Η πλάνη των προνομίων του Αρχιεπισκόπου
.
Πριν μερικά χρόνια, όταν ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος επέστρεφε από το εξωτερικό, όπου υποβλήθηκε σε εγχείρηση, τον υποδέχθηκε στην αίθουσα επισήμων του αεροδρομίου Λάρνακας ο πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ο Γλαύκος Κληρίδης, τον προσφώνησε ως Εθνάρχη της Κύπρου, γεγονός το οποίο αποτέλεσε σημείο έντονων συζητήσεων. Μάλιστα μια τηλεοπτική δημοσιογράφος που «έκοψε» κατά λάθος ή κατά συνείδηση, τη συγκεκριμένη φράση, λίγο έλειψε να χάσει τη δουλειά της. Ο πρόεδρος είπαν οι μεν, αναγνωρίζει τον εθναρχικό ρόλο της Εκκλησίας, ενώ οι άλλοι εκτίμησαν ότι ήταν ένα ευχαριστώ, στον Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος τον στήριξε στις εκλογές και επρόκειτο να τον ξαναϋποστηρίξει.
Η λέξη εθνάρχης σημαίνει αρχηγός του έθνους. Δόθηκε το επίθετο αυτό στον εκάστοτε Αρχιεπίσκοπο Κύπρου, κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, όταν οι ορθόδοξοι ήταν υπόδουλοι. Οι Τούρκοι θέλοντας να ελέγχουν τους υπηκόους τους έδωσαν προνόμια στον κλήρο. Με τον τρόπο αυτό έλεγχαν και τους υπηκόους τους. Ταυτόχρονα η Εκκλησία, σταματούσε τις έντονες προσπάθειες για να αποτινάξει τον τουρκικό ζυγό και να απελευθερώσει το ποίμνιό της. Η Εκκλησία απέκτησε εξουσία κοσμική, κατ’ οικονομία, για να απαλύνει τον πόνο και την τυραννία των κατακτητών. Απολάμβανε αφορολόγητο καθεστώς, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος ήταν ο μόνος που μπορούσε να έχει απευθείας και επισήμως επαφή με την Πύλη, στην Κωνσταντινούπολη.
Με την ίδρυση της κυπριακής δημοκρατίας, τι σημασία έχει άραγε η έννοια του Εθνάρχη. Στην ουσία καμία, παρόλο που θα μπορούσε να χρησιμοποιείται το επίθετο, για να θυμίζει μια άλλη εποχή. Με τον ίδιο τρόπο, που ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου χρησιμοποιεί στη φήμη του και το «Νέας Ιουστινιανής», μια φράση η οποία μάλλον θλίψη πρέπει να προκαλεί, αφού αναγκάστηκε ολόκληρη η Κύπρος, να μετακομίσει στον Ελλήσποντο για να γλιτώσει από τις αραβικές επιδρομές. Αποτελεί η μετακίνηση και απόδειξη της αδυναμίας της αυτοκρατορίας.
Μια άλλη πλάνη που πέρασε στον κόσμο, η οποία φαίνεται κρατεί για αιώνες είναι τα λεγόμενα προνόμια του Αρχιεπισκόπου, δηλαδή να υπογράφει με κόκκινο μελάνη «διά κινναβάρεως, πράγμα το οποίο μόνο οι Αυτοκράτορες εδικαιούντο, να φέρουν κόκκινο - πορφυρούν - μανδύα και σκήπτρο αυτοκρατορικό, αντί ποιμαντικής ράβδου. Τα προνόμια αυτά όπως γράφουν τα σχολικά βιβλία, δόθηκαν στον Αρχιεπίσκοπο Ανθέμιο το 478 μ.Χ., όταν χάρισε στον Αυτοκράτορα το λείψανο του Αποστόλου Βαρνάβα και το χειρόγραφο από τον Απόστολο Βαρνάβα, του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου. «Ο Αυτοκράτωρ Ζήνων εχορήγησε εις τους Αρχιεπισκόπους Κύπρου προνόμια, τα οποία αυτοί διετήρησαν και διατηρούν ζηλοτυπότατα μέχρι σήμερον».
Έλα όμως που όλα αυτά είναι δεν είναι ορθά αφού σύμφωνα με σύγχρονους μελετητές, εισήχθηκαν από κάποιο «ξύπνιο» άνθρωπο κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, μετά το 1571, ώστε να περιβληθεί η έννοια του Εθνάρχη, με δήθεν ιστορικά και «μεταφυσικά» γεγονότα.
