Μα τον άγιο Κουρνούτα
Μα τον άγιο Κουρνούτα
.
«Μα… τον Άγιο Κουρνούτα»…. η διαβεβαίωση του λαού, σε θέση όρκου… για του λόγου το αληθές. Η παράδοση της επίκλησης του ονόματος αγίου, για να επιβεβαιώσουν οι κάτοικοι της Κύπρου, μία δήλωσή τους, (ο λόος του αδρώπου) χάνεται στα βάθη των αιώνων, ενώ βρίσκουμε τη συνήθεια αυτή διασκορπισμένη σ’ ολόκληρη την Κύπρο.
Σήμερα το μόνο που μένει στον εν πολλοίς άγνωστο άγιο της Κύπρου, είναι κάποιες εικόνες και τοιχογραφίες, ενώ η βιβλιογραφία για τη ζωή του είναι ελάχιστη.
Ακόμη και στον χώρο όπου ασκήτευε, κοντά στο χωριό Αγροκηπιά της επαρχίας Λευκωσίας, το μόνο που μένει είναι κάποια ερείπια από τον χαλασμένο ναό του και αυτά κατεστραμμένα από πρόσφατη επέμβαση εκσκαφέων.
Στην Αγροκηπιά
Αργά το απόγευμα, μίας καλοκαιρινής μέρας και στην πορεία μας προς το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα του Αχερά, μία πινακίδα με την ένδειξη «οδός Αγίου Κουρνούτου», στην Αγροκηπιά, μας άλλαξε την πορεία.
Πληροφορίες από τους χωριανούς στο καφενείο και ο κακοτράχαλος δρόμος, ήταν ανοικτός για την ανακάλυψη του ναού στον τόπο του ασκητηρίου του αγίου.
Η παρουσία στην παρέα μας ενός αρχαιολόγου, και κάποια σπασμένα κεραμίδια δίπλα από μία ελιά, ήταν η αφορμή να σταματήσουμε το ανεβοκατέβασμα στα ξεροβούνια της περιοχής για την «ανακάλυψη» των σημείων που άφησε στο πέρασμά του ο όσιος Κούρνουτος. Στις γραπτές τώρα μαρτυρίες που είναι ελάχιστες και πρώτα στον αοίδιμο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ, όπου στο βιβλίου του «Κύπρος η Αγία Νήσος» (1968 σελ.31) γράφει ότι «Ο άγιος Κουρνούτας ή Κούρνουτος ετιμάτο ευρέως εν Κύπρω ως μαρτυρείται εκ του πλήθους των φερόντων το όνομα αυτού τοπωνυμίων και ηρειπωμένων ναών. Στην εκκλησία του αγίου Μάμαντος στο χωριό Λουβαράς της επαρχίας Λεμεσού υπάρχει αγιογραφία που παρουσιάζει τον άγιο Κουρνούτα ως επίσκοπο. Ο άγιος αγνοείται από τους συναξαριστές».
Αναφορά στον άγιο βρίσκουμε και στο χρονικό του Λεοντίου Μαχαιρά (15ος αιώνας) όπου μαρτυρείτε ότι: "Εις την Αχεράν ο άγιος Ηλιόφωτος, ο άγιος Αυξουθένιος, ο άγιος Παμφοδίτης και ο άγιος Παφνούτιος, ο άγιος Κουρνούτας…"
Ο άγιος Κούρνουτος θεωρείται ένας από τους τριακόσιους χριστιανούς πρόσφυγες της Παλαιστίνης που βρήκαν καταφύγιο εις την Κύπρο κατόπιν της κυριαρχίας της Ιερουσαλήμ και γενικά της Αγίας Γης από τους Άραβες. Όπως φαίνεται από τις εικονογραφίες του, ο Άγιος αυτός ήταν επίσκοπος.
Ο Λεόντιος Μαχαιράς
Ο Λεόντιος Μαχαιράς σημειώνει ότι αυτοί που ήρθαν από την Παλαιστίνη και ασκήτευαν στην Κύπρο "ήσαν αρχιεπίσκοποι, επίσκοποι, ιερείς μοναχοί και λαϊκοί». Στο βιβλίου του Ιωάννου Τσικνόπουλου «Ιστορία της Εκκλησίας της Πάφου» (Λευκωσία 1971 σελ. 181) γράφει ότι: «Εις πολλούς δεκαπέντε τουλάχιστον τόπους αποδίδεται τιμή στον άγιο Κουρνούτα. Εις μικρά σπηλαιώδη ανοίγματα κυρίως του ανάβουν κεριά επικαλούμενοι την δι αυτού θεραπευτική χάριν. Εκκλησάκια στην Πάφου στο όνομα του Αγίου Κούρνουτου υπάρχουν στα Κάτω Ακουρδάλια, Γιαλιά, Γεροσκήπου, Άγιος Δημητριανός, Κρήτου Τέρρα, Λάσα, Λετύμπου, Λυσώ, Μαραθούντα, Μέσα Χωριό, Νατά, Πετρίδια, Πιτταρκού, Πολέμι, Σαλαμιού, Σκούλλι και Σουσκιού».
