Κλήρωση
στη δημοκρατία, εκλογές στην ολιγαρχία
Όλους τους ιερωμένους, όλους τους
Δεσποτάδες, τους Παπάδες και τους Διακόνους, συνηθίζουμε να τους καλούμε με το
όνομα «κληρικός». Αλήθεια, γιατί αυτό το όνομα και όχι ένα άλλο. Η καταφυγή στη
ρίζα των λέξεων φανερώνει πολλές αλήθειες. Οι λέξεις σχηματοποιούνταν από την
ουσία της πράξης ή της ενέργειας ή περιέγραφαν την αξία ή τα χαρίσματα ενός
ανθρώπου. Η λέξη κληρικός, σύμφωνα με τα λεξικά, προέρχεται από το κλήρος,
δηλαδή μικρό τεμάχιο ξύλου ή βόλος, το οποίο χρησιμοποιούσαν κατά τις
κληρώσεις.
Οι αρχαίοι Έλληνες υιοθέτησαν ένα
σύστημα εκλογών, το οποίο στην τελική του φάση, περιελάμβανε και την κλήρωση.
«Δημοκρατικόν μεν το κληρωτάς είναι τας αρχάς, το δ' αιρετάς (οι εκλογές) ολιγαρχικόν (Αριστ. Πολ. 1294b 8)». Στη Δημοκρατία κατά την
αρχαιότητα, το 99% των αξιωμάτων (νομοπαρασκευαστές, βουλευτές, δικαστές ) ήταν κληρωτά, μονοετούς και μη επαναλήψιμης
θητείας. Ο κύριος τρόπος ανάδειξης των διοικητικών και δικαστικών αρχών ήταν η
κλήρωση, με υποχρεωτική τη λογοδοσία στο τέλος τής θητείας. Εξαίρεση: οι ταμίες
και οι στρατηγοί, οι οποίοι εκλέγονταν συχνά ανάμεσα στους γενναιότερους
πλούσιους. Οι στρατηγοί, επειδή ακριβώς εκλέγονταν, αν επιδείκνυαν αλαζονεία ή
αδράνεια, διακινδύνευαν δίκη, οστρακισμό ή τη ζωή τους την ίδια.
- Γιατί άραγε οι πρόγονοι μας, με
την σοφία τους, επέλεξαν αυτό τον τρόπο εκλογής των ηγετών τους;
- Ο λόγος είναι απλός. Με την κλήρωση προάγεται η
άμιλλα καθώς και η αλληλεγγύη των πολιτών. Αυτά με τη σειρά τους δημιουργούν
αίσθημα ελευθερίας και σιγουριάς και ευφορία.
- Αντίθετα, οι εκλογές εφαρμόζονταν στα ολιγαρχικά
καθεστώτα. Με τον τρόπο αυτό δίχαζαν οι ηγέτες τον κόσμο, προκαλούσαν τον
ανταγωνισμό και την αδιαφορία των υπηκόων για τα κοινά. Όλα αυτά οδηγούσαν σε
αισθήματα ανασφάλειας και δυσφορία.
- Η Εκκλησία επέλεξε ένα ενδιάμεσο σύστημα ανάμεσα
στις εκλογές και την κλήρωση.
- Είναι φυσικό αφού η Εκκλησία διαθέτει ένα
ολιγαρχικό σύστημα διοίκησης με ισόβιους Επισκόπους και ένα δημοκρατικό τρόπο
διακυβέρνησης - διαποίμανσης - όπου όλοι οι πιστοί έχουν το «βασίλειο
ιεράτευμα», δηλαδή μετέχουν στη Θεία Χάρη άρα και στη βασιλεία των Ουρανών,
στον παράδεισο, από αυτή τη ζωή.
- Στην πράξη αυτό το σύστημα επιλογής Επισκόπων
εφαρμόστηκε κατά κανόνα στο Βυζάντιο. Έβαζαν πάνω στην Αγία Τράπεζα χαρτάκια με
τα ονόματα των τριών επικρατέστερων, συνήθως ύστερα από εκλογές και ανέμεναν
από το Θεό να δείξει ποιος είναι ο πιο άξιος.
- Κατάλοιπο ή καλύτερα κομμάτι αυτής της διαδικασίας
είναι και η επίκληση του Αγίου Πνεύματος κατά τη διάρκεια της εκλογής των
Επισκόπων της Εκκλησίας της Κύπρου.
- Ιστορικά το σύστημα εκλογής και κλήρωσης
εφαρμόστηκε κατά την εκλογή του Αποστόλου Ματθία, ο οποίος αντικατέστησε τον
Ιούδα.
- Υπάρχουν βεβαίως και θεολογικοί λόγοι στην επιλογή
της κλήρωσης. Πρώτα και κύρια είναι η υποταγή των ανθρώπων και ειδικότερα των
Επισκόπων στο θέλημα του Θεού.
- Κανένας δεν ξέρει τα μύχια της ψυχής των ανθρώπων
και κανένας δεν μπορεί να κρίνει αν ένας είναι κατάλληλος για Επίσκοπος.
- Υπάρχουν περιπτώσεις αγίων μοναχών, σοφών ανθρώπων,
οι οποίοι όταν ανέλαβαν το βάρος του Επισκοπικού θρόνου λύγισαν και προκάλεσαν
ζημιά και στους εαυτούς τους και στο ποίμνιο τους.
- Τα παραδείγματα στην πρόσφατη ιστορία της Εκκλησίας
της Κύπρου και κυρίως την περίοδο του 1973 είναι ενδεικτικά.
- Ακόμη, με την πρακτική της κλήρωσης η ομάδα των πιο
άξιων, «γλίτωνε» από την ασθένεια των αντεκδικήσεων και της υπονόμευσης του
έργου του αρχηγού.
- Κακά τα ψέματα, η εξουσία είναι το πιο γλυκό
αφροδισιακό και οι Επίσκοποι κυρίως στην Κύπρο, δεν απέχουν και πολύ από τους
πολιτειακούς άρχοντες.
- Ο θεσμός του Αρχιεπισκόπου και των Επισκόπων, δεν
αποτελεί πανάκεια για τη σωτηρία του ανθρώπου, η οποία απαιτεί και άσκηση και
πολλή αγάπη. Βοηθά ένας καλός και άγιος Επίσκοπος, αλλά ευτυχώς υπάρχουν πάντα
και οι ταπεινοί παπάδες που επιτελούν θαύματα.
(Και για τους καλοπροαίρετους να αναφέρουμε ότι άρθρο με ανάλογο
περιεχόμενο δημοσιεύτηκε στις 20 Οκτωβρίου του 2002 στο ίδιο ένθετο.)
Σχόλια