Θρύλοι και παραδόσεις το αντίδοτο στα παιδιά
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΚΩΣΤΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ
Θρύλοι και παραδόσεις το αντίδοτο στα παιδιά
.
Ένας νέος Κώστας Χαραλαμπίδης, ένας άλλος καλλιτέχνης γεννιέται, μέσα από το δύσκολο έργο της συγγραφής παιδικών παραμυθιών, τα οποία δεν απευθύνονται μόνο στα παιδιά. Γοητευμένος από την αύρα και την ενέργεια του τόπου του, παρέα με τους φίλους του, έκανε το επόμενο βήμα. Ο συγγραφέας με το γλαφυρό του λόγο και πατώντας γερά στην παράδοση, σκιαγραφεί με σύγχρονο λόγο, τις παραδόσεις και τους θρύλους αυτού του τόπου. Αντλώντας μέσα από τις δικές του εμπειρίες, αναδεικνύει και φωτίζει αλήθειες αιώνιες και πανανθρώπινες. Εξάλλου, τόσα χρόνια δεν έκανε τίποτα άλλο, παρά να ζωντανεύει, με περισσή χάρη, κείμενα και τραγούδια αιώνων. "Μύθος έστι λόγος ψευδής εικονίζων αλήθειαν" και τα παραμύθια του Κώστα Χαραλαμπίδη λένε αλήθειες σε μικρούς και μεγάλους. Η συνέντευξη που ακολουθεί έχει τι δική της χάρη, αφού καταγράφει τις απόψεις ενός καταξιωμένου καλλιτέχνη.
? Από το τραγούδι στην συγγραφή βιβλίων. Γιατί και πώς, αυτή η κίνηση;
? Ο γραπτός λόγος ήταν πάντα ο πιο πιστός μου σύντροφος. Πάντοτε έγραφα. Από τότε που άρχισα να αντιλαμβάνομαι τον κόσμο. Έγραφα όμως πιο πολύ ποίηση και θέατρο και σε τακτά διαστήματα χρονογραφήματα και επιφυλλίδες στον ημερήσιο Τύπο. Στα μεσοδιαστήματα της «αστραπής» καταπιάστηκα και με την πολιτική σάτιρα. Όμως, αυτή τη φορά είναι διαφορετικά. Το παιδικό βιβλίο φαίνεται πως ήταν ο τομέας που θα με γοήτευε και θα με κυρίευε ολοκληρωτικά. Κάτι το ανέλπιστο, κάτι σαν μια φωτεινή έμπνευση, μια αύρα από το υπερπέραν.
? Επιλέξατε το δύσκολο είδος των παιδικών βιβλίων. Πώς έγινε η επιλογή αυτή; ? Η ιδέα προετοιμαζόταν από παλιά. Μας πήρε όμως αρκετό χρόνο για να την υλοποιήσουμε. Είναι ένας προβληματισμός και μια συνειδητή απόφαση, που ανήκει εξ ολοκλήρου στους εκδότες του έργου, τα δύο αγαπημένα πρόσωπα του περιβάλλοντός μου, τον Άγγελο και την Άντρη. Κι επειδή είναι άνθρωποι του μέτρου και πιο πολύ δημιουργοί παρά επιχειρηματίες, προβληματίζονταν ποια θα ήταν η επόμενή τους κίνηση, που να ήταν πάλι και μια προσφορά, όπως όλες οι μέχρι σήμερα εκδοτικές τους προσπάθειες. Μου έδωσαν το πράσινο φως και ξεκίνησα. Κι αυτό ήταν. Έγραφα ασταμάτητα. Αβίαστα και με πολύ πάθος κι αγάπη. Όσο προχωρούσε το πράγμα, τόσο πιο γοητευτικό γινότανε. Κι ολωνών μας η έγνοια ήταν να έρθει το Σάββατο, όπου θα συναντιόμασταν, για να γίνει η σχετική ανάγνωση μαζί και καθισιά.
? Μήπως απευθύνεστε και στους μεγαλύτερους; ? Αντί παραμύθια για παιδιά, τα πράγματα λειτουργούσαν πιο σύνθετα. Τα γραφτά μου μπορούσαν να απευθύνονται και σε μεγάλους. Μέσα σε τέσσερις μήνες έγραψα πέντε βιβλία, που τελικά τα ονόμασα βιβλία για μικρούς και μεγάλους.
