Ο κύκλος της θεϊκής δημοσιογραφίας
.
Έχεις πρόβλημα, δεν βρίσκεις το δίκαιο σου, είσαι σε αδιέξοδο, είσαι απογοητευμένος, τότε υπάρχει η λύση. Τηλεφώνα στον Πολίτη, πέστα στον Μάμα, πάρε τον ΑΝΤ1, τηλεφώνα στον Κώστα Χαραλαμπίδη. Θέλεις να αποκαλύψεις ένα σκάνδαλο, φοβάσαι ότι θα «σκεπαστεί», τότε υπάρχει διέξοδος. Τα ΜΜΕ αποτελούν την καταφυγή των απελπισμένων και την ελπίδα των κατατρεγμένων.
Ο δημοσιογράφος, ως άλλος ψυχίατρος, σαν άλλος παπάς, ακούει και μοιραία συμπαρίσταται και παρηγορεί. Ταυτόχρονα ως άλλος αστυνομικός, ως άλλος ντετέκτιβ, τρέχει για να ανακαλύψει την αλήθεια, πίσω από τα παράπονα και τις καταγγελίες. Ακολούθως παίρνοντας την πένα και το μικρόφωνο, μετατρέπεται και σε δημόσιο κατήγορο, σε δικηγόρο ακόμη και σε δικαστή. Και όλα αυτά εκ καθήκοντος και εξ επαγγέλματος.
Τελικά ο δημοσιογράφος μετατρέπεται σε ένα μικρό θεό, στον οποίο υποκλίνονται όλες οι εξουσίες και εκλιπαρούν οι αδύναμοι άνθρωποι. Καθίσταται ένας Δον Κιχώτης, ένα Σούπερμαν που όλα τα γνωρίζει και όλα τα προλαβαίνει. Είναι ο ήρωας με όνομα και διεύθυνση, αλλά χωρίς αγάλματα και προτομές.
Το φαινόμενο αυτό φαίνεται ότι παρατήρησε ο συγγραφέας του βιβλίου «τα μεγάλα ρεπορτάζ» John Carey, ο οποίος ταύτισε τους δημοσιογράφους με τους θεούς. Γράφει στο βιβλίο του ότι: «ο προ-
επικοινωνιακός άνθρωπος υποκαθιστούσε το ρεπορτάζ με τη θρησκεία. Η θρησκεία ήταν το μόνιμο αποκούμπι της ύπαρξής του, όπως είναι το ρεπορτάζ για το σύγχρονο άνθρωπο: του προσφέρει μια διαρκή και καθησυχαστική αίσθηση των γεγονότων που συμβαίνουν πέρα από τον άμεσο ορίζοντα, ιδιαίτερα όταν τα γεγονότα είναι τρομερά, καθώς τότε αντιδιατέλλονται ακόμα πιο ανακουφιστικά με την υποτιθέμενη ασφάλεια του αναγνώστη. Το ρεπορτάζ προσφέρει επίσης στο σύγχρονο άνθρωπο μια ανάπαυλα από την τετριμένη καθημερινότητα και μια συνεχή καθημερινή ψευδαίσθηση επικοινωνίας με μια πραγματικότητα ευρύτερη από τον ίδιο».
«Το ρεπορτάζ είναι ο φυσικός διάδοχος της θρησκείας, γιατί μας βοηθά να καταλάβουμε γιατί εστιάζεται τόσο επίμονα στο θέμα του θανάτου. Ο θάνατος στις διάφορες μορφές του ως φόνος, σφαγή, δυστύχημα, φυσική καταστροφή, πόλεμος, κλπ αποτελεί το φυσιολογικό κέντρο βάρους του ρεπορτάζ».
«Το ρεπορτάζ παίρνοντας τη θέση της θρησκείας τρέφει αδιάκοπα τον αναγνώστη με περιγραφές θανάτων άλλων ανθρώπων κατά συνέπεια τον τοποθετεί διαρκώς στη θέση του επιζώντος - κάποιου που γλίτωσε από τους βίαιους και φρικτούς θανάτους στους οποίους κατέληξαν κάποιοι άλλοι. Με αυτό τον τρόπο το ρεπορτάζ όπως και η θρησκεία δίνει στο άτομο μια παρήγορη αίσθηση της δικής του αθανασίας».
