Περί
της ένωσης των Εκκλησιών
· Είναι απορίας άξιο, γιατί η Εκκλησία του Χριστού, γιατί οι Χριστιανοί,
εξακολουθούν να είναι χωρισμένοι εδώ και δέκα αιώνες. Όλοι πιστεύουν στον ίδιο
Θεό και όμως είναι χωρισμένοι σε ομάδες και Εκκλησίες. Και επιπλέον όλοι λένε,
ότι αυτοί είναι οι σωστοί.
· Είσαι απόλυτα σωστός. Το σχίσμα των Εκκλησιών, είναι ένα
παρατεινόμενο δράμα, που ταλανίζει τους Χριστιανούς. Οι αιτίες αυτής της
διάσπασης δεν είναι μόνο θεολογικές. Είναι και ιστορικές, είναι και κοινωνικές,
είναι και φιλοσοφικές. Ένας μεγάλος θεολόγος έλεγε κάποτε ότι κύρια αιτία του
σχίσματος μεταξύ των Εκκλησιών ήταν το διάφορο πνεύμα μεταξύ Ανατολής και
Δύσης. Στην Κωνσταντινούπολη επικρατούσε το μυστήριο της Ανατολής και η
ελληνική φιλοσοφία, ενώ στη Ρώμη ο ρασιοναλισμός και το ρωμαϊκό δίκαιο. Από τις
βάσεις αυτές οδηγηθήκαμε στις θεολογικές διαφορές που ξεκινούν από το περίφημο
"φιλιόκβε", δηλαδή ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Υιού.
· Τι σημασία έχει αν το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από τον
Υιό. Ο Θεός
έτσι και αλλιώς είναι ακατάληπτος και πέρα από την ανθρώπινη λογική.
· Έχεις εν μέρει δίκαιο. Σίγουρα δεν υπάρχει Θεός, όπως
τον γνωρίζει το ανθρώπινο μυαλό. Αλίμονο αν ο Θεός χωρούσε στο ανθρώπινο μυαλό.
Οι άνθρωποι δίδουν χαρακτηριστικά στο Θεό, στον υπέρτατο βαθμό, ώστε να
περιγράφουν το Θεό και τον προσεγγίζουν υπέρλογα με την εμπειρία της αγιότητας,
η οποία σίγουρα δεν περιγράφεται. Ο Θεός είναι Τριαδικός, είναι τρία σε ένα. Το
κάθε πρόσωπο έχει μια ιδιαιτερότητα, αλλά κανένα πρόσωπο δεν ενεργεί χωρίς τη
συνεργασία και των άλλων δύο. Η έννοια της Τριαδικότητας περιγράφεται με την
έννοια του λόγου, την τελειότερη λειτουργία του ανθρώπου, ο οποίος για να εκφωνηθεί
απαιτεί συνεργασία τριών στοιχείων. Του μυαλού, του αέρα και των φωνητικών
χορδών.
· Στην καθημερινότητα πώς μεταφέρονται όλα αυτά;
· Αν επεκτείνεις τις θεολογικές αυτές αλήθειες στην
καθημερινότητα, τότε εμφανίζονται τα προβλήματα που οδηγούν στο σχίσμα. Ο
άνθρωπος και όλη η φύση δημιουργήθηκαν από το Χριστό, ο οποίος ήλθε στη γη,
σταυρώθηκε, πέθανε και αναστήθηκε, ώστε να αναστήσει και σώσει τον άνθρωπο. Άρα,
αν εκπορεύεται από το Χριστό, το Άγιο Πνεύμα, τότε σημαίνει ότι εντάσσεται στη
σφαίρα του κτιστού, στη σφαίρα της δημιουργίας. Συνεπακόλουθα, το Άγιο Πνεύμα
το οποίο συνέχει, το οποίο ζωογονεί όλη τη δημιουργία, γίνεται κομμάτι της
δημιουργίας και χάνει τη θεϊκή του υπόσταση. Προεκτείνοντας τη λογική αυτή
προσέγγιση, οδηγούμαστε στο χωρισμό του ανθρώπου από το Θεό. Ο Θεός Πατέρας
παραμένει κάπου μακριά και ο άνθρωπος μένει μόνος του στη γη, αναζητώντας
μεσολαβητές για να φθάσει το Θεό. Έτσι, εμφανίζεται ο Πάπας, ο οποίος ενδύεται
με το αλάθητο και με θεϊκές εν πολλοίς ιδιότητες. Αντιδρώντας, ο Λούθηρος και
οι άλλοι προτεστάντες σε αυτό τον παραλογισμό του Πάπα, οδηγήθηκαν στο άλλο
άκρο, όπου κάθε άνθρωπος μπορεί να καταστεί ο εκλεκτός του Θεού, δηλαδή ένας
μικρός Πάπας.
