Η λύση του κυπριακού έρχεται, η Εκκλησία τι κάνει;
Η λύση του κυπριακού έρχεται, η Εκκλησία τι κάνει;
.
* Είναι η πρώτη φορά στην πρόσφατη ιστορία της Κύπρου, που η Εκκλησία είναι ουσιαστικά απούσα από τα τεκταινόμενα στο κυπριακό. Τα τελευταία 100 χρόνια, όλοι οι αγώνες, όλες οι εξεγέρσεις, όλες οι διαπραγματεύσεις έγιναν είτε από την Εκκλησία, είτε με υποκίνηση της Ιεραρχίας. Ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος - ο οποίος φιλοδόξησε να ξεπεράσει σε αγωνιστικότητα και τον Μακάριο - και ο οποίος κατέστη το σύμβολο της ανυποχώρητης πολιτικής στο κυπριακό, ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με το μέτωπο των λεγόμενων «απορριπτικών», τώρα βρίσκεται ανήμπορος στο κρεβάτι του πόνου. Συγκυρία της τύχης ή θεία πρόνοια. Ευλογία ή κατάρα. Ο χρόνος και το αποτέλεσμα θα καταδείξουν την αλήθεια. Το γεγονός είναι ένα. Ουσιαστικά, απουσιάζει η ενιαία φωνή, η σοβαρή παρέμβαση της Ιεραρχίας στα τεκταινόμενα. Η απλή ενημέρωση από την πολιτική ηγεσία και τα σκόρπια γενικόλογα, αφοριστικά κηρύγματα δεν επηρεάζουν καθόλου τις διαπραγματεύσεις και τις εξελίξεις.
* Η Εκκλησία της Κύπρου αποτελούσε κόκκινο πανί για τους Τούρκους, αφού πρωτοστατούσε σε αγώνες κατά των εχθρών. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ήταν ο επικεφαλής των «εχθρών», ενώ ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος ήταν ο κατ’ εξοχήν εκφραστής του απορριπτικού μετώπου, που έφθανε μέχρι και την απόρριψη της ομοσπονδίας. Η κορυφαία έκφραση της χριστιανικής αγάπης, η αγάπη προς τους εχθρούς ποτέ δεν υλοποιήθηκε ή καλύτερα κανένας δεν σκέφτηκε, έστω και για τον τύπο, να το προβάλει ως ιδέα. Αντιθέτως, ιστορικές μαρτυρίες αναφέρουν ότι η Ιεραρχία της Εκκλησίας απέρριψε προσπάθειες τουρκοκυπρίων, κατά κανόνα εξισλαμισθέντων χριστιανών, να επιστρέψουν στην Ορθοδοξία. Βεβαίως, ο λαός είχε τη δική του «πίστη» και πολλές φορές ο άνθρωπος ελληνοκύπριος βοηθούσε τον άνθρωπο, τουρκοκύπριο και αντιστρόφως. Η επισήμανση των λαθών δεν αποτελεί προδοσία, αλλά αιτία αποφυγής των λαθών στο μέλλον.
* Η Ιερά Σύνοδος θα πρέπει ως σώμα να έχει φωνή και μάλιστα δυνατή. Ο πιστός λαός, απογοητευμένος από τα τεκταινόμενα στα διεθνή βήματα και στα δώματα της διεθνούς διπλωματίας, αναζητά ελπίδα. Θα έχουμε πόλεμο, θα πρέπει να φύγουμε, θα πρέπει να ετοιμαστούμε για θυσίες, θα πρέπει να οχυρωνόμαστε για να γλιτώσουμε από τους εχθρούς, πότε θα έλθει το τέλος μας, τι πρέπει άραγε να κάνουμε, είναι μερικά από τα πολλά ερωτήματα που βασανίζουν τους πολίτες. Έχουν καθήκον οι Ιεράρχες να απλώσουν το χέρι και να βοηθήσουν τους πιστούς, να μην χαθούν μέσα στο άγχος και το φόβο. Ο φόβος φέρνει κόλαση και το άγχος το θάνατο. Πρέπει η Ιεραρχία να στηρίξει τις προσπάθειες της πολιτικής ηγεσίας, όποιες και αν είναι αυτές. Αν βεβαίως δεν συμφωνούν, τουλάχιστον ας μην τις πολεμήσουν και ας μην διχάσουν το λαό. Ο Πατριάρχης Σερβίας Παύλος, ο οποίος πολλάκις κατέβηκε σε διαδηλώσεις εναντίον του καθεστώτος Μιλόσεβιτς, όταν η χώρα δεχόταν τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, στάθηκε στο πλευρό του προέδρου της χώρας και στήριξε το λαό, όσο κανένας άλλος. Και κάτι αυτονόητο. Προσευχή και πάλι προσευχή, γιατί η επίκληση της βοήθειας του Θεού, αξίζει περισσότερο από τη βοήθεια όλων των ανθρώπων. Βεβαίως ο λαός βιώνει την προσευχή, η οποία εξέρχεται με διάφορους τρόπους από τη ψυχή του και ίσως δεν χρειάζεται να λέγεται, αλλά δεν θα ήταν κακό να ακούγεται από Επισκοπικά χείλη.
