Βιο-καλλιέργειες από τη Μητρόπολη Μόρφου
Ο υπεύθυνος της Μητρόπολης Νικόλας Κανάρης μιλά στον «Π»
Συνομιλήσαμε με τον γεωπόνο, ειδικό για θέματα βιοκαλλιέργειας, Νικόλα Κανάρη, υπεύθυνο της Μητρόπολης για τη δραστηριότητα αυτή.
- Τι είναι οι βιοκαλλιέργειες και σε τι διαφέρουν από τις συμβατικές;
Βιολογική καλλιέργεια ή βιολογική γεωργία πιο σωστά, γιατί εντάσσεται σ’ αυτήν την έννοια και η κτηνοτροφία, είναι ένας ολοκληρωμένος τρόπος παραγωγής προϊόντων ο οποίος διέπεται από τέσσερις βασικές αρχές:
1. δημιουργία ενός υγιούς και γόνιμου εδάφους.
2. δημιουργία όσο το δυνατό μεγαλύτερης βιοποικιλότητας, είτε στον τομέα των φυτών είτε των μικροοργανισμών και των εντόμων.
3. Ανακύκλωση της ενέργειας
4. Αποφυγή στη χρήση φυτοφαρμάκων, είτε αυτά είναι λιπάσματα, είτε κτηνιατρικά φάρμακα.
- Σε τι σκοπούν οι αρχές αυτές;
Στην προστασία του περιβάλλοντος αλλά βεβαίως και του ίδιου του ανθρώπου, ως μέρος του περιβάλλοντος. Η εντύπωση ότι η βιοκαλλιέργεια περιορίζεται στη μη χρήση χημικών σκευασμάτων είναι πολύ ελλιπής. Είναι ορθό αυτό, αλλά ο γεωργός έχει στη διάθεσή του ένα σωρό άλλα μέτρα, ώστε να πετύχει την απρόσκοπτη ανάπτυξη των φυτών και των ζώων του.
- Υπάρχει η εντύπωση ότι βιοκαλλιέργεια σημαίνει επιστροφή στον τρόπο παραγωγής πριν 50 και πιο πίσω χρόνια. Υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση των μεθόδων που χρησιμοποιούνται;
Η εντύπωση είναι πολύ λανθασμένη και χρησιμοποιείται συνήθως από τους αντιπάλους της βιολογικής καλλιέργειας. Συνήθως παρουσιάζεται με τη μορφή του γεωργού ο οποίος κρατεί τη τσάπα και βγάζει τα χόρτα. Σήμερα έχει αναπτυχθεί η τεχνογνωσία, με αποτέλεσμα η ίδια η βιοτεχνολογία να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση των χόρτων ή ασθενειών. Δηλαδή μπορεί σήμερα ο παραγωγός να έχει πολύ καλά αποτελέσματα και ποσοτικά και ποιοτικά αλλά και εμφανισιακά.
- Το κράτος σ’ όλη αυτή τη διαδικασία πού βρίσκεται;
Το κράτος δεν έχει κάνει τίποτα προς αυτή την κατεύθυνση. Κρύβονται πίσω από τη φθηνή δικαιολογία ότι δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο που να διέπει τη βιολογική γεωργία. Οι πρώτες προσπάθειες βιοκαλλιεργειών άρχισαν το 1988 αλλά κάπου στη διαδρομή σταμάτησαν και δεν μπόρεσαν να προχωρήσουν. Ετοιμάζεται εδώ και χρόνια το νομικό πλαίσιο και ελπίζουμε σύντομα να προχωρήσει, ώστε να πεισθούν και άλλοι παραγωγοί να προχωρήσουν σε αλλαγή τρόπου παραγωγής. Παράλληλα πρέπει να προχωρήσει το κράτος και να εκπαιδεύσει γεωπόνους για να αποκτήσουν τεχνογνωσία.