Η εντύπωση ότι ο δημοσιογράφος είναι ένας ημίθεος, ο οποίος ζει όχι με τους ανθρώπους, αλλά λίγο πάνω από αυτούς, αντικατοπτρίζεται με τη ρήση ότι η δημοσιογραφία είναι η τέταρτη εξουσία. Ακόμη και κοινωνιολόγοι και πολιτικοί αναλυτές, υιοθέτησαν φιλάρεσκα και μάλλον εγωιστικά αυτή την άποψη, η οποία μάλλον απέχει παρασάγκας από την αλήθεια.
Ο άνθρωπος αυτός, ο John Carey, πρέπει να ήταν πολύ απελπισμένος ή να παρακολουθούσε συζητήσεις reality show στην τηλεόραση ή να διάβαζε τις στήλες περιοδικών και εφημερίδων, στις οποίες απαντούν τάχα ειδικοί σε προβλήματα αισθηματικά και όχι μόνο. Όλες αυτές οι εκπομπές και οι στήλες δεν αντέχουν σε βάθος χρόνου, ενώ πολλές φορές καθίστανται και επικίνδυνες για τους απελπισμένους πρωταγωνιστές. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο ύστερα από τέτοιες εκπομπές να ακολουθούν αυτοκτονίες. Πάντως περιπτώσεις ανθρώπων που πήγαν σε τέτοιες εκπομπές και σώθηκαν ίσως είναι σπάνιο φαινόμενο.
Ακόμη η σκληρή καθημερινή πραγματικότητα, δεικνύει ότι ο δημοσιογράφος, όχι μόνο θεός δεν καθίσταται όταν αγωνίζεται τίμια για την αλήθεια, αλλά μάλλον επαίτης της ζωής. Πολεμείται από τους ισχυρούς που δεν ικανοποιεί, κατηγορείται από τους ανταγωνιστές του, αλλά πρώτα και από τους συναδέλφους του. Οι απειλές εκτός από λεκτικές επεκτείνονται και φθάνουν μέχρι και τις απειλές κατά της ζωής και της περιουσίας τους. Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πτυχή όπου λειτουργοί του Τύπου αναγκάζονται να υποκλίνονται στις εξουσίες για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι δημοσιογράφοι είναι οι εργαζόμενοι που έχουν τα λιγότερα δικαιώματα και πάντα στην τσέπη μια επιστολή με την παραίτησή τους.
Είναι από τη μια πλευρά η δημοσιογραφία ένας μεγάλος σκοπός, ένα μεγάλο στοίχημα ζωής, είναι μια πράξη ηρωική, είναι μια θυσία για την κοινωνία. Από την άλλη όμως μπορεί να καταστεί «σκαμνάκι» και εξάρτημα για εξυπηρέτηση των συμφερόντων των κάθε λογής εξουσιών.
Η ζωή είναι πολύ σύντομη και σημασία έχουν οι καλές στιγμούλες, η ένταση και όχι η διάρκεια. Όπως έλεγε και ο μεγάλος άγνωστος Καβάφης, σημασία έχει το ταξίδι και όχι η Ιθάκη. Οι σπουδαίοι Ρώσοι συγγραφείς Ντοστογιέφσκι και Μπερντιάεφ, συμπλήρωναν το μέγα μυστήριο της ζωής λέγοντας ότι "πάσχω άρα υπάρχω". Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, κάνει ακόμη ένα τολμηρό βήμα και λέει ότι "ουκ ενδέχεται ποτέ χωρίς οδύνης είναι την ηδονήν", δηλαδή χωρίς την οδύνη δεν υπάρχει ηδονή. Σημαντικότερη έκφραση της αλήθειας αυτής, η γέννα της μάνας, όπου οι πόνοι της κύησης μετατρέπονται σε ανείπωτη χαρά με την έλευση του νέου ανθρώπου στον κόσμο. Και όλα αυτά κόντρα στην πλάνη, που θέλει τους ανθρώπους να ζηλεύουν όσους γεννήθηκαν πλούσιοι και όσους απέκτησαν με κάθε τίμημα χέρια "Μίδα" και όσους αποκτούν ό,τι επιθυμούν.
