Όταν ο παπάς απλωθεί σε όλο το χωριό
Όταν ο παπάς απλωθεί σε όλο το χωριό
.
"ΝΑ ΑΠΛΩΘΕΙΣ σε όλο το χωριό και να μην ξεχωρίζεις κανένα", ήταν η παραγγελιά Μητροπολίτη προς νεοχειροτονηθέντα παπά. Και συνέχισε ο Δεσπότης με ρητορικές ερωτήσεις: Το χωριό σου έχει φυλακισμένους, πήγες να τους δεις; Το χωριό σου έχει πονεμένους, τους επισκέφθηκες; Το χωριό σου έχει φτωχούς, τους βοήθησες; Και προχώρησε σε ακόμη μια παραγγελιά. Να διαβάζεις όσο το δυνατό περισσότερο ονόματα στην Θεία Πρόθεση, να οδηγείς τους ανθρώπους στο Θεό. Το μυστήριο της χειροτονίας συγκλονιστικό και άκρως συγκινητικό. Γάμος του νέου ιερέα με την Εκκλησία, με τον Δεσπότη να "χορεύει" τον νέο παπά γύρω από την Αγία Τράπεζα, ψάλλοντας το "Ησαΐα χόρευε" και το "Άγιοι Μάρτυρες" και το λαό να μαρτυρά με την κραυγή "άξιος".
ΛΕΞΗ κλειδί το άπλωμα, με άλλα λόγια η έμπρακτη αγάπη σε όλους τους ανθρώπους, χωρίς διακρίσεις και χωρίς σκοπιμότητες και κυρίως χωρίς ομαδοποιήσεις. Μεγάλη υπόθεση και μεγάλο κατόρθωμα να μπορέσει ο ιερέας να καταστεί ο παπάς όλων των πιστών. Είναι μοιραίο η καθημερινή επαφή με ανθρώπους δύστροπους και κακοπροαίρετους, να φέρνει θλίψη και απογοήτευση στον παπά, ο οποίος κινείται με ανιδιοτελή κίνητρα. Είναι ανθρώπινο ο παπάς να μην αντέχει την πίεση και τη δολιότητα των ανθρώπων. Ωστόσο, εδώ είναι που έρχεται η Θεία Χάρη και συμπληρώνει τα ελλείποντα και πετυχαίνει αυτά που αδυνατεί να πράξει ο ιερέας.
ΩΣΤΟΣΟ, ο παπάς δεν είναι όπως τον Επίσκοπο ή τον μοναχό, ο οποίος δεν έχει κανέναν σωματικά δίπλα του. Έχει γυναίκα, έχει παιδιά και τα πράγματα απαιτούν διπλό κόπο και ενέχουν διπλούς κινδύνους. Ο κίνδυνος να παραμελήσει την οικογένειά του και να καταρρεύσει το οικοδόμημα εκ των έσω, δεν είναι σπάνιο. Εξάλλου, ο λαός συνηθίζει να λέει "παπά παιδί, διαβόλου εγγόνι", περιγελώντας και κοροϊδεύοντας τα καμώματα των ανθρώπων, που ζουν δίπλα στο ιερατείο. Είναι γεγονός, παπαδοπαίδια να μην αντέχουν την καταπίεση από την αναγκαστική συμμετοχή στο εκκλησιαστικό γίγνεσθαι και να οδηγούνται σε μικρές ή μεγάλες επαναστάσεις. Ακόμη οι άνθρωποι που ζουν δίπλα στο ιερατείο, αναγκαστικά δακτυλοδείχνονται ως κομμάτι του "εκλεκτού" και περικλείονται σε τείχη καθωσπρεπισμού. Ο παπάς μπορεί να απλωθεί σε όλο το χωριό και σε όλη την ενορία, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παραγνωρίζει την παπαδιά και τα παιδιά του, τα οποία επιτελούν έργο ισάξιο με τον παπά. Εξάλλου και η Μαρία καταξιώνεται στα μάτια του Χριστού - στην ευαγγελική περικοπή - λόγω της Μάρθας, η οποία διακονούσε.