Στο βιβλίο του Βλασίου Μοναχού «Πατερικόν της Νήσου Κύπρου. Άγιοι Ασκητές και Σπήλαια της Κύπρου (Λάρνακα 1997) διαβάζουμε ότι «Ο όσιος Κουρνούτας εγκαταλείψας πάντα τα τερπνά του βίου τούτου και μόνον προς τα αεί διαμένοντα ουράνια αγαθά αποβλέπων και ζήσας στην ξενιτείαν σαν ξένος και πάροικος εκ γης κατόρθωσε να συντρίψει τα τεχνάσματα του αρχεκάκου εχθρού διαβόλου και αφού έφθασε στην απάθεια διά της χάριτος του Χριστού και της συντόνου προσευχής από χρόνους πολλούς οι πιστοί της περιοχής ανήγειραν εκκλησία εις το όνομά του. Ο άγιος ετιμάτο ευρέως εις την Κύπρο καθώς μαρτυρείτε από το πλήθος των ερειπωμένων ναών φερόντων το όνομά του».
Αλλά και στο σχετικό λήμμα της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας γράφεται ότι: «Δεν συνασκήτευσε μαζί με τους λεγόμενους Αγίους Ηλιοφώτους αλλά ασκήτευε χωριστά στην ίδια περιοχή από την Αχεράν (τον σημερινό Αχεράν) δηλαδή ορεινή πετρώδης περιοχή από την Αγροκηπιά μέχρι την Κάτω Μονή Μιτσερού».
Η χάρις του Αγίου
Για να επιστρέψουμε στην εμπειρική διήγηση να αναφέρουμε ότι η περιοχή που ασκήτευε ο άγιος Κουρνούτας βορείως της Αγροκηπιάς, θυμίζει λίγο πολύ άγονη έρημο, η αφού η βλάστηση είναι ελάχιστη ενώ τα ξεροβούνια εκτείνονται σε μεγάλες αποστάσεις.
Δεν είναι σίγουρα τυχαία η επιλογή του χώρου από τον άγιο, ενώ συνειρμικά το μυαλό πηγαίνει στην έρημο του Σινά ή και στην έρημο των Τρούλλων όπου σήμερα ένα άλλο μοναστήρι, του Αγίου Γεωργίου του Μαυροβουνίου, γεννήθηκε πριν μερικά χρόνια.
Στον άγονο αυτό χώρο υπάρχει σήμερα η γεώτρηση όπου αρδεύεται και υδρεύεται η κοινότητα της Αγροκηπιάς και πρέπει να θεωρείται σίγουρο ότι από κάποια πηγή ή κοντινό χείμμαρο θα εξασφάλιζε νερό ο άγιος.
Οι σημερινοί κάτοικοι του χωριού, μας υπέδειξαν ως σημάδι για τα χαλάσματα του παλαιού ναού, μία γέρικη ελιά. Το ιερό αυτό εν πολλοίς δέντρο, ίσως να αποτελεί και την παρηγοριά από τη βίαιη επέμβαση του ανθρώπου, αλλά και την ελπίδα ότι κάποτε, ίσως σύντομα θα ξανακτιστεί μία εκκλησία στη μνήμη του θαυματουργού αγίου.
Μπορεί οι συναξαριστές να τον αγνοούν αλλά σίγουρα η προφορική παράδοση δεν πέθανε, ούτε και χάνεται, αφού από στόμα σε στόμα, μεταφέρεται και η επίκλησή του, για του λόγου το αληθές το οποίο δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο γεγονός. Χάρις όπου θέλει και όπως θέλει πνέει και ας μην ξεχνάμε και τη ρήση του Πλάτωνα ότι μεγάλοι είναι όσοι δεν έγραψαν αλλά ζουν στη μνήμη των ανθρώπων. Πόσο μάλλον οι άγιοι που ζουν αχρόνως αλλά και ενχρόνως, είτε μέσα από τα γραπτά μνημεία, είτε πολύ περισσότερο στη συνείδηση του λαού.