? Γράφετε ιστορίες ή παραμύθια; Τα ιστορικά γεγονότα μετατρέπονται σε παραμύθια, ή τα παραμύθια υποκρύπτουν ιστορικές αλήθειες;
? Όπως αναφέρουμε στο εσώφυλλο κάθε βιβλίου, στο σημείωμα του συγγραφέα: η νέα σειρά παιδικών βιβλίων των εκδόσεων «ΖΥΓΟΣ», που έχετε στα χέρια σας, εντάσσεται μέσα στη μεγάλη ενότητα ΚΥΠΡΟΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Είναι μια μεγαλεπήβολη προσπάθεια που προετοιμαζόταν από καιρό και τώρα υλοποιείται. Πρόκειται για εκδόσεις με θέματα βγαλμένα μέσα από την Ιστορία της Κύπρου, τους Θρύλους και τις Παραδόσεις της. Για ό,τι αυτός ο λαός κρατά σαν ακριβό φυλακτό και προίκα αιώνων. Ενότητες για τα μοναστήρια, τα κάστρα, τα ακριτικά τραγούδια, τα έπη κ.ά. Με τη συνείδηση μιας κληρονομιάς αιώνων, στοχεύουμε σε μια προσφορά χρήσιμων εκπαιδευτικών βοηθημάτων, για παιδιά, γονείς, παιδαγωγούς και δασκάλους.
? Στα βιβλία σας, τα παραδοσιακά στοιχεία, συνδέονται και συμπλέκονται με τα ιστορικά γεγονότα. Γιατί επιλέξατε αυτό τον τρόπο προσέγγισης;
? Η Παράδοση ενός τόπου είναι μια κληρονομιά αιώνων, η οποία πορεύεται στα πατήματα της Ιστορίας. Στη δική μας κουλτούρα, Ιστορία και Παράδοση είναι αδιαίρετα στοιχεία του Πολιτισμού μας. Είναι η ιδιοσύστασή μας και το Πρόσωπό μας. Γράφοντας για παιδιά, αισθάνεσαι την Ιστορία και την Παράδοσή σου, να σε καλούν σε αφύπνιση και δωρεά ψυχής. Νιώθεις μια ιδιαίτερη ευαισθησία να σε πλημμυρίζει και να σε καθοδηγεί. Επειδή ακριβώς τα παιδιά είναι η προέκτασή μας κι η μαρτυρία αυτής της Ιστορίας κι αυτής της Παράδοσης.
? Η θεματογραφία περιστρέφεται γύρω από Εκκλησιαστικά θέματα και παραδοσιακούς θρύλους και ιστορίες. Γιατί αυτή η επιλογή;
? Η θεματογραφία δεν είναι τυχαία. Συνειδητά επιλέγεις να μιλήσεις στα παιδιά, αλλά και να θυμίσεις στους μεγάλους, ότι οι βασικοί πυλώνες της ζωής και της ύπαρξής σου είναι η Ιστορία, οι Θρύλοι κι οι Παραδόσεις σου. Μέσα σ’ αυτά φωτοπλημμυρίζει κι η Ορθοδοξία, ως μια μεταφυσική διάσταση. Η επιλογή είναι αναγκαία. Όσο αναγκαίο είναι το οξυγόνο για να υπάρχεις.
? Αγγίζετε θέματα ζωής και θανάτου. Πόσο μπορούν να γίνουν αποδεκτά από τα παιδιά;
? Όταν η έκφρασή σου είναι έκφραση αγαθής και ταπεινής ψυχής, όταν η έγνοια σου είναι να στολίζεις την ψυχή με τα καλά της μέρας και τ’ αγαθά του νου, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος για όποιο θέμα και να μιλάς, φτάνει να κινείσαι και να πορεύεσαι στον καθρέφτη σου με την αλήθεια των πραγμάτων.
? Η Ορθοδοξία και ο Ελληνισμός δένονται αρμονικά στα βιβλία σας. Αυτό είναι συνειδητή επιλογή;
? Η Ορθοδοξία είναι η συνέχεια του Ελληνισμού. Δεν θα μπορούσα να διανοηθώ ότι γράφω σε μια γλώσσα που αρχινά τον 8ο αιώνα π.Χ. με τον μεγαλύτερο ποιητή όλων των εποχών, τον Όμηρο και σαν μια παρένθεση καταλήγει, ύστερα από χιλιάδες χρόνια στον Διονύσιο Σολωμό, τον εθνικό ποιητή των Ελλήνων και στα Ιερά Ευαγγέλια και να μην ριγώ.
