Η ομορφιά του μέτρου και η πρόκληση της απλότητας
.
? Το πιο δύσκολο εγχείρημα, σ’ αυτή τη γη είναι η προσέγγιση της πρόκλησης της απλότητας και η βίωση της ομορφιάς του άμετρου μέτρου. Και η απλότητα και το μέτρο, είναι συνυφασμένα με την έννοια της σχετικότητας. Οι Ορθόδοξοι παινευόμαστε ότι αποτελούμε τη μεσότητα ανάμεσα στα δύο άκρα, του προτεσταντισμού και του ρωμαιοκαθολικισμού. Οι αρχαίοι Ελληνες άφησαν πίσω τους κλασικά, αιώνια έργα τέχνης και ομορφιάς, γιατί μπόρεσαν να βρουν το μέτρο ανάμεσα στην υπερβολή και την ασημαντότητα. Η μεσότητα κατά τους χριστιανούς και το μέτρο κατά τους κοσμικούς, αποτελεί τη μέγιστη αρετή. Η έννοια του μέτρου και της απλότητας εκτείνεται και στους ανθρώπους και καλείται διάκριση. Το πότε πρέπει ο άνθρωπος να μιλήσει, ή να σιωπήσει, το πώς θα ντυθεί, το πού θα πάει και τι θα κάνει, είναι όλα σχετικά. Δεν υπάρχουν κανόνες και νόρμες, αλλά τα πάντα διέρχονται από το κριτήριο της αγάπης, που αποτελεί την απόλυτη σχετικότητα. Η Ορθοδοξία αποτελεί την πιο δύσκολη θρησκεία λένε οι θεολόγοι όλου του κόσμου, αφού τα πάντα είναι σχετικά. Είσαι Επίσκοπος και χάνεσαι, ζεις σε πορνεία και σώζεσαι, είσαι μαθητής του Χριστού και καταντάς υιός της απώλειας, είσαι ληστής και μπαίνεις πρώτος στον παράδεισο. Κριτήριο και μέτρο αξιολόγησης η αγάπη, η οποία μεταφράζεται είτε σε χάδι, είτε και σε χαστούκι.
? Η ορθοδοξία ως η πίστη - θρησκεία - της μεσότητας, έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την βίωση του Θεού. Ο άνθρωπος είναι συνδημιουργός στη φύση και τη ζωή, αλλά αντλεί τη ζωοποιό του δύναμη, από τις άκτιστες ενέργειες του Θεού. Η ουσία του υπερβατικού Θεού είναι μεν απρόσιτη στις ανθρώπινες δυνάμεις, αλλά οι ενέργειές του, είναι πέρα για πέρα προσιτές. Με τον τρόπο αυτό ο Θεός είναι πανταχού παρόν και τα πάντα πληρών, αλλά ταυτοχρόνως είναι και εντελώς μακριά από τον άνθρωπο και τις δυνάμεις του. Η διάκριση μεταξύ ουσίας και ενεργειών του Θεού, όπως ξεκαθαρίστηκε από τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, αποτελεί προϊόν θεοπνευστίας αλλά και συνεισφοράς της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας.
