να αποσύρει τον Ευθύμιο και να παραδώσει το Πατριαρχείο στους δικαιούχους του. Ο Ευθύμιος και οι οπαδοί του κατάφεραν, φεύγοντας, να καταλάβουν δύο μεγάλους ναούς στο Γαλατά και να αναρτήσουν πινακίδες που μιλούν για Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο. Οι πινακίδες τους αυτές υπάρχουν μέχρι σήμερα. Ο Ευθύμιος παρέδωσε τους ναούς στο γιο του, ο οποίος δεν είναι χειροτονημένος και ο οποίος αυτοχρίσθηκε ως πατριάρχης. Το σχίσμα αυτό διατηρείται μέχρι σήμερα. Οι ναοί είναι υπό κατοχή, δεν παραδίδονται πίσω στο Πατριαρχείο και παραμένουν κλειστοί και σφραγιστοί, αφού η τουρκική κυβέρνηση θέλει να μιλά για ύπαρξη κοινότητας Τουρκο-ορθοδόξων χωρίς να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Έτσι οι δύο ναοί μένουν αλειτούργητοι και παραμελημένοι.
Σχόλια