* Η Εκκλησία της Κύπρου οφείλει από τώρα να ετοιμαστεί για το αύριο και την πιθανή λύση του κυπριακού. Ποιοι Επίσκοποι, ποιοι Ιεράρχες θα πάνε να ζήσουν στο τουρκοκυπριακό τμήμα της Κύπρου, ποιοι παπάδες θα αναλάβουν το βάρος της διακονίας ανάμεσα στους Μουσουλμάνους. Η εμπειρία των τελευταίων 28 χρόνων είναι μάλλον απογοητευτική. Πώς άραγε θα προετοιμαστούν οι κληρικοί που θα διακονήσουν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση, πώς θα εκπαιδευτούν πριν μεταβούν, πώς θα στηριχθούν από την Ιεραρχία στην Ελληνοκυπρική πολιτεία της Ομοσπονδίας. Είναι δύσκολα ερωτήματα που θα πρέπει να απαντηθούν πριν τα γεγονότα έλθουν και συμπαρασύρουν με τη δυναμική τους τούς ανθρώπους. Η εμπειρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η εμπειρία των Πατριαρχείων Ιεροσολύμων και Αντιοχείας, αλλά και άλλων πολλών Εκκλησιών, θα πρέπει να αποτελέσει πρότυπο και παράδειγμα. Η εξουσιοκεντρική νοοτροπία θα πρέπει να καταστεί διακονοκεντρική και η εθναρχούσα Εκκλησία θα πρέπει να καταστεί ποιμαίνουσα.
* Ολα δείχνουν ότι τα δύσκολα ήλθαν στην Κύπρο και η Ορθόδοξη ηθική και πίστη των Ελληνοκυπρίων, σύντομα θα δοκιμαστεί πολύ σκληρά. Ο δρόμος για την επίλυση του Κυπριακού, φαίνεται ότι έφθασε στο τέλος του και η συμβίωση με το σύνοικο στοιχείο, υπό την ομπρέλα των "φράγκων" θα είναι σύντομα γεγονός. Η Εκκλησία, ως φιλόστοργος μητέρα, θα κληθεί σύντομα να κάνει τις δικές της υπερβάσεις, να αφήσει στο περιθώριο της εθνικιστικές κορώνες και να βοηθήσει ώστε να κατευνάσουν τα πάθη. Η δύναμη του Θεού, η δύναμη της πίστης, η δύναμη της Ορθόδοξης παράδοσης θα πρέπει να δώσουν τη θέση τους στη δύναμη των όπλων και των μεγαλοϊδεατισμών. Ο οικουμενικός πατριάρχης Βαρθολομαίος δήλωσε πρόσφατα ότι "η εκμετάλλευση θρησκευτικών συμβόλων για την υποστήριξη της υπόθεσης ενός επιθετικού εθνικισμού αποτελεί προδοσία της παγκοσμιότητος της πίστης. Αποστρεφόμαστε και καταδικάζουμε πλήρως την εθνική κάθαρση, τον βιασμό και τον φόνο. Καταδικάζουμε όσους βγάζουν τις οικογένειες έξω από τα σπίτια τους, χωρίζουν τα παιδιά από τους γονείς, τον σύζυγο από τη σύζυγο, στο όνομα ανόητων εθνικισμών".
* Η Εκκλησία της Κύπρου αποτελούσε κόκκινο πανί για τους Τούρκους, αφού πρωτοστατούσε σε αγώνες κατά των εχθρών. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ήταν ο επικεφαλής των «εχθρών», ενώ ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος ήταν ο κατ’ εξοχήν εκφραστής του απορριπτικού μετώπου, που έφθανε μέχρι και την απόρριψη της ομοσπονδίας. Η κορυφαία έκφραση της χριστιανικής αγάπης, η αγάπη προς τους εχθρούς ποτέ δεν υλοποιήθηκε ή καλύτερα κανένας δεν σκέφτηκε, έστω και για τον τύπο, να το προβάλει ως ιδέα. Αντιθέτως, ιστορικές μαρτυρίες αναφέρουν ότι η Ιεραρχία της Εκκλησίας απέρριψε προσπάθειες τουρκοκυπρίων, κατά κανόνα εξισλαμισθέντων χριστιανών, να επιστρέψουν στην Ορθοδοξία. Βεβαίως, ο λαός είχε τη δική του «πίστη» και πολλές φορές ο άνθρωπος ελληνοκύπριος βοηθούσε τον άνθρωπο, τουρκοκύπριο και αντιστρόφως. Η επισήμανση των λαθών δεν αποτελεί προδοσία, αλλά αιτία αποφυγής των λαθών στο μέλλον.