Ο δημοσιογράφος, ως άλλος ψυχίατρος, σαν άλλος παπάς, ακούει και μοιραία συμπαρίσταται και παρηγορεί. Ταυτόχρονα ως άλλος αστυνομικός, ως άλλος ντετέκτιβ, τρέχει για να ανακαλύψει την αλήθεια, πίσω από τα παράπονα και τις καταγγελίες. Ακολούθως παίρνοντας την πένα και το μικρόφωνο, μετατρέπεται και σε δημόσιο κατήγορο, σε δικηγόρο ακόμη και σε δικαστή. Και όλα αυτά εκ καθήκοντος και εξ επαγγέλματος.
Τελικά ο δημοσιογράφος μετατρέπεται σε ένα μικρό θεό, στον οποίο υποκλίνονται όλες οι εξουσίες και εκλιπαρούν οι αδύναμοι άνθρωποι. Καθίσταται ένας Δον Κιχώτης, ένα Σούπερμαν που όλα τα γνωρίζει και όλα τα προλαβαίνει. Είναι ο ήρωας με όνομα και διεύθυνση, αλλά χωρίς αγάλματα και προτομές.
Το φαινόμενο αυτό φαίνεται ότι παρατήρησε ο συγγραφέας του βιβλίου «τα μεγάλα ρεπορτάζ» John Carey, ο οποίος ταύτισε τους δημοσιογράφους με τους θεούς. Γράφει στο βιβλίο του ότι: «ο προ-
επικοινωνιακός άνθρωπος υποκαθιστούσε το ρεπορτάζ με τη θρησκεία. Η θρησκεία ήταν το μόνιμο αποκούμπι της ύπαρξής του, όπως είναι το ρεπορτάζ για το σύγχρονο άνθρωπο: του προσφέρει μια διαρκή και καθησυχαστική αίσθηση των γεγονότων που συμβαίνουν πέρα από τον άμεσο ορίζοντα, ιδιαίτερα όταν τα γεγονότα είναι τρομερά, καθώς τότε αντιδιατέλλονται ακόμα πιο ανακουφιστικά με την υποτιθέμενη ασφάλεια του αναγνώστη. Το ρεπορτάζ προσφέρει επίσης στο σύγχρονο άνθρωπο μια ανάπαυλα από την τετριμένη καθημερινότητα και μια συνεχή καθημερινή ψευδαίσθηση επικοινωνίας με μια πραγματικότητα ευρύτερη από τον ίδιο».
«Το ρεπορτάζ είναι ο φυσικός διάδοχος της θρησκείας, γιατί μας βοηθά να καταλάβουμε γιατί εστιάζεται τόσο επίμονα στο θέμα του θανάτου. Ο θάνατος στις διάφορες μορφές του ως φόνος, σφαγή, δυστύχημα, φυσική καταστροφή, πόλεμος, κλπ αποτελεί το φυσιολογικό κέντρο βάρους του ρεπορτάζ».
«Το ρεπορτάζ παίρνοντας τη θέση της θρησκείας τρέφει αδιάκοπα τον αναγνώστη με περιγραφές θανάτων άλλων ανθρώπων κατά συνέπεια τον τοποθετεί διαρκώς στη θέση του επιζώντος - κάποιου που γλίτωσε από τους βίαιους και φρικτούς θανάτους στους οποίους κατέληξαν κάποιοι άλλοι. Με αυτό τον τρόπο το ρεπορτάζ όπως και η θρησκεία δίνει στο άτομο μια παρήγορη αίσθηση της δικής του αθανασίας».
