ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ
Αναζητώντας
το Θείο Φως
.
Ο άνθρωπος, ο άγιος, ο συγγραφέας και ο μέγας
εκκλησιαστικός πατέρας, ο Γρηγόριος ο Παλαμάς, τιμάται από την εκκλησία την Β
Κυριακή των Νηστειών, και όχι σίγουρα τυχαία.
Πάντως αυτοί οι οποίοι πανηγυρίζουν σαρακοστιάτικα, είναι οι Θεσσαλονικείς οι οποίοι έχουν και το Αγιο λείψανό του. Με ξεχωριστή λαμπρότητα, η δεύτερη μετά την πρώτη, η νύμφη του Θερμαϊκού, τιμά τον Αγιο, με λιτανείες στους δρόμους της πόλης. Παράλληλα ο Άγιος λαμβάνει τη θέση που του αρμόζει στον μητροπολιτικό ναό της Θεσσαλονίκης. Τοποθετείται το χαρητόβλητο άγιο λείψανό του στο δεσποτικό θρόνο, όπως τον 14 αιώνα, όταν ο Άγιος ποίμαινε την δεύτερη πόλη της τότε βυζαντινής αυτοκρατορίας.
Ζώντας στην φωτολουσμένη Ελλάδα, ζητούσε από το Θεό να του φωτίσει το σκότος, το πνευματικό σκότος, για να καταστεί ο δογματολόγος, ο εκκλησιαστικός πατέρας που καθόρισε ξεκάθαρα ως κανένας άλλος, τη διάκριση ουσίας και ενεργειών του Θεού, ξετινάζοντας κυριολεκτικά τις δοξασίες των δυτικών, οι οποίοι ταυτίζοντας ουσία και ενέργειες, εδραίωναν και "θεολογικά" το θάνατο του "Θεού". Διώχνοντας το "Θεό" από το ζωή τους, τοποθετώντας τον "up there", (εκεί ψηλά) μένουν "down there" (εδώ κάτω), μόνοι, με τη μιζέρια τους, για να παρηγορούνται με τον Πάπα, τον άνθρωπο αντιπρόσωπο του Θεού στη γή.
Στην ταραχώδη περίοδο της ζωής του Αγίου, (1296-1359), η βυζαντινή αυτοκρατορία αντιμετώπιζε τρεις φοβερούς εχθρούς οι οποίοι επιχειρούσαν να αλλοιώσουν την αλήθεια της Ορθοδοξίας, και σε δεύτερο επίπεδο να κατακτήσουν και τα εδάφη της.
* Ο πρώτος εχθρός ήταν ο σχολαστικισμός της Δύσης, ο οποίος επιχειρούσε την είσοδό του με τον ηθικισμό του Βαρλαάμ. Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης σημειώνει ότι "ο Βαρλαάμ ήταν Πλατωνιστής φιλόσοφος και βρισκόταν σε αντίθεση με την όλη Ορθόδοξη Παράδοση. Η θεολογία του ήταν ιδεαλιστική και δυιστική, αφού ξεχώριζε την ψυχή από το σώμα, υποτιμούσε το δεύτερο και εκινείτο στα πλαίσια της κλασικής μεταφυσικής." * Ο δεύτερος εχθρός ορατός και μιαρός, προερχόταν από τους Οθωμανούς, οι οποίοι στα τέλη του 13ου αιώνος, οι οποίοι με αρχηγό τον Οσμάν (Οθμάν), ο οποίος υπήρξε ο ιδρυτής της δυναστείας των Οθωμανών, στους οποίους έδωσε το όνομά του και άρχισε να καταλαμβάνει τις επαρχίες της Μικράς Ασίας. Θύμα και ο άγιος Γρηγόριος, αφού το 1354 μ.Χ., όταν οι Οθωμανοί εισήλθαν στη Θράκη, συνέλαβαν και τον ίδιο, τον οποίο και κράτησαν στην αιχμαλωσία για ένα περίπου χρόνο.
* Ο τρίτος εχθρός ήταν οι Σλάβοι και ειδικότερα ο Στέφανος Δουσάν, ο οποίος είχε καταλάβει ολόκληρη τη Μακεδονία, εκτός από τη Θεσσαλονίκη, καθώς επίσης την Ήπειρο, Θεσσαλία και μέρος της Στερεάς Ελλάδος. Μάλιστα το Πάσχα του 1346 στην πρωτεύουσα του τα Σκόπια, συνεκάλεσε μεγάλη Σύνοδο, η οποία εξέλεξε Πατριάρχη των Σέρβων και ανακύρηξε τον Στέφανο Βασιλέα Σέρβων και Ρωμαίων. * Στους ορατούς εχθρούς να προσθέσουμε και τους αόρατους, και κυρίως την ύπαρξη θρησκευτικών ρευμάτων όπως του ηθικισμού, το οποίο αποξένωνε τον άνθρωπο από τα υπαρξιακά του προβλήματα και τον οδηγούσε σε μία ευδαιμονία ανατολικού χαρακτήρα με μυστικιστικές προεκτάσεις.
Λεβέντης ο ίδιος ο Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αντέταξε σ όλους αυτούς τους εχθρούς την ρωμαλέα θεολογία. Όπως γράφει και ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος "Ομίλησε για την ένωση κτιστού και ακτίστου, αρνήθηκε τη μεταφυσική, υπογράμμισε σοβαρά ανθρωπολογικά ζητήματα, όπως τη σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος και τη διάκριση του νού από τον λόγο, τη σύνδεση μεταξύ μυστηρίων και ασκήσεως, απέφυγε τον αγνωστικισμό και πανθεϊσμό, αντικατέστησε τον ευδαιμονισμό από την ορθόδοξη άσκηση."