ΟΜΩΣ τα πράγματα δεν είναι πάντα ρόδινα και πάντα καλά. Έρχονται και οι πειρασμοί και οι δυσκολίες, με πρώτη και πιο ύπουλη, τη συνήθεια. Η ρήση όταν ο παπάς είναι νέος φοβάται το Θεό, αλλά όταν μεγαλώσει, φοβάται ο Θεός τον παπά, δεν απέχει από την αλήθεια για πολλές περιπτώσεις. Η συνήθεια καθίσταται δεύτερη φύση και το λειτούργημα καταντά επάγγελμα. Αυτός είναι ίσως ο μεγαλύτερος πειρασμός των κληρικών, που καθημερινά έρχονται σε επαφή με τη Θεία Χάρη, με τα άγια των αγίων, που καθίστανται με τα ράσα και τα άμφια, αυθεντίες στα μάτια των πιστών. Όταν λείψει η αυτογνωσία και η ενδοσκόπηση, όταν λείψει η εξομολόγηση και ο καλός έλεγχος, τότε ο πειρασμός είναι εξαιρετικά μεγάλος.
ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ παράδειγμα αγίου ιερέα αποτέλεσε ο Άγιος Νικόλας ο Πλανάς. Για 50 χρόνια, διαβάζουμε στο συναξάρι του, λειτουργούσε καθημερινά από τις 8 το πρωί μέχρι τις 3 το μεσημέρι! Οι λειτουργίες του ήσαν ανεπανάληπτες. Τις Κυριακές λειτουργούσε στη φτωχή ενορία του, που είχε μόνο οκτώ οικογένειες, και τις καθημερινές επισκεπτόταν τα ξωκλήσια της Αθήνας για να λειτουργήσει. Συχνά έκανε αγρυπνίες στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου στην Πλάκα, όπου έψελναν οι λογοτέχνες Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Η ζωή του Αγίου ήταν απλή. Νήστευε αυστηρά, προσευχόταν διαρκώς, αγαπούσε χωρίς διάκριση και ποτέ του δεν κρατούσε χρήματα. Όσα του έδιναν οι χριστιανοί, χωρίς να τα μετρήσει, τα σταύρωνε και τα μοίραζε σε απροστάτευτες νεαρές κοπέλες, σε φτωχές χήρες, σε άπορους σπουδαστές και σε νεαρά ζευγάρια για τα πρώτα τους έξοδα.
ΛΕΞΗ κλειδί το άπλωμα, με άλλα λόγια η έμπρακτη αγάπη σε όλους τους ανθρώπους, χωρίς διακρίσεις και χωρίς σκοπιμότητες και κυρίως χωρίς ομαδοποιήσεις. Μεγάλη υπόθεση και μεγάλο κατόρθωμα να μπορέσει ο ιερέας να καταστεί ο παπάς όλων των πιστών. Είναι μοιραίο η καθημερινή επαφή με ανθρώπους δύστροπους και κακοπροαίρετους, να φέρνει θλίψη και απογοήτευση στον παπά, ο οποίος κινείται με ανιδιοτελή κίνητρα. Είναι ανθρώπινο ο παπάς να μην αντέχει την πίεση και τη δολιότητα των ανθρώπων. Ωστόσο, εδώ είναι που έρχεται η Θεία Χάρη και συμπληρώνει τα ελλείποντα και πετυχαίνει αυτά που αδυνατεί να πράξει ο ιερέας.