? Στην αντίπερα όχθη οι ρωμαιοκαθολικοί, χάνοντας την επαφή με το Θεό, λόγω ταύτισης ουσίας και ενεργειών του Θεού, οδηγήθηκαν στη θεοποίηση του Πάπα. Ο άνθρωπος πάντα αναζητούσε την επαφή με το δημιουργό του. Έτσι, ο ανθρώπινος παπικός νους οδηγήθηκε στην πλάνη του αλάθητου και στη θεοποίηση του αριστοτελισμού, ο οποίος αντικατάστησε στην ουσία και αυτό το Ευαγγέλιο. Αντίδραση σ’ όλη αυτή την τρέλα, ήταν ο προτεσταντισμός. Στην προσπάθειά του να βρει την αλήθεια και να απορρίψει τις ακρότητες του Πάπα, οδηγήθηκε στο άλλο άκρο θεοποιώντας τους πάντες. Κάθε άνθρωπος και μια εκκλησία, κάθε ομάδα και μια αλήθεια. Αποτέλεσμα ήταν να εφεύρουν την έννοια του πεπρωμένου, το οποίο αποτελεί στην πραγματικότητα παράδοση στη μοίρα. Η επιτυχία στη ζωή - χρήμα, οικογένεια, δουλειά, πατρίδα - αποτελεί και την απόδειξη της ευλογίας. Αποτυχία στη ζωή - αρρώστιες, οικογενειακές και επαγγελματικές δυσκολίες, χαμένες πατρίδες - αποτελούν απόδειξη της κατάρας του Θεού. Έτσι χάθηκε η έννοια του μυστηρίου του Θεού και όλα υποτάχθηκαν στην ύλη και την κοσμική επιτυχία. Από τη λογική αυτή γεννήθηκε ο καπιταλισμός, ο οποίος θεοποιεί την ύλη και δίνει συγχωροχάρτι σε όλες τις εκμεταλλεύσεις του ανθρώπου από τον άνθρωπο.
? Αναζητώντας την αλήθεια στην καθημερινή ζωή, ως αντικατοπτρισμό των θεολογικών καταβολών, εντοπίζουμε την ομορφιά της απλότητας και της μεσότητας πρώτα απ’ όλα στους ναούς. Οι Ορθόδοξοι ναοί είναι μικρογραφία του κόσμου, συνενώνουν τον ουρανό, τη γη και τα καταχθόνια, ενώ θέτουν στο κέντρο τον άνθρωπο. Οι Ρωμαιοκαθολικοί με τους πελώριους ναούς, συνθλίβουν τον άνθρωπο, δεικνύοντας την ασημαντότητά του μπροστά στον απρόσιτο Θεό. Στην αντίπερα όχθη οι προτεστάντες εξαφάνισαν κάθε μεταφυσικό στοιχείο, κάθε σύμβολο και μετέτρεψαν τα καθημερινά σπίτια σε εκκλησίες. Ακόμη οι Ορθόδοξοι ύστερα από ένα αιώνα πάλης και διαμάχης υιοθέτησαν τις εικόνες ως μέσα προσέγγισης του Θεού και των Αγίων. Απεικονίζουν όχι τη νατουραλιστική εικόνα του ανθρώπου που αγίασε αλλά τη μεταφυσική. Όλα τα στοιχεία της βιολογικής εικόνας, αλλά και όλα τα στοιχεία της αλλοίωσης του Αγίου Πνεύματος. Έτσι, η επαφή με το υπερβατικό έχει και την ανθρώπινη διάστασή της. Οι ρωμαιοκαθολικοί έφτιαξαν αγάλματα και αφαίρεσαν κάθε μεταφυσικό στοιχείο, ενώ οι προτεστάντες κατάργησαν ακόμη και αυτούς τους ιερείς.
? Η ορθοδοξία ως η πίστη - θρησκεία - της μεσότητας, έχει ως κύριο χαρακτηριστικό την βίωση του Θεού. Ο άνθρωπος είναι συνδημιουργός στη φύση και τη ζωή, αλλά αντλεί τη ζωοποιό του δύναμη, από τις άκτιστες ενέργειες του Θεού. Η ουσία του υπερβατικού Θεού είναι μεν απρόσιτη στις ανθρώπινες δυνάμεις, αλλά οι ενέργειές του, είναι πέρα για πέρα προσιτές. Με τον τρόπο αυτό ο Θεός είναι πανταχού παρόν και τα πάντα πληρών, αλλά ταυτοχρόνως είναι και εντελώς μακριά από τον άνθρωπο και τις δυνάμεις του. Η διάκριση μεταξύ ουσίας και ενεργειών του Θεού, όπως ξεκαθαρίστηκε από τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, αποτελεί προϊόν θεοπνευστίας αλλά και συνεισφοράς της αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας.
