Περί του Γέροντος Παναή εκ Λύσης

Τον Γέρο-Παναή, ως και τον αδελφόν του Βασίλειον, εγνώρισα το πρώτον προ πενήντα περίπου ετών, διότι ήτο πολύ συνδεδεμένοι μετά της Μονής μας. Ήρχοντο από τότε τακτικώς και εξομολογούντο εις τον περίφημον πνευματικόν, τον παπά Κυπριανόν, και ελάμβανον καθοδήγησιν και πνευματικάς συμβουλάς. Πολύ εποθούσαν μάλιστα οι δύο αδελφοί να γίνωσι Μοναχοί και να λάβωσι το Μέγα Αγγελικόν Σχήμα των Μοναχών εις την Μονήν μας. Ο Θεός όμως άλλως ωκονόμησε τα πράγματα.
Ο Γέρο-Παναής, λοιπόν, ηγωνίζετο πολύ εκεί εις το χωριόν του, την Λύσιν, αφοσιωμένος εις τον Θεόν μετά μεγάλης αυταπαρνήσεως, πάντοτε προσευχόμενος. Ήτο δε και μεγάλος νηστευτής, με πολλήν σιωπήν, και εζούσε ως Μοναχός εν τω κόσμω, αφήνων εποχήν. Από της νεότητός του ήτο πολύ σώφρων και εγκρατής, και ετηρούσε με ακρίβειαν όλας τας καθιερωμένας υπό της Εκκλησίας μας νηστείας του έτους. Ήτο δε γενικώς πολύ λιτοδίαιτος και ακτήμων. Ούτε επωλούσεν, ούτε ηγόραζεν. Όλος ο πόθος του και ο σκοπός του ήτο να αγαπήση τον Θεόν «εξ όλης της καρδίας και εξ όλης της διανοίας», ώστε να λέγη, μετά του Αποστόλου Παύλου «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός» (Γαλ. 2,20).
Αυτός ο χριστομίμητος εξασκούσε και το θεάρεστον έργον της ελεημοσύνης. Από τα αγαθά και τας ευλογίας, όπου του έστελνεν ο Θεός, ελεούσε και εβοηθούσε τους πτωχούς, δίνοντας και χρήματα και τρόφιμα εις τους χρείαν έχοντας.
Τόσον δε σεβασμόν και εκτίμησιν απέκτησεν από όλη την κοινότητα του χωριού του, ώστε μικροί και μεγάλοι τον ηυλαβούντο, ωσάν να ήτο κληρικός. Διά τούτο, με πρωτοστάτας τον Παναήν και τον Βασίλην ιδρύθη εις την Λύσιν Θρησκευτικός Σύλλογος, ο οποίος πολύ συνέβαλε, διά των δύο αδελφών, εις το να προοδεύσουν εις την πνευματικήν ζωήν οι κάτοικοι του χωριού. Συχνά δε ετελούσαν εις τον Σύλλογον τας Ακολουθίας του Αποδείπνου και των Χαιρετισμών, εις σημείον ώστε μικροί και μεγάλοι, γυναίκες και παιδιά να αποστηθίσουν τας ως άνω Ακολουθίας. Επήρεν ακόμη ο Παναής από την Μονήν μας και τους δύο τόμους του Κυριακοδρομίου του Νικηφόρου Θεοτόκη, και ανεγίνωσκεν εις τον Σύλλογον την Ερμηνείαν και την Ομιλίαν εις τον Απόστολον και το Ευαγγέλιο εκάστης Κυριακής, καθοδηγών ούτω και στηρίζων τους χωριανούς εις την πίστιν και τας παραδόσεις της Εκκλησίας μας.
Ο μακαριστός Τοποτηρητής του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Λεόντιος (+1947) πολύ εξετίμησε την ενάρετον ζωήν και το πλούσιον και καρποφόρον πνευματικόν έργον του Γέροντος Παναή, και συχνά τον παρεκίνη να λάβη το μέγα της Ιερωσύνης αξίωμα, και να γίνη και Πνευματικός. Αυτός όμως, ως ταπεινόφρων, ηρνήθη ευλαβώς, αποφεύγων να αναλάβη τοσούτον βάρος και τοιαύτην ευθύνην.
Το θεάρεστον έργον της ποικίλης προσφοράς αγάπης και πνευματικής καθοδηγήσεως συνέχισεν ο μακαριστός Παναής και εις την Λάρνακα, όπου ωδηγήθη πρόσφυγας μετά της οικογένειάς του. Εκεί, ως ώριμος στάχυς, παρέδωσε και την ευλογημένη ψυχήν του εις χείρας Θεού ζώντος, ον από νεότητος ηγάπησε και εδούλευσε.
Πιστεύομεν ότι εύρε μεγάλην παρρησίαν προς τον Θεόν ο Γέρο- Παναής και είθε οι ευχές του να μας συνοδεύουν πάντοτε. «Πολύ γαρ ισχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη» (Ιακ. 5, 16).