Περί των θρησκευτικών προνομίων στο σχέδιο Ανάν

Περί των θρησκευτικών προνομίων στο σχέδιο Ανάν

.

---

* Κουμπάρε, τι ακριβώς προβλέπει το σχέδιο Ανάν για την Εκκλησία;

* Φίλε, το σχέδιο Ανάν, διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα προνόμια που δόθηκαν στην Εκκλησία και τα Βακούφια - τα θρησκευτικά ιδρύματα των τουρκοκυπρίων - και στο σύνταγμα του 1960. Στο σχέδιο καθορίζεται τι είναι θρησκευτικός χώρος. Είναι "τέμενος, εκκλησία, παρεκκλήσι, κοιμητήριο, μοναστήρι, ιερό, τάφος ή οποιοσδήποτε άλλος χώρος λατρείας". Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, σημειώνεται είναι "χώροι διαμονής, συνεχόμενοι κήποι ή άλλη έκταση γης και κτήρια που ανήκουν στην Εκκλησία ή στα Βακούφια (Evkaf) και σχηματίζουν ένα αδιάσπαστο σύνολο με το θρησκευτικό χώρο. Στην περίπτωση του μοναστηριού του Αποστόλου Αντρέα και του τεμένους Χαλάν Σουλτά Τεκκέ ο περιμετρικός χώρος θα καθοριστεί από τις δύο πλευρές.

* Ποία είναι τα προνόμια;

* Οι Εκκλησίες και τα Βακούφια (Evkaf), θα έχουν δικαίωμα, χωρίς εξαίρεση, εντός τριών ετών από την έναρξη ισχύος της Θεμελιώδους Συμφωνίας, σε αποκατάσταση οποιασδήποτε επηρεαζόμενης περιουσίας υπό την κυριότητα τους, η οποία χρησιμοποιείτο ως θρησκευτικός χώρος μεταξύ του 1963 ή το 1974. Το άρθρο αυτό δεν περιορίζει τα δικαιώματα των Εκκλησιών και των Βακουφίων (Evkaf) να απαιτήσουν αποζημίωση αντί οποιασδήποτε περιουσίας.

* Πιο απλά, τι σημαίνουν όλα αυτά;

* Θα απολαμβάνουν προνομίων όλα τα θρησκευτικά μνημεία. Θα μπορούν να επιστρέψουν στους δικαιούχους τους, σε όλους τους πιστούς αμέσως. Με άλλα λόγια, με τη λύση θα μπορούν οι Επίσκοποι, οι κληρικοί και οι πιστοί να λειτουργήσουν τις Εκκλησίες, να θυμιατίσουν τα κοιμητήρια, να επανδρώσουν τα μοναστήρια, τα λειτουργήσουν εξωκλήσια, να αναστυλώσουν τους τάφους και άλλα μνημεία. Δηλαδή, ο πόθος για να ξανα-λειτουργήσουν θα γίνει πραγματικότητα.

* Καλά, δεν θα υπάρχουν εμπόδια;

* Θεωρητικά δεν θα υπάρχει κανένα πρόβλημα. Ωστόσο, η πράξη θα είναι αυτή που θα επιβεβαιώσει του λόγου το ασφαλές. Δεν είναι εύκολο έχθρα 40 χρόνων να διαλυθεί σε λίγες μέρες. Για χρόνια οι Ιεράρχες της Κύπρου, αποτελούσαν κόκκινο πανί για τους τουρκοκύπριους, όσο και αν θέλουμε να πιστεύουμε το αντίθετο. Βεβαίως η επιστροφή των δεν θα γίνει σε χώρους όπου διαμένουν τουρκοκύπριοι και έτσι τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα. Πολλοί ναοί έγιναν τεμένη, αλλά αυτό δεν πιστεύουμε ότι θα αποτελέσει εμπόδιο, αφού κατά κανόνα οι τουρκοκύπριοι δεν φημίζονται ιδιαιτέρως για τα θρησκευτικά τους αισθήματα, αλλά και το κυριότερο γνωρίζουν ότι οι ναοί δεν τους ανήκουν. Ευχαρίστως θα μετακινούνταν σε τεμένη που θα έκτιζαν οι ίδιοι.

* Τι θα γίνει, θα πάνε Επίσκοποι, θα πάνε ιερείς, θα πάνε πιστοί για να ξαναλειτουργήσουν οι Εκκλησίες;

* Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη πτυχή της υπόθεσης επιστροφής. Είναι εύκολο να γίνονται μεγαλόστομες δηλώσεις από τους άμβωνες, αλλά ο φόβος είναι ανθρώπινο συναίσθημα. Ιδιαιτέρως δύσκολα είναι τα πράγματα με τους Επισκόπους και τους ιερείς, που πρέπει να πάνε σε περιοχές που θα είναι υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση. Άνθρωποι οι οποίοι για 40 τόσα χρόνια δεν συναντήθηκαν με τουρκοκύπριους, δεν είναι εύκολο να ξεπεράσουν το άγχος της συνάντησης με μουσουλμάνους.

* Δεν είναι τόσο μαύρα τα δεδομένα;

* Ευτυχώς, η εμπειρία του τελευταίου χρόνου, δείχνει ότι πολύ εύκολα θα ξεπεραστεί το λογικό αναμενόμενο σοκ. Ήδη έχουμε το παράδειγμα του Μητροπολίτη Μόρφου Νεόφυτου, ο οποίος πηγαίνει τακτικά στα κατεχόμενα, ανατρέποντας στερεότυπα και διαλύοντας καχυποψίες. Πιο προχωρημένοι ήταν πολλοί αφανείς ιερείς, οι οποίοι από την πρώτη μέρα που άνοιξαν τα οδοφράγματα, πήγαν στα κατεχόμενα μαζί με τους πιστούς, στηρίζοντας και δίδοντας κουράγιο στο φόβο των πρώτων ημερών.

* Καλά, η αντιπαράθεση τόσων δεκαετιών και ο φόβος που ξεκινά από ένα πόλεμο, μπορεί έτσι εύκολα να ανατραπεί;

* Η συμβίωση είναι πάντα δύσκολη, ακόμη και στους γάμους με μεγάλο έρωτα. Ωστόσο, εμείς θα πάμε αν πάμε, σε λύση, ακολουθώντας ένα αναγκαστικό σε μεγάλο βαθμό συνοικέσιο. Ο ρόλος της Εκκλησίας είναι να συμβάλει ώστε αυτός ο "γάμος" να είναι μακροχρόνιος και να φέρει γλυκούς καρπούς, κυρίως σε επίπεδο ευημερίας. Η Ορθοδοξία απαλλαγμένη από το άγχος των φυλετικών διακρίσεων και με όπλο την αγάπη, μπορεί να κάνει το θαύμα και να φέρει κοντά τους ανθρώπους. Ανάλογες αρχές διέπουν και το κοράνι αλλά και όλες τις θρησκείες. Βεβαίως δεν πρέπει να υποτιμούμε την Ορθοδοξία, ούτε να οδηγούμαστε σε συγκρητιστικές τάσεις. Κάποτε όταν ρώτησαν ένα Επίσκοπο για τη διαφορά μεταξύ Χριστιανισμού και Μουσουλμανισμού, αφού και οι δύο προβάλλουν την αγάπη, απάντηση λακωνικά, ελάτε, δοκιμάστε και θα μάθετε. Το ζητούμενο είναι να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται όλες οι θρησκείες, με θετικό πνεύμα και μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες, μεγαλοϊδεατισμούς και εθνικισμούς.