Η μνήμη του οσίου Κουρνούτα του Κυπρίου, εορτάζεται στις 12 Σεπτεμβρίου, ανήμερα της μνήμης του Ιερομάρτυρος Κουρνούτα επισκόπου Ικονίου.
Σήμερα το μόνο που μένει στον εν πολλοίς άγνωστο άγιο της Κύπρου, είναι κάποιες εικόνες και τοιχογραφίες, ενώ η βιβλιογραφία για τη ζωή του είναι ελάχιστη.
Ακόμη και στον χώρο όπου ασκήτευε, κοντά στο χωριό Αγροκηπιά της επαρχίας Λευκωσίας, το μόνο που μένει είναι κάποια ερείπια από τον χαλασμένο ναό του και αυτά κατεστραμμένα από πρόσφατη επέμβαση εκσκαφέων.
Στην Αγροκηπιά
Αργά το απόγευμα, μίας καλοκαιρινής μέρας και στην πορεία μας προς το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα του Αχερά, μία πινακίδα με την ένδειξη «οδός Αγίου Κουρνούτου», στην Αγροκηπιά, μας άλλαξε την πορεία.
Πληροφορίες από τους χωριανούς στο καφενείο και ο κακοτράχαλος δρόμος, ήταν ανοικτός για την ανακάλυψη του ναού στον τόπο του ασκητηρίου του αγίου.
Η παρουσία στην παρέα μας ενός αρχαιολόγου, και κάποια σπασμένα κεραμίδια δίπλα από μία ελιά, ήταν η αφορμή να σταματήσουμε το ανεβοκατέβασμα στα ξεροβούνια της περιοχής για την «ανακάλυψη» των σημείων που άφησε στο πέρασμά του ο όσιος Κούρνουτος. Στις γραπτές τώρα μαρτυρίες που είναι ελάχιστες και πρώτα στον αοίδιμο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ, όπου στο βιβλίου του «Κύπρος η Αγία Νήσος» (1968 σελ.31) γράφει ότι «Ο άγιος Κουρνούτας ή Κούρνουτος ετιμάτο ευρέως εν Κύπρω ως μαρτυρείται εκ του πλήθους των φερόντων το όνομα αυτού τοπωνυμίων και ηρειπωμένων ναών. Στην εκκλησία του αγίου Μάμαντος στο χωριό Λουβαράς της επαρχίας Λεμεσού υπάρχει αγιογραφία που παρουσιάζει τον άγιο Κουρνούτα ως επίσκοπο. Ο άγιος αγνοείται από τους συναξαριστές».
Αναφορά στον άγιο βρίσκουμε και στο χρονικό του Λεοντίου Μαχαιρά (15ος αιώνας) όπου μαρτυρείτε ότι: "Εις την Αχεράν ο άγιος Ηλιόφωτος, ο άγιος Αυξουθένιος, ο άγιος Παμφοδίτης και ο άγιος Παφνούτιος, ο άγιος Κουρνούτας…"
Ο άγιος Κούρνουτος θεωρείται ένας από τους τριακόσιους χριστιανούς πρόσφυγες της Παλαιστίνης που βρήκαν καταφύγιο εις την Κύπρο κατόπιν της κυριαρχίας της Ιερουσαλήμ και γενικά της Αγίας Γης από τους Άραβες. Όπως φαίνεται από τις εικονογραφίες του, ο Άγιος αυτός ήταν επίσκοπος.
Ο Λεόντιος Μαχαιράς
Ο Λεόντιος Μαχαιράς σημειώνει ότι αυτοί που ήρθαν από την Παλαιστίνη και ασκήτευαν στην Κύπρο "ήσαν αρχιεπίσκοποι, επίσκοποι, ιερείς μοναχοί και λαϊκοί». Στο βιβλίου του Ιωάννου Τσικνόπουλου «Ιστορία της Εκκλησίας της Πάφου» (Λευκωσία 1971 σελ. 181) γράφει ότι: «Εις πολλούς δεκαπέντε τουλάχιστον τόπους αποδίδεται τιμή στον άγιο Κουρνούτα. Εις μικρά σπηλαιώδη ανοίγματα κυρίως του ανάβουν κεριά επικαλούμενοι την δι αυτού θεραπευτική χάριν. Εκκλησάκια στην Πάφου στο όνομα του Αγίου Κούρνουτου υπάρχουν στα Κάτω Ακουρδάλια, Γιαλιά, Γεροσκήπου, Άγιος Δημητριανός, Κρήτου Τέρρα, Λάσα, Λετύμπου, Λυσώ, Μαραθούντα, Μέσα Χωριό, Νατά, Πετρίδια, Πιτταρκού, Πολέμι, Σαλαμιού, Σκούλλι και Σουσκιού».