? Στην αντίπερα όχθη οι ρωμαιοκαθολικοί, χάνοντας την επαφή με το Θεό, λόγω ταύτισης ουσίας και ενεργειών του Θεού, οδηγήθηκαν στη θεοποίηση του Πάπα. Ο άνθρωπος πάντα αναζητούσε την επαφή με το δημιουργό του. Έτσι, ο ανθρώπινος παπικός νους οδηγήθηκε στην πλάνη του αλάθητου και στη θεοποίηση του αριστοτελισμού, ο οποίος αντικατάστησε στην ουσία και αυτό το Ευαγγέλιο. Αντίδραση σ’ όλη αυτή την τρέλα, ήταν ο προτεσταντισμός. Στην προσπάθειά του να βρει την αλήθεια και να απορρίψει τις ακρότητες του Πάπα, οδηγήθηκε στο άλλο άκρο θεοποιώντας τους πάντες. Κάθε άνθρωπος και μια εκκλησία, κάθε ομάδα και μια αλήθεια. Αποτέλεσμα ήταν να εφεύρουν την έννοια του πεπρωμένου, το οποίο αποτελεί στην πραγματικότητα παράδοση στη μοίρα. Η επιτυχία στη ζωή - χρήμα, οικογένεια, δουλειά, πατρίδα - αποτελεί και την απόδειξη της ευλογίας. Αποτυχία στη ζωή - αρρώστιες, οικογενειακές και επαγγελματικές δυσκολίες, χαμένες πατρίδες - αποτελούν απόδειξη της κατάρας του Θεού. Έτσι χάθηκε η έννοια του μυστηρίου του Θεού και όλα υποτάχθηκαν στην ύλη και την κοσμική επιτυχία. Από τη λογική αυτή γεννήθηκε ο καπιταλισμός, ο οποίος θεοποιεί την ύλη και δίνει συγχωροχάρτι σε όλες τις εκμεταλλεύσεις του ανθρώπου από τον άνθρωπο.
? Αναζητώντας την αλήθεια στην καθημερινή ζωή, ως αντικατοπτρισμό των θεολογικών καταβολών, εντοπίζουμε την ομορφιά της απλότητας και της μεσότητας πρώτα απ’ όλα στους ναούς. Οι Ορθόδοξοι ναοί είναι μικρογραφία του κόσμου, συνενώνουν τον ουρανό, τη γη και τα καταχθόνια, ενώ θέτουν στο κέντρο τον άνθρωπο. Οι Ρωμαιοκαθολικοί με τους πελώριους ναούς, συνθλίβουν τον άνθρωπο, δεικνύοντας την ασημαντότητά του μπροστά στον απρόσιτο Θεό. Στην αντίπερα όχθη οι προτεστάντες εξαφάνισαν κάθε μεταφυσικό στοιχείο, κάθε σύμβολο και μετέτρεψαν τα καθημερινά σπίτια σε εκκλησίες. Ακόμη οι Ορθόδοξοι ύστερα από ένα αιώνα πάλης και διαμάχης υιοθέτησαν τις εικόνες ως μέσα προσέγγισης του Θεού και των Αγίων. Απεικονίζουν όχι τη νατουραλιστική εικόνα του ανθρώπου που αγίασε αλλά τη μεταφυσική. Όλα τα στοιχεία της βιολογικής εικόνας, αλλά και όλα τα στοιχεία της αλλοίωσης του Αγίου Πνεύματος. Έτσι, η επαφή με το υπερβατικό έχει και την ανθρώπινη διάστασή της. Οι ρωμαιοκαθολικοί έφτιαξαν αγάλματα και αφαίρεσαν κάθε μεταφυσικό στοιχείο, ενώ οι προτεστάντες κατάργησαν ακόμη και αυτούς τους ιερείς.
Σχόλια