? Τα κείμενα περιέχουν αυτούσια παραδοσιακά ποιήματα. Δεν ήταν ρίσκο αυτή η προσέγγιση; ? Τα παραδοσιακά ποιήματα μπαίνουν στα βιβλία ως τεκμήρια και μαρτυρία αυτής της υπέροχης παράδοσής μας. Για να τα δει και να τα μάθει το παιδί, ακόμα κι ο γονιός του.
? Η εικονογράφηση των βιβλίων δεν ακολούθησε την πεπατημένη οδό. Η τεχνοτροπία, με τη χρήση των παστέλ, θυμίζει παιδικές ζωγραφικές. Ποιος ο στόχος αυτής της προσπάθειας;
? Η ερώτησή σας είναι μαζί και απάντηση. Βεβαίως, γιατί πρωτίστως απευθυνόμαστε σε παιδιά. Όσο για τους «μεγάλους» αναγνώστες, είναι για να νιώσουν κι εκείνοι ότι κάποτε υπήρξαν κι αυτοί παιδιά. Οι καλλιτέχνες κινήθηκαν με ελευθερία και πειραματισμό για να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό. Είναι η Θέμις Λουκά, η Έλενα Καϊτάς - Ποτονίδου και η Χάρις Θεοδώρου.
? Είστε ένας καταξιωμένος καλλιτέχνης, τραγουδιστής, ηθοποιός και δάσκαλος. Η συγγραφική δραστηριότητα γιατί αυτή την ώρα;
? Η συγγραφική δραστηριότητά μου, είναι το περίσσευμα της γνώσης και του πλούτου που μου ’δωσε ο Θεός κι η Φύση. Το επιστρέφω στα παιδιά ως αντίδωρο.
? Ποια τα επόμενά σας βήματα. Να αναμένουμε κάποιες εκπλήξεις;
? Βέβαια υπάρχει και συνέχεια. Τώρα μόλις αρχίζουμε. Οι εκπλήξεις όμως, για να είναι εκπλήξεις, πρέπει… να παραμένουν ως εκπλήξεις.
Στις 14 Δεκεμβρίου, στις 5 το απόγευμα θα γίνει η επίσημη παρουσίαση των βιβλίων στο Ιντερκόλεϊτς. Την παρουσίαση θα κάνει ο Διευθυντής Δημοτικής Εκπαίδευσης Γρηγόρης Χόπλαρος και θα μιλήσει ο συγγραφέας Κώστας Χαραλαμπίδης. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να αποκτήσουν τα βιβλία τηλεφωνώντας στα τηλέφωνα 25382303 και 99595901.
? Από το τραγούδι στην συγγραφή βιβλίων. Γιατί και πώς, αυτή η κίνηση;
? Ο γραπτός λόγος ήταν πάντα ο πιο πιστός μου σύντροφος. Πάντοτε έγραφα. Από τότε που άρχισα να αντιλαμβάνομαι τον κόσμο. Έγραφα όμως πιο πολύ ποίηση και θέατρο και σε τακτά διαστήματα χρονογραφήματα και επιφυλλίδες στον ημερήσιο Τύπο. Στα μεσοδιαστήματα της «αστραπής» καταπιάστηκα και με την πολιτική σάτιρα. Όμως, αυτή τη φορά είναι διαφορετικά. Το παιδικό βιβλίο φαίνεται πως ήταν ο τομέας που θα με γοήτευε και θα με κυρίευε ολοκληρωτικά. Κάτι το ανέλπιστο, κάτι σαν μια φωτεινή έμπνευση, μια αύρα από το υπερπέραν.