Πάντως αυτοί οι οποίοι πανηγυρίζουν σαρακοστιάτικα, είναι οι Θεσσαλονικείς οι οποίοι έχουν και το Αγιο λείψανό του. Με ξεχωριστή λαμπρότητα, η δεύτερη μετά την πρώτη, η νύμφη του Θερμαϊκού, τιμά τον Αγιο, με λιτανείες στους δρόμους της πόλης. Παράλληλα ο Άγιος λαμβάνει τη θέση που του αρμόζει στον μητροπολιτικό ναό της Θεσσαλονίκης. Τοποθετείται το χαρητόβλητο άγιο λείψανό του στο δεσποτικό θρόνο, όπως τον 14 αιώνα, όταν ο Άγιος ποίμαινε την δεύτερη πόλη της τότε βυζαντινής αυτοκρατορίας.
Ζώντας στην φωτολουσμένη Ελλάδα, ζητούσε από το Θεό να του φωτίσει το σκότος, το πνευματικό σκότος, για να καταστεί ο δογματολόγος, ο εκκλησιαστικός πατέρας που καθόρισε ξεκάθαρα ως κανένας άλλος, τη διάκριση ουσίας και ενεργειών του Θεού, ξετινάζοντας κυριολεκτικά τις δοξασίες των δυτικών, οι οποίοι ταυτίζοντας ουσία και ενέργειες, εδραίωναν και "θεολογικά" το θάνατο του "Θεού". Διώχνοντας το "Θεό" από το ζωή τους, τοποθετώντας τον "up there", (εκεί ψηλά) μένουν "down there" (εδώ κάτω), μόνοι, με τη μιζέρια τους, για να παρηγορούνται με τον Πάπα, τον άνθρωπο αντιπρόσωπο του Θεού στη γή.
Στην ταραχώδη περίοδο της ζωής του Αγίου, (1296-1359), η βυζαντινή αυτοκρατορία αντιμετώπιζε τρεις φοβερούς εχθρούς οι οποίοι επιχειρούσαν να αλλοιώσουν την αλήθεια της Ορθοδοξίας, και σε δεύτερο επίπεδο να κατακτήσουν και τα εδάφη της.
* Ο πρώτος εχθρός ήταν ο σχολαστικισμός της Δύσης, ο οποίος επιχειρούσε την είσοδό του με τον ηθικισμό του Βαρλαάμ. Ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης σημειώνει ότι "ο Βαρλαάμ ήταν Πλατωνιστής φιλόσοφος και βρισκόταν σε αντίθεση με την όλη Ορθόδοξη Παράδοση. Η θεολογία του ήταν ιδεαλιστική και δυιστική, αφού ξεχώριζε την ψυχή από το σώμα, υποτιμούσε το δεύτερο και εκινείτο στα πλαίσια της κλασικής μεταφυσικής." * Ο δεύτερος εχθρός ορατός και μιαρός, προερχόταν από τους Οθωμανούς, οι οποίοι στα τέλη του 13ου αιώνος, οι οποίοι με αρχηγό τον Οσμάν (Οθμάν), ο οποίος υπήρξε ο ιδρυτής της δυναστείας των Οθωμανών, στους οποίους έδωσε το όνομά του και άρχισε να καταλαμβάνει τις επαρχίες της Μικράς Ασίας. Θύμα και ο άγιος Γρηγόριος, αφού το 1354 μ.Χ., όταν οι Οθωμανοί εισήλθαν στη Θράκη, συνέλαβαν και τον ίδιο, τον οποίο και κράτησαν στην αιχμαλωσία για ένα περίπου χρόνο.
* Ο τρίτος εχθρός ήταν οι Σλάβοι και ειδικότερα ο Στέφανος Δουσάν, ο οποίος είχε καταλάβει ολόκληρη τη Μακεδονία, εκτός από τη Θεσσαλονίκη, καθώς επίσης την Ήπειρο, Θεσσαλία και μέρος της Στερεάς Ελλάδος. Μάλιστα το Πάσχα του 1346 στην πρωτεύουσα του τα Σκόπια, συνεκάλεσε μεγάλη Σύνοδο, η οποία εξέλεξε Πατριάρχη των Σέρβων και ανακύρηξε τον Στέφανο Βασιλέα Σέρβων και Ρωμαίων. * Στους ορατούς εχθρούς να προσθέσουμε και τους αόρατους, και κυρίως την ύπαρξη θρησκευτικών ρευμάτων όπως του ηθικισμού, το οποίο αποξένωνε τον άνθρωπο από τα υπαρξιακά του προβλήματα και τον οδηγούσε σε μία ευδαιμονία ανατολικού χαρακτήρα με μυστικιστικές προεκτάσεις.
Λεβέντης ο ίδιος ο Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αντέταξε σ όλους αυτούς τους εχθρούς την ρωμαλέα θεολογία. Όπως γράφει και ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος "Ομίλησε για την ένωση κτιστού και ακτίστου, αρνήθηκε τη μεταφυσική, υπογράμμισε σοβαρά ανθρωπολογικά ζητήματα, όπως τη σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος και τη διάκριση του νού από τον λόγο, τη σύνδεση μεταξύ μυστηρίων και ασκήσεως, απέφυγε τον αγνωστικισμό και πανθεϊσμό, αντικατέστησε τον ευδαιμονισμό από την ορθόδοξη άσκηση."
Σχόλια