Το ζητούμενο είναι τι γίνεται άραγε σήμερα, επί της ουσίας και όχι επί των τύπων. Θα πρέπει να διατηρηθούν τα προνόμια ή πρέπει να καταργηθούν, αφού αποτελούν μια ιστορική απάτη. Η Εκκλησία της Κύπρου, πρέπει να συμπεριφέρεται ως Εθναρχούσα, δηλαδή ως μέρος της εξουσίας, ή πρέπει να αλλάξει προσανατολισμό. Η απάντηση θα δοθεί σίγουρα εν καιρώ.
Ο χρόνος, η ιστορία και ο Θεός, θα δείξουν, αν ήταν άγιος, ήρωας ή χαμένος ο αοίδιμος Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο οποίος ήταν και πρόεδρος της δημοκρατίας, ήταν ένα ιδιόμορφος Εθνάρχης. Ακολούθως ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, συμπεριφέρθηκε σαν μισός άρχοντας, χαράσσοντας γραμμή στο εθνικό θέμα και παρεμβαίνοντας στον τρόπο διακυβέρνησης του τόπου, είτε προτείνοντας, είτε ακόμη και επιβάλλοντας αξιωματούχους του κράτους. Τώρα τι θα πράξει ο διάδοχός του, είναι ένα ζητούμενο. Το σίγουρο πάντως είναι ότι η κοινωνία και όλοι οι πιστοί, δεν ανέχονται πλέον Αρχιεπισκόπους με εικόνα κοσμικού άρχοντα. Αν κατ΄ οικονομία και κατ’ ανάγκη της χρονικής συγκυρίας οι προηγούμενοι προκαθήμενοι της Εκκλησία, είχαν και κοσμική εξουσία, σίγουρα οι επόμενοι δεν επιβάλλεται ή καλύτερα δεν χρειάζεται να έχουν τέτοια εξουσία.
Τα εκκλησιαστικά σκάνδαλα των τελευταίων χρόνων, αποτελούν μορφή κάθαρσης, στην αλαζονεία των ταγών της Εκκλησίας. Οι πιστοί αναζητούν πλέον τους ταπεινούς αγίους και δεν επιθυμούν Επισκόπους και παπάδες, οι οποίοι να είναι μια άλλη μορφή Αστυνόμων και Υπουργών. Η πρόταση για αντικατάσταση του επιθέτου, εθναρχούσα Εκκλησία, με το επίθετο ποιμένουσα Εκκλησία, σίγουρα τείνει προς το ιδανικό και το τέλειο. Η αλλαγή δεν πρέπει να είναι μόνο λεκτική, αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται και με έργα. Να παύσουν οι Επίσκοποι να συμπεριφέρονται ως Δήμαρχοι ή Υπουργοί, να παύσουν να ασκούν εξουσία με την οικονομική τους δύναμη, να κατέβουν από τους θρόνους και να μεταδώσουν φως στους πιστούς. Δεν χρειάζεται η Εκκλησία υπουργούς Οικονομικών, αλλά ποιμένες και διδασκάλους, που να αντανακλούν το αληθινό φως του Χριστού, που θα παρηγορούν και θα στηρίζουν και που τουλάχιστον δεν θα σκανδαλίζουν.
Η λέξη εθνάρχης σημαίνει αρχηγός του έθνους. Δόθηκε το επίθετο αυτό στον εκάστοτε Αρχιεπίσκοπο Κύπρου, κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, όταν οι ορθόδοξοι ήταν υπόδουλοι. Οι Τούρκοι θέλοντας να ελέγχουν τους υπηκόους τους έδωσαν προνόμια στον κλήρο. Με τον τρόπο αυτό έλεγχαν και τους υπηκόους τους. Ταυτόχρονα η Εκκλησία, σταματούσε τις έντονες προσπάθειες για να αποτινάξει τον τουρκικό ζυγό και να απελευθερώσει το ποίμνιό της. Η Εκκλησία απέκτησε εξουσία κοσμική, κατ’ οικονομία, για να απαλύνει τον πόνο και την τυραννία των κατακτητών. Απολάμβανε αφορολόγητο καθεστώς, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος ήταν ο μόνος που μπορούσε να έχει απευθείας και επισήμως επαφή με την Πύλη, στην Κωνσταντινούπολη.
Με την ίδρυση της κυπριακής δημοκρατίας, τι σημασία έχει άραγε η έννοια του Εθνάρχη. Στην ουσία καμία, παρόλο που θα μπορούσε να χρησιμοποιείται το επίθετο, για να θυμίζει μια άλλη εποχή. Με τον ίδιο τρόπο, που ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου χρησιμοποιεί στη φήμη του και το «Νέας Ιουστινιανής», μια φράση η οποία μάλλον θλίψη πρέπει να προκαλεί, αφού αναγκάστηκε ολόκληρη η Κύπρος, να μετακομίσει στον Ελλήσποντο για να γλιτώσει από τις αραβικές επιδρομές. Αποτελεί η μετακίνηση και απόδειξη της αδυναμίας της αυτοκρατορίας.