? Επιλέξατε το δύσκολο είδος των παιδικών βιβλίων. Πώς έγινε η επιλογή αυτή; ? Η ιδέα προετοιμαζόταν από παλιά. Μας πήρε όμως αρκετό χρόνο για να την υλοποιήσουμε. Είναι ένας προβληματισμός και μια συνειδητή απόφαση, που ανήκει εξ ολοκλήρου στους εκδότες του έργου, τα δύο αγαπημένα πρόσωπα του περιβάλλοντός μου, τον Άγγελο και την Άντρη. Κι επειδή είναι άνθρωποι του μέτρου και πιο πολύ δημιουργοί παρά επιχειρηματίες, προβληματίζονταν ποια θα ήταν η επόμενή τους κίνηση, που να ήταν πάλι και μια προσφορά, όπως όλες οι μέχρι σήμερα εκδοτικές τους προσπάθειες. Μου έδωσαν το πράσινο φως και ξεκίνησα. Κι αυτό ήταν. Έγραφα ασταμάτητα. Αβίαστα και με πολύ πάθος κι αγάπη. Όσο προχωρούσε το πράγμα, τόσο πιο γοητευτικό γινότανε. Κι ολωνών μας η έγνοια ήταν να έρθει το Σάββατο, όπου θα συναντιόμασταν, για να γίνει η σχετική ανάγνωση μαζί και καθισιά.
? Μήπως απευθύνεστε και στους μεγαλύτερους; ? Αντί παραμύθια για παιδιά, τα πράγματα λειτουργούσαν πιο σύνθετα. Τα γραφτά μου μπορούσαν να απευθύνονται και σε μεγάλους. Μέσα σε τέσσερις μήνες έγραψα πέντε βιβλία, που τελικά τα ονόμασα βιβλία για μικρούς και μεγάλους.
? Γράφετε ιστορίες ή παραμύθια; Τα ιστορικά γεγονότα μετατρέπονται σε παραμύθια, ή τα παραμύθια υποκρύπτουν ιστορικές αλήθειες;
? Όπως αναφέρουμε στο εσώφυλλο κάθε βιβλίου, στο σημείωμα του συγγραφέα: η νέα σειρά παιδικών βιβλίων των εκδόσεων «ΖΥΓΟΣ», που έχετε στα χέρια σας, εντάσσεται μέσα στη μεγάλη ενότητα ΚΥΠΡΟΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Είναι μια μεγαλεπήβολη προσπάθεια που προετοιμαζόταν από καιρό και τώρα υλοποιείται. Πρόκειται για εκδόσεις με θέματα βγαλμένα μέσα από την Ιστορία της Κύπρου, τους Θρύλους και τις Παραδόσεις της. Για ό,τι αυτός ο λαός κρατά σαν ακριβό φυλακτό και προίκα αιώνων. Ενότητες για τα μοναστήρια, τα κάστρα, τα ακριτικά τραγούδια, τα έπη κ.ά. Με τη συνείδηση μιας κληρονομιάς αιώνων, στοχεύουμε σε μια προσφορά χρήσιμων εκπαιδευτικών βοηθημάτων, για παιδιά, γονείς, παιδαγωγούς και δασκάλους.
? Στα βιβλία σας, τα παραδοσιακά στοιχεία, συνδέονται και συμπλέκονται με τα ιστορικά γεγονότα. Γιατί επιλέξατε αυτό τον τρόπο προσέγγισης;
? Η Παράδοση ενός τόπου είναι μια κληρονομιά αιώνων, η οποία πορεύεται στα πατήματα της Ιστορίας. Στη δική μας κουλτούρα, Ιστορία και Παράδοση είναι αδιαίρετα στοιχεία του Πολιτισμού μας. Είναι η ιδιοσύστασή μας και το Πρόσωπό μας. Γράφοντας για παιδιά, αισθάνεσαι την Ιστορία και την Παράδοσή σου, να σε καλούν σε αφύπνιση και δωρεά ψυχής. Νιώθεις μια ιδιαίτερη ευαισθησία να σε πλημμυρίζει και να σε καθοδηγεί. Επειδή ακριβώς τα παιδιά είναι η προέκτασή μας κι η μαρτυρία αυτής της Ιστορίας κι αυτής της Παράδοσης.
? Η θεματογραφία περιστρέφεται γύρω από Εκκλησιαστικά θέματα και παραδοσιακούς θρύλους και ιστορίες. Γιατί αυτή η επιλογή;
? Η θεματογραφία δεν είναι τυχαία. Συνειδητά επιλέγεις να μιλήσεις στα παιδιά, αλλά και να θυμίσεις στους μεγάλους, ότι οι βασικοί πυλώνες της ζωής και της ύπαρξής σου είναι η Ιστορία, οι Θρύλοι κι οι Παραδόσεις σου. Μέσα σ’ αυτά φωτοπλημμυρίζει κι η Ορθοδοξία, ως μια μεταφυσική διάσταση. Η επιλογή είναι αναγκαία. Όσο αναγκαίο είναι το οξυγόνο για να υπάρχεις.
