Οι γνωστοί άγνωστοι μας Αρμένιοι
Ο Πατριάρχης Αρμενίων Αράμ μιλά για τις σχέσεις Ορθοδόξων και Αρμενίων
Οι σχέσεις μεταξύ της Αρμενικής και της Ελληνικής Εκκλησίας, καθ όλη την διάρκεια της Ιστορίας, υπήρξαν θετικές, βασισμένες στον αμοιβαίο σεβασμό. Όπως ξέρετε, η σύνοδος της Χαλκηδόνας, το 451, επέφερε ένα ρήγμα μέσα στην μεγάλη οικογένεια της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η Αρμενική, η Ασσυριακή, η Κοπτική και η Αιθιοπική Εκκλησία αρνήθηκαν να δεχθούν τις χριστολογικές διδασκαλίες της συνόδου αυτής.
Όμως, παρά τον εσωτερικό αυτό διαχωρισμό εντός των Ορθοδόξων Εκκλησιών, η Αρμενική και η Ελληνική Εκκλησία διατήρησαν τις μεταξύ τους σχέσεις, τη συνεργασία και το θεολογικό διάλογο. Η ιστορία των δύο Εκκλησιών μας είναι πλούσια από τέτοιες συναντήσεις και πρωτοβουλίες, οι οποίες αποδεικνύουν την διά κοινού προσπάθεια των δύο Εκκλησιών για αποκατάσταση της ενότητας των Ορθοδόξων. Εδώ θέλω να σας αναφέρω, πως θέμα της διατριβής μου για απόκτηση του πτυχίου Μ.Α., ήταν ακριβώς ο θεολογικός διάλογος μεταξύ Ελλήνων και Αρμενίων τον 12ο αιώνα.
Διαφορές
Όσον αφορά το ερώτημά σας για τα σημεία σύγκλισης μεταξύ των δύο Εκκλησιών, θέλω να τονίσω, πως η Αρμενική και η Ελληνική Εκκλησία έχουν την ίδια χριστολογική διδασκαλία. Η διαφορά μεταξύ τους, που σχετίζεται με τη σύνοδο της Χαλκηδόνας, είναι όχι στην ουσία και βαθύτητα, αλλά στην ορολογία. Αυτή είναι μια κατάλληλη ευκαιρία να αναφερθούμε σε αυτό το σημαντικό θέμα.
Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες θεωρούν τους εαυτούς τους σαν τους διαδόχους της αποστολικής Εκκλησίας, άρα γι αυτές τις Εκκλησίες ενότητα σημαίνει η επιστροφή στην αποστολική πίστη των Εκκλησιών που έχουν αποκλίνει από αυτήν. Στην περίπτωση των Διαμαρτυρομένων, υπάρχουν διάφορες γνώμες ως προς την ενότητα της Εκκλησίας. Είναι ένα θέμα εκτενούς θεολογικής έρευνας, στο οποίο έχω αναφερθεί στα διάφορα βιβλία μου. Τα ουσιώδη ζητήματα στο θέμα της ενότητας των Εκκλησιών, είναι:
? Πρώτον, η ενότητα των Εκκλησιών εκφράζεται διά μέσου της ενότητας της Κοινωνίας (Θείας Ευχαριστίας). Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια διοικητική ενότητα, αλλά ενότητα Πίστεως.
? Δεύτερο, ενότητα δεν σημαίνει την επιβολή ομοιομορφίας. Οι θεολογικές, τελετουργικές και πολιτιστικές διαφορές πρέπει να διατηρηθούν και μετά την ένωση.
? Τρίτο, η ενότητα δεν είναι ανθρώπινο επίτευγμα αλλά Θείο Δώρο.
Οι Εκκλησίες πρέπει να επιστρέψουν στην πηγή της πίστης, το Ευαγγέλιο, και στην πρώτη Εκκλησία, την αποστολική Εκκλησία. Αυτές οι αρχές πρέπει να επιτευχθούν σταδιακά. Δεν είναι δυνατό να διορθωθεί μια διαίρεση 15 αιώνων με μια κίνηση. Είναι απαραίτητο όλες οι Εκκλησίες να εισέλθουν σε μια συλλογική πορεία αμοιβαίας αναγνώρισης, αμοιβαίας εμπιστοσύνης, και το κυριότερο, αμοιβαίας αγάπης. Αυτό ακριβώς είναι που επιδιώκει το οικουμενικό κίνημα.