Μια άλλη πλάνη που πέρασε στον κόσμο, η οποία φαίνεται κρατεί για αιώνες είναι τα λεγόμενα προνόμια του Αρχιεπισκόπου, δηλαδή να υπογράφει με κόκκινο μελάνη «διά κινναβάρεως, πράγμα το οποίο μόνο οι Αυτοκράτορες εδικαιούντο, να φέρουν κόκκινο - πορφυρούν - μανδύα και σκήπτρο αυτοκρατορικό, αντί ποιμαντικής ράβδου. Τα προνόμια αυτά όπως γράφουν τα σχολικά βιβλία, δόθηκαν στον Αρχιεπίσκοπο Ανθέμιο το 478 μ.Χ., όταν χάρισε στον Αυτοκράτορα το λείψανο του Αποστόλου Βαρνάβα και το χειρόγραφο από τον Απόστολο Βαρνάβα, του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου. «Ο Αυτοκράτωρ Ζήνων εχορήγησε εις τους Αρχιεπισκόπους Κύπρου προνόμια, τα οποία αυτοί διετήρησαν και διατηρούν ζηλοτυπότατα μέχρι σήμερον».
Έλα όμως που όλα αυτά είναι δεν είναι ορθά αφού σύμφωνα με σύγχρονους μελετητές, εισήχθηκαν από κάποιο «ξύπνιο» άνθρωπο κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, μετά το 1571, ώστε να περιβληθεί η έννοια του Εθνάρχη, με δήθεν ιστορικά και «μεταφυσικά» γεγονότα.
Το ζητούμενο είναι τι γίνεται άραγε σήμερα, επί της ουσίας και όχι επί των τύπων. Θα πρέπει να διατηρηθούν τα προνόμια ή πρέπει να καταργηθούν, αφού αποτελούν μια ιστορική απάτη. Η Εκκλησία της Κύπρου, πρέπει να συμπεριφέρεται ως Εθναρχούσα, δηλαδή ως μέρος της εξουσίας, ή πρέπει να αλλάξει προσανατολισμό. Η απάντηση θα δοθεί σίγουρα εν καιρώ.
Ο χρόνος, η ιστορία και ο Θεός, θα δείξουν, αν ήταν άγιος, ήρωας ή χαμένος ο αοίδιμος Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο οποίος ήταν και πρόεδρος της δημοκρατίας, ήταν ένα ιδιόμορφος Εθνάρχης. Ακολούθως ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, συμπεριφέρθηκε σαν μισός άρχοντας, χαράσσοντας γραμμή στο εθνικό θέμα και παρεμβαίνοντας στον τρόπο διακυβέρνησης του τόπου, είτε προτείνοντας, είτε ακόμη και επιβάλλοντας αξιωματούχους του κράτους. Τώρα τι θα πράξει ο διάδοχός του, είναι ένα ζητούμενο. Το σίγουρο πάντως είναι ότι η κοινωνία και όλοι οι πιστοί, δεν ανέχονται πλέον Αρχιεπισκόπους με εικόνα κοσμικού άρχοντα. Αν κατ΄ οικονομία και κατ’ ανάγκη της χρονικής συγκυρίας οι προηγούμενοι προκαθήμενοι της Εκκλησία, είχαν και κοσμική εξουσία, σίγουρα οι επόμενοι δεν επιβάλλεται ή καλύτερα δεν χρειάζεται να έχουν τέτοια εξουσία.
Τα εκκλησιαστικά σκάνδαλα των τελευταίων χρόνων, αποτελούν μορφή κάθαρσης, στην αλαζονεία των ταγών της Εκκλησίας. Οι πιστοί αναζητούν πλέον τους ταπεινούς αγίους και δεν επιθυμούν Επισκόπους και παπάδες, οι οποίοι να είναι μια άλλη μορφή Αστυνόμων και Υπουργών. Η πρόταση για αντικατάσταση του επιθέτου, εθναρχούσα Εκκλησία, με το επίθετο ποιμένουσα Εκκλησία, σίγουρα τείνει προς το ιδανικό και το τέλειο. Η αλλαγή δεν πρέπει να είναι μόνο λεκτική, αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται και με έργα. Να παύσουν οι Επίσκοποι να συμπεριφέρονται ως Δήμαρχοι ή Υπουργοί, να παύσουν να ασκούν εξουσία με την οικονομική τους δύναμη, να κατέβουν από τους θρόνους και να μεταδώσουν φως στους πιστούς. Δεν χρειάζεται η Εκκλησία υπουργούς Οικονομικών, αλλά ποιμένες και διδασκάλους, που να αντανακλούν το αληθινό φως του Χριστού, που θα παρηγορούν και θα στηρίζουν και που τουλάχιστον δεν θα σκανδαλίζουν.
Σχόλια