Περί της χαράς για την τιμωρία των αδικούντων
.
? Χαίρομαι όταν υποφέρουν άνθρωποι οι οποίοι
αδίκησαν, ομολογούν συχνά πυκνά πολλοί άνθρωποι. Είναι άραγε σωστό αυτό;
? Ανθρώπινο το συναίσθημα της χαιρεκακίας, αλλά καθόλου χριστιανικό. Όλοι οι άνθρωποι είναι καλοί, πολύ καλοί και αν έκαναν κάποια λάθη στη ζωή τους, ποιος ξέρει άραγε ποιοι λόγοι τους οδήγησαν σε αυτό. Τουλάχιστον αυτοί πληρώνουν γι αυτό που έπραξαν. Το τραγικό, λένε οι πατέρες της Εκκλησίας, είναι να αναγκαστείς να πληρώσεις όσα έπραξες, στην άλλη ζωή.
? Καλά αυτά, αλλά η τιμωρία των ανθρώπων που αδίκησαν λειτουργεί λυτρωτικά για πολλούς ανθρώπους που υπέφεραν ή και υποφέρουν ακόμη, από ενέργειες ή και δολοπλοκίες.
? Έχεις δίκιο και πάλι. Είναι πολύ φυσικό και πολύ ανθρώπινο. Αν πράγματι λειτουργεί λυτρωτικά, τότε το πρόβλημα είναι μικρό. Αν όμως εκδηλώνεται και εκδικητικά, τότε τα πράγματα είναι αρνητικά και ενίοτε επικίνδυνα. Το θετικό, το Χριστιανικό, είναι ο άνθρωπος να συμπαρίσταται και να αγαπά αυτούς που τον αδίκησαν. Η πρακτική αυτή ξεπερνά την έννοια της λογικής και αγγίζει τη σφαίρα του θείου. Η πρακτική αυτή μπορεί να κατανοηθεί μόνο εμπειρικά και σίγουρα όχι λογικά.
? Είναι δυνατό να υποφέρει αυτός που σε έκανε να υποφέρεις και εσύ να τρέξεις να το βοηθήσεις;
? Τα αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για το Θεό. Μόνο όταν ο άνθρωπος πλησιάσει το Θεό, μπορεί να προσεγγίσει το τέλειο. Έχουμε το παράδειγμα του Χριστού, ο οποίος πάνω στον Σταυρό συγχώρησε τους σταυρωτές του. Έχουμε τα παραδείγματα των αγίων, των μαρτύρων, που προσεύχονταν γι αυτούς που τους βασάνιζαν. Έχουμε, ακόμη, το παράδειγμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ο οποίος μέχρι και δείπνο πρόσφερε στον φονιά του αδελφού του, προκαλώντας την έκπληξη και την αντίδραση της μάνας του.
? Μαζοχισμό μου θυμίζουν όλα αυτά;
? Με την ανθρώπινη λογική, είναι ένα είδος μαζοχισμού, αλλά με τη χριστιανική εμπειρία τα πράγματα αντιστρέφονται. Κατ΄ αρχήν, να ξεκαθαρίσουμε ότι υπάρχουν διαβαθμίσεις στο επίπεδο της αγιότητας των ανθρώπων. Υπάρχουν οι άνθρωποι που ακολουθούν τη διδασκαλία του Χριστού, για να αποφύγουν την κόλαση, υπάρχουν αυτοί που εφαρμόζουν τη διδασκαλία για να κερδίσουν τον παράδεισο και υπάρχουν και αυτοί που βιώνουν τα λόγια του Χριστού, από αγάπη και μόνο από αγάπη. Ανάλογα με το βαθμό αγιότητας του κάθε ανθρώπου, είναι ο τρόπος αντίδρασης σε αυτούς που υποφέρουν. Στη πρώτη βαθμίδα βρίσκονται αυτοί που χαίρονται χωρίς να αντιδρούν. Στη δεύτερη βαθμίδα βρίσκονται αυτοί που δείχνουν κατανόηση αλλά και πάλι τηρούν αποστάσεις. Και στην τρίτη αυτοί που τρέχουν για να βοηθήσουν αυτούς που υποφέρουν, γνωρίζοντας ότι αυτοί τους αδίκησαν. Αυτό είναι το τέλειο.