· Η Ορθόδοξη Ανατολή δεν φαίνεται να επηρεάστηκε από όλα
αυτά;
· Η Ορθοδοξία μέσα από τα λάθη και τις αστοχίες της,
μπόρεσε και διατήρησε τη μεσότητα, μπόρεσε και διαφύλαξε την αληθινή πίστη του
Χριστού. Απόδειξη είναι τα συνεχή θαύματα που επιτελούνται, όπως είναι η αφή του
Αγίου Φωτός στα Ιεροσόλυμα. Η Ορθοδοξία ακολουθώντας το συνοδικό σύστημα,
κατόρθωσε μέσα από το δύσκολο δρόμο του μυστηρίου και του θαύματος να
διαφυλάξει την παρακαταθήκη της πίστης του Χριστού.
· Αυτό σημαίνει ότι μόνο οι Ορθόδοξοι θα σωθούν;
· Όχι, αυτή η άποψη είναι πλανεμένη. Αλίμονο αν είχαν το
προνόμιο της σωτηρίας μόνο όσοι έτυχαν να γεννηθούν από Ορθόδοξους γονείς. Η
αγάπη του Θεού εκτείνεται σε όλους τους ανθρώπους. Και στους καλούς και στους
κακούς και στους Ορθόδοξους και στους Μουσουλμάνους και γενικά σε όλη τη
δημιουργία, λογική και άλογη. Η σωτηρία είναι θέμα του ίδιου του Θεού και όπως
λεν οι πατέρες, όλοι οι άνθρωποι θα σωθούν στο μέτρο της αγάπης που πρόσφεραν
και με βάση το κριτήριο της συνείδησης το οποίο βρίσκεται στις ψυχές όλων των
ανθρώπων. Οι Ορθόδοξοι μπορεί να βρίσκονται σε μια πιο προνομιακή θέση,
θεωρητικά, από τους υπόλοιπους ανθρώπους, αλλά και πάλι θα κριθούν με
αυστηρότερα κριτήρια. Ο Θεός είναι δίκαιος και θα κρίνει ανάλογα με το τι είχε
και τι πρόσφερε ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά.
· Εδώ και δέκα αιώνες στην ουσία είναι χωρισμένοι οι
Χριστιανοί. Υπάρχει σήμερα η δυνατότητα για συνένωση;
· Εδώ είναι τα δύσκολα. Μια παράδοση τόσων αιώνων σίγουρα
δεν διαγράφεται με μια μονοκονδυλιά, αλλά ούτε και με υποταγή της μιας Εκκλησίας
στην άλλη. Πρέπει να υπάρξουν αργά και σταθερά βήματα, τα οποία να
κατευθύνονται πάντα από το Άγιο Πνεύμα. Τις τελευταίες δεκαετίες οι χριστιανοί
της Δύσης, Προτεστάντες και Ρωμαιοκαθολικοί, έκαναν τεράστια βήματα προς την
Ορθοδοξία, έστω και αν δεν είναι γνωστά σε μεγάλο βαθμό. Οι άνθρωποι αναζητούν
το μυστήριο της Ανατολής και την πατερική θεώρηση που διαφυλάχθηκε σε επίπεδο
Ορθοδοξίας. Δεν είναι τυχαίο που σπουδαίοι θεολόγοι της Δύσης, λένε ότι η μόνη
θρησκεία που θα επιβιώσει τον 21ο αιώνα θα είναι η Ορθοδοξία. Και η
ρήση αυτή στηρίζεται στην απλή αλήθεια ότι η Ορθοδοξία δεν είναι θρησκεία, δεν
είναι σύστημα αξιών και φιλοσοφικών θεωρήσεων, αλλά πίστη, πράξη ζωής, εμπειρία
θεότητας.
· Από εδώ και πέρα τι γίνεται;
· Ό,τι θέλει ο Θεός. Το δύσκολο για τους Ορθόδοξους
είναι να βρουν ανθρώπους ικανούς να μεταδώσουν τις αλήθειες της Ορθοδοξίας. Δεν
είναι σπάνιο, πατερικές αλήθειες να εντοπίζονται από τους Δυτικούς και στη
συνέχεια να μεταφέρονται στους Ορθόδοξους από δικά τους συγγράμματα. Παρόλα αυτά,
η Ορθοδοξία διδάσκει περισσότερο με το παράδειγμα των αγίων ανθρώπων που
διαθέτει και λιγότερο με τα κείμενα και τις διαχρονικές αλήθειες. Σημασία έχει
όλοι να δουν θετικά τα βήματα προσέγγισης για επανένωση του Χριστιανισμού και
να αφήσουν στην άκρια μικρότητες και πάθη εξουσίας. Το μόνο που μπορεί να
λεχθεί είναι ότι σε περίπτωση ένωσης των Εκκλησιών, πρώτη Εκκλησία θα είναι η
Εκκλησία της Ρώμης και όχι της Κωνσταντινούπολης. Ιστορικά αυτή ήταν η πρωτόθρονη Εκκλησία.
Σχόλια