? Αγγίζετε θέματα ζωής και θανάτου. Πόσο μπορούν να γίνουν αποδεκτά από τα παιδιά;
? Όταν η έκφρασή σου είναι έκφραση αγαθής και ταπεινής ψυχής, όταν η έγνοια σου είναι να στολίζεις την ψυχή με τα καλά της μέρας και τ’ αγαθά του νου, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος για όποιο θέμα και να μιλάς, φτάνει να κινείσαι και να πορεύεσαι στον καθρέφτη σου με την αλήθεια των πραγμάτων.
? Η Ορθοδοξία και ο Ελληνισμός δένονται αρμονικά στα βιβλία σας. Αυτό είναι συνειδητή επιλογή;
? Η Ορθοδοξία είναι η συνέχεια του Ελληνισμού. Δεν θα μπορούσα να διανοηθώ ότι γράφω σε μια γλώσσα που αρχινά τον 8ο αιώνα π.Χ. με τον μεγαλύτερο ποιητή όλων των εποχών, τον Όμηρο και σαν μια παρένθεση καταλήγει, ύστερα από χιλιάδες χρόνια στον Διονύσιο Σολωμό, τον εθνικό ποιητή των Ελλήνων και στα Ιερά Ευαγγέλια και να μην ριγώ.
? Τα κείμενα περιέχουν αυτούσια παραδοσιακά ποιήματα. Δεν ήταν ρίσκο αυτή η προσέγγιση; ? Τα παραδοσιακά ποιήματα μπαίνουν στα βιβλία ως τεκμήρια και μαρτυρία αυτής της υπέροχης παράδοσής μας. Για να τα δει και να τα μάθει το παιδί, ακόμα κι ο γονιός του.
? Η εικονογράφηση των βιβλίων δεν ακολούθησε την πεπατημένη οδό. Η τεχνοτροπία, με τη χρήση των παστέλ, θυμίζει παιδικές ζωγραφικές. Ποιος ο στόχος αυτής της προσπάθειας;
? Η ερώτησή σας είναι μαζί και απάντηση. Βεβαίως, γιατί πρωτίστως απευθυνόμαστε σε παιδιά. Όσο για τους «μεγάλους» αναγνώστες, είναι για να νιώσουν κι εκείνοι ότι κάποτε υπήρξαν κι αυτοί παιδιά. Οι καλλιτέχνες κινήθηκαν με ελευθερία και πειραματισμό για να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό. Είναι η Θέμις Λουκά, η Έλενα Καϊτάς - Ποτονίδου και η Χάρις Θεοδώρου.
? Είστε ένας καταξιωμένος καλλιτέχνης, τραγουδιστής, ηθοποιός και δάσκαλος. Η συγγραφική δραστηριότητα γιατί αυτή την ώρα;
? Η συγγραφική δραστηριότητά μου, είναι το περίσσευμα της γνώσης και του πλούτου που μου ’δωσε ο Θεός κι η Φύση. Το επιστρέφω στα παιδιά ως αντίδωρο.
? Ποια τα επόμενά σας βήματα. Να αναμένουμε κάποιες εκπλήξεις;
? Βέβαια υπάρχει και συνέχεια. Τώρα μόλις αρχίζουμε. Οι εκπλήξεις όμως, για να είναι εκπλήξεις, πρέπει… να παραμένουν ως εκπλήξεις.
Στις 14 Δεκεμβρίου, στις 5 το απόγευμα θα γίνει η επίσημη παρουσίαση των βιβλίων στο Ιντερκόλεϊτς. Την παρουσίαση θα κάνει ο Διευθυντής Δημοτικής Εκπαίδευσης Γρηγόρης Χόπλαρος και θα μιλήσει ο συγγραφέας Κώστας Χαραλαμπίδης. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να αποκτήσουν τα βιβλία τηλεφωνώντας στα τηλέφωνα 25382303 και 99595901.
Σχόλια