? Καλά σε τι εξυπηρετεί αυτό; Γιατί ο άνθρωπος να βοηθά αυτούς που τον αδίκησαν;
? Από αγάπη και μόνο από αγάπη. Επιστρέφουμε και πάλι στην έννοια του Θεού και την εμπειρική βίωση τού θαύματος, το οποίο ενώ φαινομενικά είναι τρέλα, στην πράξη αποτελεί εμπειρία χαράς. Το καλύτερο παράδειγμα της παραδοξότητας αυτής, είναι η θυσία της μάνας για το παιδί της. Στη θεωρία μπορεί να είναι μαρτύριο, αλλά στην πράξη είναι ευτυχία. Την ίδια εμπειρία χαράς βιώνουν και όλοι όσοι βοηθούν τους συνανθρώπους τους, χωρίς να αναμένουν ανταπόκριση. Εξάλλου, το μυστικό της χαράς βρίσκεται στο δώσε και όχι στο πάρε.
? Είναι θέμα τελικά μόνο συναισθημάτων. Η κοινωνία πώς θα πάει μπροστά όταν κυριαρχούν οι αδικούντες;
? Άγγιξες ένα καίριο θέμα. Μια κοινωνία πάει μπροστά, μόνο όταν αυξάνονται οι δίκαιοι έναντι των αδικούντων. Αυτό, εξάλλου, αποτελεί το αντίδοτο για την κακία που υπάρχει στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο που όλοι οι κοινωνιολόγοι και οι πολιτικοί ρίχνουν το βάρος στην εκπαίδευση και τη θρησκεία. Όταν προετοιμάζεις νομοταγείς πολίτες, όταν μαθαίνεις τους ανθρώπους να σέβονται τους άλλους, όταν εμπεδώνεις την έννοια της αγάπης, τότε δεν χρειάζεται ούτε νόμους αλλά ούτε και αστυνομικούς να έχεις. Η πολυνομία και η αστυνομοκρατία δικαιολογούνται μόνο σε κοινωνίες με κακούς ανθρώπους. Δεν είναι τυχαία η ρήση του Μαρξ, ο οποίος είπε ότι ακόμη και να μην υπήρχαν θρησκείες, έπρεπε να τις εφεύρουμε.
(Διάλογος μεταξύ φίλων που έγινε κάπου και κάποτε)
? Ανθρώπινο το συναίσθημα της χαιρεκακίας, αλλά καθόλου χριστιανικό. Όλοι οι άνθρωποι είναι καλοί, πολύ καλοί και αν έκαναν κάποια λάθη στη ζωή τους, ποιος ξέρει άραγε ποιοι λόγοι τους οδήγησαν σε αυτό. Τουλάχιστον αυτοί πληρώνουν γι αυτό που έπραξαν. Το τραγικό, λένε οι πατέρες της Εκκλησίας, είναι να αναγκαστείς να πληρώσεις όσα έπραξες, στην άλλη ζωή.
? Καλά αυτά, αλλά η τιμωρία των ανθρώπων που αδίκησαν λειτουργεί λυτρωτικά για πολλούς ανθρώπους που υπέφεραν ή και υποφέρουν ακόμη, από ενέργειες ή και δολοπλοκίες.
? Έχεις δίκιο και πάλι. Είναι πολύ φυσικό και πολύ ανθρώπινο. Αν πράγματι λειτουργεί λυτρωτικά, τότε το πρόβλημα είναι μικρό. Αν όμως εκδηλώνεται και εκδικητικά, τότε τα πράγματα είναι αρνητικά και ενίοτε επικίνδυνα. Το θετικό, το Χριστιανικό, είναι ο άνθρωπος να συμπαρίσταται και να αγαπά αυτούς που τον αδίκησαν. Η πρακτική αυτή ξεπερνά την έννοια της λογικής και αγγίζει τη σφαίρα του θείου. Η πρακτική αυτή μπορεί να κατανοηθεί μόνο εμπειρικά και σίγουρα όχι λογικά.