Στο βιβλίο του Βλασίου Μοναχού «Πατερικόν της Νήσου Κύπρου. Άγιοι Ασκητές και Σπήλαια της Κύπρου (Λάρνακα 1997) διαβάζουμε ότι «Ο όσιος Κουρνούτας εγκαταλείψας πάντα τα τερπνά του βίου τούτου και μόνον προς τα αεί διαμένοντα ουράνια αγαθά αποβλέπων και ζήσας στην ξενιτείαν σαν ξένος και πάροικος εκ γης κατόρθωσε να συντρίψει τα τεχνάσματα του αρχεκάκου εχθρού διαβόλου και αφού έφθασε στην απάθεια διά της χάριτος του Χριστού και της συντόνου προσευχής από χρόνους πολλούς οι πιστοί της περιοχής ανήγειραν εκκλησία εις το όνομά του. Ο άγιος ετιμάτο ευρέως εις την Κύπρο καθώς μαρτυρείτε από το πλήθος των ερειπωμένων ναών φερόντων το όνομά του».
Αλλά και στο σχετικό λήμμα της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας γράφεται ότι: «Δεν συνασκήτευσε μαζί με τους λεγόμενους Αγίους Ηλιοφώτους αλλά ασκήτευε χωριστά στην ίδια περιοχή από την Αχεράν (τον σημερινό Αχεράν) δηλαδή ορεινή πετρώδης περιοχή από την Αγροκηπιά μέχρι την Κάτω Μονή Μιτσερού».
Η χάρις του Αγίου
Για να επιστρέψουμε στην εμπειρική διήγηση να αναφέρουμε ότι η περιοχή που ασκήτευε ο άγιος Κουρνούτας βορείως της Αγροκηπιάς, θυμίζει λίγο πολύ άγονη έρημο, η αφού η βλάστηση είναι ελάχιστη ενώ τα ξεροβούνια εκτείνονται σε μεγάλες αποστάσεις.
Δεν είναι σίγουρα τυχαία η επιλογή του χώρου από τον άγιο, ενώ συνειρμικά το μυαλό πηγαίνει στην έρημο του Σινά ή και στην έρημο των Τρούλλων όπου σήμερα ένα άλλο μοναστήρι, του Αγίου Γεωργίου του Μαυροβουνίου, γεννήθηκε πριν μερικά χρόνια.
Στον άγονο αυτό χώρο υπάρχει σήμερα η γεώτρηση όπου αρδεύεται και υδρεύεται η κοινότητα της Αγροκηπιάς και πρέπει να θεωρείται σίγουρο ότι από κάποια πηγή ή κοντινό χείμμαρο θα εξασφάλιζε νερό ο άγιος.
Οι σημερινοί κάτοικοι του χωριού, μας υπέδειξαν ως σημάδι για τα χαλάσματα του παλαιού ναού, μία γέρικη ελιά. Το ιερό αυτό εν πολλοίς δέντρο, ίσως να αποτελεί και την παρηγοριά από τη βίαιη επέμβαση του ανθρώπου, αλλά και την ελπίδα ότι κάποτε, ίσως σύντομα θα ξανακτιστεί μία εκκλησία στη μνήμη του θαυματουργού αγίου.
Μπορεί οι συναξαριστές να τον αγνοούν αλλά σίγουρα η προφορική παράδοση δεν πέθανε, ούτε και χάνεται, αφού από στόμα σε στόμα, μεταφέρεται και η επίκλησή του, για του λόγου το αληθές το οποίο δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο γεγονός. Χάρις όπου θέλει και όπως θέλει πνέει και ας μην ξεχνάμε και τη ρήση του Πλάτωνα ότι μεγάλοι είναι όσοι δεν έγραψαν αλλά ζουν στη μνήμη των ανθρώπων. Πόσο μάλλον οι άγιοι που ζουν αχρόνως αλλά και ενχρόνως, είτε μέσα από τα γραπτά μνημεία, είτε πολύ περισσότερο στη συνείδηση του λαού.
Η μνήμη του οσίου Κουρνούτα του Κυπρίου, εορτάζεται στις 12 Σεπτεμβρίου, ανήμερα της μνήμης του Ιερομάρτυρος Κουρνούτα επισκόπου Ικονίου.
Σχόλια