* Η Ιερά Σύνοδος θα πρέπει ως σώμα να έχει φωνή και μάλιστα δυνατή. Ο πιστός λαός, απογοητευμένος από τα τεκταινόμενα στα διεθνή βήματα και στα δώματα της διεθνούς διπλωματίας, αναζητά ελπίδα. Θα έχουμε πόλεμο, θα πρέπει να φύγουμε, θα πρέπει να ετοιμαστούμε για θυσίες, θα πρέπει να οχυρωνόμαστε για να γλιτώσουμε από τους εχθρούς, πότε θα έλθει το τέλος μας, τι πρέπει άραγε να κάνουμε, είναι μερικά από τα πολλά ερωτήματα που βασανίζουν τους πολίτες. Έχουν καθήκον οι Ιεράρχες να απλώσουν το χέρι και να βοηθήσουν τους πιστούς, να μην χαθούν μέσα στο άγχος και το φόβο. Ο φόβος φέρνει κόλαση και το άγχος το θάνατο. Πρέπει η Ιεραρχία να στηρίξει τις προσπάθειες της πολιτικής ηγεσίας, όποιες και αν είναι αυτές. Αν βεβαίως δεν συμφωνούν, τουλάχιστον ας μην τις πολεμήσουν και ας μην διχάσουν το λαό. Ο Πατριάρχης Σερβίας Παύλος, ο οποίος πολλάκις κατέβηκε σε διαδηλώσεις εναντίον του καθεστώτος Μιλόσεβιτς, όταν η χώρα δεχόταν τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, στάθηκε στο πλευρό του προέδρου της χώρας και στήριξε το λαό, όσο κανένας άλλος. Και κάτι αυτονόητο. Προσευχή και πάλι προσευχή, γιατί η επίκληση της βοήθειας του Θεού, αξίζει περισσότερο από τη βοήθεια όλων των ανθρώπων. Βεβαίως ο λαός βιώνει την προσευχή, η οποία εξέρχεται με διάφορους τρόπους από τη ψυχή του και ίσως δεν χρειάζεται να λέγεται, αλλά δεν θα ήταν κακό να ακούγεται από Επισκοπικά χείλη.
* Η Εκκλησία της Κύπρου οφείλει από τώρα να ετοιμαστεί για το αύριο και την πιθανή λύση του κυπριακού. Ποιοι Επίσκοποι, ποιοι Ιεράρχες θα πάνε να ζήσουν στο τουρκοκυπριακό τμήμα της Κύπρου, ποιοι παπάδες θα αναλάβουν το βάρος της διακονίας ανάμεσα στους Μουσουλμάνους. Η εμπειρία των τελευταίων 28 χρόνων είναι μάλλον απογοητευτική. Πώς άραγε θα προετοιμαστούν οι κληρικοί που θα διακονήσουν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση, πώς θα εκπαιδευτούν πριν μεταβούν, πώς θα στηριχθούν από την Ιεραρχία στην Ελληνοκυπρική πολιτεία της Ομοσπονδίας. Είναι δύσκολα ερωτήματα που θα πρέπει να απαντηθούν πριν τα γεγονότα έλθουν και συμπαρασύρουν με τη δυναμική τους τούς ανθρώπους. Η εμπειρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η εμπειρία των Πατριαρχείων Ιεροσολύμων και Αντιοχείας, αλλά και άλλων πολλών Εκκλησιών, θα πρέπει να αποτελέσει πρότυπο και παράδειγμα. Η εξουσιοκεντρική νοοτροπία θα πρέπει να καταστεί διακονοκεντρική και η εθναρχούσα Εκκλησία θα πρέπει να καταστεί ποιμαίνουσα.
* Ολα δείχνουν ότι τα δύσκολα ήλθαν στην Κύπρο και η Ορθόδοξη ηθική και πίστη των Ελληνοκυπρίων, σύντομα θα δοκιμαστεί πολύ σκληρά. Ο δρόμος για την επίλυση του Κυπριακού, φαίνεται ότι έφθασε στο τέλος του και η συμβίωση με το σύνοικο στοιχείο, υπό την ομπρέλα των "φράγκων" θα είναι σύντομα γεγονός. Η Εκκλησία, ως φιλόστοργος μητέρα, θα κληθεί σύντομα να κάνει τις δικές της υπερβάσεις, να αφήσει στο περιθώριο της εθνικιστικές κορώνες και να βοηθήσει ώστε να κατευνάσουν τα πάθη. Η δύναμη του Θεού, η δύναμη της πίστης, η δύναμη της Ορθόδοξης παράδοσης θα πρέπει να δώσουν τη θέση τους στη δύναμη των όπλων και των μεγαλοϊδεατισμών. Ο οικουμενικός πατριάρχης Βαρθολομαίος δήλωσε πρόσφατα ότι "η εκμετάλλευση θρησκευτικών συμβόλων για την υποστήριξη της υπόθεσης ενός επιθετικού εθνικισμού αποτελεί προδοσία της παγκοσμιότητος της πίστης. Αποστρεφόμαστε και καταδικάζουμε πλήρως την εθνική κάθαρση, τον βιασμό και τον φόνο. Καταδικάζουμε όσους βγάζουν τις οικογένειες έξω από τα σπίτια τους, χωρίζουν τα παιδιά από τους γονείς, τον σύζυγο από τη σύζυγο, στο όνομα ανόητων εθνικισμών".
Σχόλια