? Είναι δυνατό να υποφέρει αυτός που σε έκανε να υποφέρεις και εσύ να τρέξεις να το βοηθήσεις;
? Τα αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για το Θεό. Μόνο όταν ο άνθρωπος πλησιάσει το Θεό, μπορεί να προσεγγίσει το τέλειο. Έχουμε το παράδειγμα του Χριστού, ο οποίος πάνω στον Σταυρό συγχώρησε τους σταυρωτές του. Έχουμε τα παραδείγματα των αγίων, των μαρτύρων, που προσεύχονταν γι αυτούς που τους βασάνιζαν. Έχουμε, ακόμη, το παράδειγμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ο οποίος μέχρι και δείπνο πρόσφερε στον φονιά του αδελφού του, προκαλώντας την έκπληξη και την αντίδραση της μάνας του.
? Μαζοχισμό μου θυμίζουν όλα αυτά;
? Με την ανθρώπινη λογική, είναι ένα είδος μαζοχισμού, αλλά με τη χριστιανική εμπειρία τα πράγματα αντιστρέφονται. Κατ΄ αρχήν, να ξεκαθαρίσουμε ότι υπάρχουν διαβαθμίσεις στο επίπεδο της αγιότητας των ανθρώπων. Υπάρχουν οι άνθρωποι που ακολουθούν τη διδασκαλία του Χριστού, για να αποφύγουν την κόλαση, υπάρχουν αυτοί που εφαρμόζουν τη διδασκαλία για να κερδίσουν τον παράδεισο και υπάρχουν και αυτοί που βιώνουν τα λόγια του Χριστού, από αγάπη και μόνο από αγάπη. Ανάλογα με το βαθμό αγιότητας του κάθε ανθρώπου, είναι ο τρόπος αντίδρασης σε αυτούς που υποφέρουν. Στη πρώτη βαθμίδα βρίσκονται αυτοί που χαίρονται χωρίς να αντιδρούν. Στη δεύτερη βαθμίδα βρίσκονται αυτοί που δείχνουν κατανόηση αλλά και πάλι τηρούν αποστάσεις. Και στην τρίτη αυτοί που τρέχουν για να βοηθήσουν αυτούς που υποφέρουν, γνωρίζοντας ότι αυτοί τους αδίκησαν. Αυτό είναι το τέλειο.
? Καλά σε τι εξυπηρετεί αυτό; Γιατί ο άνθρωπος να βοηθά αυτούς που τον αδίκησαν;
? Από αγάπη και μόνο από αγάπη. Επιστρέφουμε και πάλι στην έννοια του Θεού και την εμπειρική βίωση τού θαύματος, το οποίο ενώ φαινομενικά είναι τρέλα, στην πράξη αποτελεί εμπειρία χαράς. Το καλύτερο παράδειγμα της παραδοξότητας αυτής, είναι η θυσία της μάνας για το παιδί της. Στη θεωρία μπορεί να είναι μαρτύριο, αλλά στην πράξη είναι ευτυχία. Την ίδια εμπειρία χαράς βιώνουν και όλοι όσοι βοηθούν τους συνανθρώπους τους, χωρίς να αναμένουν ανταπόκριση. Εξάλλου, το μυστικό της χαράς βρίσκεται στο δώσε και όχι στο πάρε.
? Είναι θέμα τελικά μόνο συναισθημάτων. Η κοινωνία πώς θα πάει μπροστά όταν κυριαρχούν οι αδικούντες;
? Άγγιξες ένα καίριο θέμα. Μια κοινωνία πάει μπροστά, μόνο όταν αυξάνονται οι δίκαιοι έναντι των αδικούντων. Αυτό, εξάλλου, αποτελεί το αντίδοτο για την κακία που υπάρχει στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο που όλοι οι κοινωνιολόγοι και οι πολιτικοί ρίχνουν το βάρος στην εκπαίδευση και τη θρησκεία. Όταν προετοιμάζεις νομοταγείς πολίτες, όταν μαθαίνεις τους ανθρώπους να σέβονται τους άλλους, όταν εμπεδώνεις την έννοια της αγάπης, τότε δεν χρειάζεται ούτε νόμους αλλά ούτε και αστυνομικούς να έχεις. Η πολυνομία και η αστυνομοκρατία δικαιολογούνται μόνο σε κοινωνίες με κακούς ανθρώπους. Δεν είναι τυχαία η ρήση του Μαρξ, ο οποίος είπε ότι ακόμη και να μην υπήρχαν θρησκείες, έπρεπε να τις εφεύρουμε.
(Διάλογος μεταξύ φίλων που έγινε κάπου και κάποτε)
Σχόλια