Αρμενία - Κύπρος
Οι σχέσεις του αρμενικού λαού και της Κύπρου έγιναν πιο στενές στην περίοδο του Βασιλείου της Κιλικίας, από τον 11ο αιώνα. Αρμένιοι, κυρίως από την Κιλικία, είτε εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο, είτε καθιέρωσαν θρησκευτικές, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές σχέσεις με την Κύπρο. Έτσι, η Κύπρος έχει εξέχουσα θέση στην ιστορία του λαού μας, και ιδιαίτερα στην ιστορία του Πατριαρχείου του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας. Έχουν γίνει και μελέτες γύρω από αυτό το θέμα, στην αρμενική γλώσσα. Είναι απαραίτητο να γραφτούν αυτά και στην ελληνική γλώσσα, έτσι που οι δύο λαοί και οι δύο Εκκλησίες να γνωρίσουν πως οι αρμενοκυπριακές σχέσεις και η φιλία είναι ριζωμένες στους αιώνες. Σήμερα στην Κύπρο έχουμε οργανωμένη κοινότητα. Η κοινότητα έχει οργανωθεί γύρω από την Εκκλησία. Έχουμε, επίσης, μορφωτικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και φιλανθρωπικές δομές που λειτουργούν μέσα στην κοινότητα. Οι Αρμένιοι της Κύπρου θεωρούν τους εαυτούς τους σαν Κυπρίους, είναι δεμένοι με την κυπριακή γη, την ιστορία, τον πολιτισμό και το Κυπριακό Ζήτημα. Οι σχέσεις μεταξύ της Αρμενικής Εκκλησίας και της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου ήταν πάντοτε και θετικές και αδελφικές. Δεν θα ήθελα όμως να αναφερθώ μόνο στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών μας. Πρέπει να αναφερθούμε και στη στενή συνεργασία των δύο Εκκλησιών, γιατί σε τελική ανάλυση έχουμε την ίδια Ορθόδοξη παράδοση, τα ίδια θεολογικά διδάγματα, το ίδιο τελετουργικό, και σαν Ορθόδοξοι, την ίδια προσέγγιση προς τα διάφορα θέματα που απασχολούν τον κόσμο σήμερα.
Aπόσπασμα συνέντευξης που έδωσε πριν περίπου δύο χρόνια στον «Π» ο Πατριάρχης-Καθόλικος των Αρμενίων Αράμ Α'.
Όμως, παρά τον εσωτερικό αυτό διαχωρισμό εντός των Ορθοδόξων Εκκλησιών, η Αρμενική και η Ελληνική Εκκλησία διατήρησαν τις μεταξύ τους σχέσεις, τη συνεργασία και το θεολογικό διάλογο. Η ιστορία των δύο Εκκλησιών μας είναι πλούσια από τέτοιες συναντήσεις και πρωτοβουλίες, οι οποίες αποδεικνύουν την διά κοινού προσπάθεια των δύο Εκκλησιών για αποκατάσταση της ενότητας των Ορθοδόξων. Εδώ θέλω να σας αναφέρω, πως θέμα της διατριβής μου για απόκτηση του πτυχίου Μ.Α., ήταν ακριβώς ο θεολογικός διάλογος μεταξύ Ελλήνων και Αρμενίων τον 12ο αιώνα.
Διαφορές
Όσον αφορά το ερώτημά σας για τα σημεία σύγκλισης μεταξύ των δύο Εκκλησιών, θέλω να τονίσω, πως η Αρμενική και η Ελληνική Εκκλησία έχουν την ίδια χριστολογική διδασκαλία. Η διαφορά μεταξύ τους, που σχετίζεται με τη σύνοδο της Χαλκηδόνας, είναι όχι στην ουσία και βαθύτητα, αλλά στην ορολογία. Αυτή είναι μια κατάλληλη ευκαιρία να αναφερθούμε σε αυτό το σημαντικό θέμα.
Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες θεωρούν τους εαυτούς τους σαν τους διαδόχους της αποστολικής Εκκλησίας, άρα γι αυτές τις Εκκλησίες ενότητα σημαίνει η επιστροφή στην αποστολική πίστη των Εκκλησιών που έχουν αποκλίνει από αυτήν. Στην περίπτωση των Διαμαρτυρομένων, υπάρχουν διάφορες γνώμες ως προς την ενότητα της Εκκλησίας. Είναι ένα θέμα εκτενούς θεολογικής έρευνας, στο οποίο έχω αναφερθεί στα διάφορα βιβλία μου. Τα ουσιώδη ζητήματα στο θέμα της ενότητας των Εκκλησιών, είναι:
? Πρώτον, η ενότητα των Εκκλησιών εκφράζεται διά μέσου της ενότητας της Κοινωνίας (Θείας Ευχαριστίας). Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια διοικητική ενότητα, αλλά ενότητα Πίστεως.
? Δεύτερο, ενότητα δεν σημαίνει την επιβολή ομοιομορφίας. Οι θεολογικές, τελετουργικές και πολιτιστικές διαφορές πρέπει να διατηρηθούν και μετά την ένωση.
? Τρίτο, η ενότητα δεν είναι ανθρώπινο επίτευγμα αλλά Θείο Δώρο.
Οι Εκκλησίες πρέπει να επιστρέψουν στην πηγή της πίστης, το Ευαγγέλιο, και στην πρώτη Εκκλησία, την αποστολική Εκκλησία. Αυτές οι αρχές πρέπει να επιτευχθούν σταδιακά. Δεν είναι δυνατό να διορθωθεί μια διαίρεση 15 αιώνων με μια κίνηση. Είναι απαραίτητο όλες οι Εκκλησίες να εισέλθουν σε μια συλλογική πορεία αμοιβαίας αναγνώρισης, αμοιβαίας εμπιστοσύνης, και το κυριότερο, αμοιβαίας αγάπης. Αυτό ακριβώς είναι που επιδιώκει το οικουμενικό κίνημα.
Αρμενία - Κύπρος
Οι σχέσεις του αρμενικού λαού και της Κύπρου έγιναν πιο στενές στην περίοδο του Βασιλείου της Κιλικίας, από τον 11ο αιώνα. Αρμένιοι, κυρίως από την Κιλικία, είτε εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο, είτε καθιέρωσαν θρησκευτικές, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές σχέσεις με την Κύπρο. Έτσι, η Κύπρος έχει εξέχουσα θέση στην ιστορία του λαού μας, και ιδιαίτερα στην ιστορία του Πατριαρχείου του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας. Έχουν γίνει και μελέτες γύρω από αυτό το θέμα, στην αρμενική γλώσσα. Είναι απαραίτητο να γραφτούν αυτά και στην ελληνική γλώσσα, έτσι που οι δύο λαοί και οι δύο Εκκλησίες να γνωρίσουν πως οι αρμενοκυπριακές σχέσεις και η φιλία είναι ριζωμένες στους αιώνες. Σήμερα στην Κύπρο έχουμε οργανωμένη κοινότητα. Η κοινότητα έχει οργανωθεί γύρω από την Εκκλησία. Έχουμε, επίσης, μορφωτικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και φιλανθρωπικές δομές που λειτουργούν μέσα στην κοινότητα. Οι Αρμένιοι της Κύπρου θεωρούν τους εαυτούς τους σαν Κυπρίους, είναι δεμένοι με την κυπριακή γη, την ιστορία, τον πολιτισμό και το Κυπριακό Ζήτημα. Οι σχέσεις μεταξύ της Αρμενικής Εκκλησίας και της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου ήταν πάντοτε και θετικές και αδελφικές. Δεν θα ήθελα όμως να αναφερθώ μόνο στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών μας. Πρέπει να αναφερθούμε και στη στενή συνεργασία των δύο Εκκλησιών, γιατί σε τελική ανάλυση έχουμε την ίδια Ορθόδοξη παράδοση, τα ίδια θεολογικά διδάγματα, το ίδιο τελετουργικό, και σαν Ορθόδοξοι, την ίδια προσέγγιση προς τα διάφορα θέματα που απασχολούν τον κόσμο σήμερα.
Aπόσπασμα συνέντευξης που έδωσε πριν περίπου δύο χρόνια στον «Π» ο Πατριάρχης-Καθόλικος των Αρμενίων Αράμ Α'.
Σχόλια