Η εντύπωση ότι ο δημοσιογράφος είναι ένας ημίθεος, ο οποίος ζει όχι με τους ανθρώπους, αλλά λίγο πάνω από αυτούς, αντικατοπτρίζεται με τη ρήση ότι η δημοσιογραφία είναι η τέταρτη εξουσία. Ακόμη και κοινωνιολόγοι και πολιτικοί αναλυτές, υιοθέτησαν φιλάρεσκα και μάλλον εγωιστικά αυτή την άποψη, η οποία μάλλον απέχει παρασάγκας από την αλήθεια.
Ο άνθρωπος αυτός, ο John Carey, πρέπει να ήταν πολύ απελπισμένος ή να παρακολουθούσε συζητήσεις reality show στην τηλεόραση ή να διάβαζε τις στήλες περιοδικών και εφημερίδων, στις οποίες απαντούν τάχα ειδικοί σε προβλήματα αισθηματικά και όχι μόνο. Όλες αυτές οι εκπομπές και οι στήλες δεν αντέχουν σε βάθος χρόνου, ενώ πολλές φορές καθίστανται και επικίνδυνες για τους απελπισμένους πρωταγωνιστές. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο ύστερα από τέτοιες εκπομπές να ακολουθούν αυτοκτονίες. Πάντως περιπτώσεις ανθρώπων που πήγαν σε τέτοιες εκπομπές και σώθηκαν ίσως είναι σπάνιο φαινόμενο.
Ακόμη η σκληρή καθημερινή πραγματικότητα, δεικνύει ότι ο δημοσιογράφος, όχι μόνο θεός δεν καθίσταται όταν αγωνίζεται τίμια για την αλήθεια, αλλά μάλλον επαίτης της ζωής. Πολεμείται από τους ισχυρούς που δεν ικανοποιεί, κατηγορείται από τους ανταγωνιστές του, αλλά πρώτα και από τους συναδέλφους του. Οι απειλές εκτός από λεκτικές επεκτείνονται και φθάνουν μέχρι και τις απειλές κατά της ζωής και της περιουσίας τους. Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πτυχή όπου λειτουργοί του Τύπου αναγκάζονται να υποκλίνονται στις εξουσίες για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι δημοσιογράφοι είναι οι εργαζόμενοι που έχουν τα λιγότερα δικαιώματα και πάντα στην τσέπη μια επιστολή με την παραίτησή τους.
Είναι από τη μια πλευρά η δημοσιογραφία ένας μεγάλος σκοπός, ένα μεγάλο στοίχημα ζωής, είναι μια πράξη ηρωική, είναι μια θυσία για την κοινωνία. Από την άλλη όμως μπορεί να καταστεί «σκαμνάκι» και εξάρτημα για εξυπηρέτηση των συμφερόντων των κάθε λογής εξουσιών.
Η ζωή είναι πολύ σύντομη και σημασία έχουν οι καλές στιγμούλες, η ένταση και όχι η διάρκεια. Όπως έλεγε και ο μεγάλος άγνωστος Καβάφης, σημασία έχει το ταξίδι και όχι η Ιθάκη. Οι σπουδαίοι Ρώσοι συγγραφείς Ντοστογιέφσκι και Μπερντιάεφ, συμπλήρωναν το μέγα μυστήριο της ζωής λέγοντας ότι "πάσχω άρα υπάρχω". Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, κάνει ακόμη ένα τολμηρό βήμα και λέει ότι "ουκ ενδέχεται ποτέ χωρίς οδύνης είναι την ηδονήν", δηλαδή χωρίς την οδύνη δεν υπάρχει ηδονή. Σημαντικότερη έκφραση της αλήθειας αυτής, η γέννα της μάνας, όπου οι πόνοι της κύησης μετατρέπονται σε ανείπωτη χαρά με την έλευση του νέου ανθρώπου στον κόσμο. Και όλα αυτά κόντρα στην πλάνη, που θέλει τους ανθρώπους να ζηλεύουν όσους γεννήθηκαν πλούσιοι και όσους απέκτησαν με κάθε τίμημα χέρια "Μίδα" και όσους αποκτούν ό,τι επιθυμούν.
Σχόλια