ΩΣΤΟΣΟ, ο παπάς δεν είναι όπως τον Επίσκοπο ή τον μοναχό, ο οποίος δεν έχει κανέναν σωματικά δίπλα του. Έχει γυναίκα, έχει παιδιά και τα πράγματα απαιτούν διπλό κόπο και ενέχουν διπλούς κινδύνους. Ο κίνδυνος να παραμελήσει την οικογένειά του και να καταρρεύσει το οικοδόμημα εκ των έσω, δεν είναι σπάνιο. Εξάλλου, ο λαός συνηθίζει να λέει "παπά παιδί, διαβόλου εγγόνι", περιγελώντας και κοροϊδεύοντας τα καμώματα των ανθρώπων, που ζουν δίπλα στο ιερατείο. Είναι γεγονός, παπαδοπαίδια να μην αντέχουν την καταπίεση από την αναγκαστική συμμετοχή στο εκκλησιαστικό γίγνεσθαι και να οδηγούνται σε μικρές ή μεγάλες επαναστάσεις. Ακόμη οι άνθρωποι που ζουν δίπλα στο ιερατείο, αναγκαστικά δακτυλοδείχνονται ως κομμάτι του "εκλεκτού" και περικλείονται σε τείχη καθωσπρεπισμού. Ο παπάς μπορεί να απλωθεί σε όλο το χωριό και σε όλη την ενορία, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παραγνωρίζει την παπαδιά και τα παιδιά του, τα οποία επιτελούν έργο ισάξιο με τον παπά. Εξάλλου και η Μαρία καταξιώνεται στα μάτια του Χριστού - στην ευαγγελική περικοπή - λόγω της Μάρθας, η οποία διακονούσε.
ΟΜΩΣ τα πράγματα δεν είναι πάντα ρόδινα και πάντα καλά. Έρχονται και οι πειρασμοί και οι δυσκολίες, με πρώτη και πιο ύπουλη, τη συνήθεια. Η ρήση όταν ο παπάς είναι νέος φοβάται το Θεό, αλλά όταν μεγαλώσει, φοβάται ο Θεός τον παπά, δεν απέχει από την αλήθεια για πολλές περιπτώσεις. Η συνήθεια καθίσταται δεύτερη φύση και το λειτούργημα καταντά επάγγελμα. Αυτός είναι ίσως ο μεγαλύτερος πειρασμός των κληρικών, που καθημερινά έρχονται σε επαφή με τη Θεία Χάρη, με τα άγια των αγίων, που καθίστανται με τα ράσα και τα άμφια, αυθεντίες στα μάτια των πιστών. Όταν λείψει η αυτογνωσία και η ενδοσκόπηση, όταν λείψει η εξομολόγηση και ο καλός έλεγχος, τότε ο πειρασμός είναι εξαιρετικά μεγάλος.
ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ παράδειγμα αγίου ιερέα αποτέλεσε ο Άγιος Νικόλας ο Πλανάς. Για 50 χρόνια, διαβάζουμε στο συναξάρι του, λειτουργούσε καθημερινά από τις 8 το πρωί μέχρι τις 3 το μεσημέρι! Οι λειτουργίες του ήσαν ανεπανάληπτες. Τις Κυριακές λειτουργούσε στη φτωχή ενορία του, που είχε μόνο οκτώ οικογένειες, και τις καθημερινές επισκεπτόταν τα ξωκλήσια της Αθήνας για να λειτουργήσει. Συχνά έκανε αγρυπνίες στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου στην Πλάκα, όπου έψελναν οι λογοτέχνες Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Η ζωή του Αγίου ήταν απλή. Νήστευε αυστηρά, προσευχόταν διαρκώς, αγαπούσε χωρίς διάκριση και ποτέ του δεν κρατούσε χρήματα. Όσα του έδιναν οι χριστιανοί, χωρίς να τα μετρήσει, τα σταύρωνε και τα μοίραζε σε απροστάτευτες νεαρές κοπέλες, σε φτωχές χήρες, σε άπορους σπουδαστές και σε νεαρά ζευγάρια για τα πρώτα τους έξοδα.
Σχόλια