- Στην Ελλάδα τι γίνεται;
Η Ελλάδα η οποία ξεκίνησε την ίδια χρονική περίοδο, ίσως επειδή είχαν προσβάσεις σε χρηματοδοτήσεις ή και σε τεχνογνωσία, σήμερα είναι πολύ προχωρημένη και έχει ένα μεγάλο κομμάτι της πίτας των βιολογικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
- Έχει μεγάλη σημασία και η ενημέρωση των πολιτών;
Βεβαίως. Όταν η Ελλάδα μπήκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είχε μεγάλο πρόβλημα με την καταστροφή μεγάλων ποσοτήτων φρούτων σε χωματερές. Τότε έψαξαν και ανακάλυψαν ότι ο τομέας της παραγωγής προϊόντων με βιοκαλλιέργεια είχε μεγάλη ζήτηση. Σήμερα το βιολογικά φρούτα και τα εσπεριδοειδή έχουν μια εξαιρετική θέση στην αγορά και κανένα προϊόν δεν καταλήγει στις χωματερές.
- Το ίδιο συνέβη και με το λάδι;
Στην καλή φήμη του καλού ελληνικού ελαιόλαδου, ήρθε και προστέθηκε και η καλύτερη παραγωγή βιολογικού ελαιολάδου.
- Ποιο το ποσοστό παραγωγής προϊόντων βιολογικής καλλιέργειας στην Κύπρο;
Στην Κύπρο πρέπει να μιλούμε σήμερα για ποσοστά 0,01%. Καλλιεργούνται περίπου 1500-2000 δεκάρια, σε σύγκριση με 900.000 δεκάρια που καλλιεργούνται στην Κύπρο.
- Σε επίπεδο ποσοστών παραγωγικότητας;
Τα ποσοστά ανάμεσα στις συμβατικές και βιολογικές καλλιέργειες είναι κυμαινόμενα. Αν είναι δέντρα που παράγουν καρπό τότε οι διαφορές είναι ελάχιστες. Αν είναι όμως κηπευτικά τότε η βιολογική καλλιέργεια είναι γύρω στο 30% λιγότερη, αλλά αν υπάρξει σωστή διαχείριση της καλλιέργειας τότε τα ποσοστά πέφτουν στο 5-10%.
- Η Μητρόπολη Μόρφου πρωτοπορεί σ’ αυτόν το τομέα. Πώς ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια;
Η ιδέα ανήκει στον ίδιο τον Μητροπολίτη. Στην αναζήτηση της υλοποίησης αυτής της ιδέας, επικοινώνησε μαζί μου, αφού έχω σπουδάσει στη Γερμανία γεωπονία με ειδίκευση στις βιολογικές καλλιέργειες. Η έγνοια του Μητροπολίτη ήταν να αξιοποιηθεί σωστά η γη της Μητρόπολης και από την άλλη να λειτουργήσει ως παράδειγμα για έξοδο από τα αδιέξοδα του σύγχρονου Κύπριου αγρότη. Παράλληλα δίνεται η δυνατότητα στον Κύπριο καταναλωτή να τρέφεται υγιεινά.
- Τι παράγετε και πού διαθέτετε τα προϊόντα σας;
Ξεκινήσαμε με ένα κομμάτι με αρωματικά φυτά, συνεχίσαμε με λαχανικά, πατάτες, ελαιόδεντρα και εσπεριδοειδή. Μελλοντικά θα στραφούμε στην εξειδικευμένη παραγωγή κάποιων λαχανικών, ώστε να μπορέσουμε να βιομηχανοποιήσουμε την παραγωγή, να μειώσουμε το κόστος και να προσφέρουμε στον καταναλωτή με φθηνότερες τιμές. Ένας από τους στόχους μας είναι να φτιάξουμε εναλλακτικά κανάλια εμπορίας αυτών των προϊόντων, ξεφεύγοντας από τα παραδοσιακά κανάλια, όπου μέχρι να φθάσει η παραγωγή στον καταναλωτή η τιμή διπλασιάζεται ή και τριπλασιάζεται. Τα προϊόντα συσκευάζονται από εμάς και διατίθενται μόνο σε λίγες υπεραγορές και ειδικευμένα καταστήματα πώλησης υγιεινών τροφών.
- Μπορεί κάποιος να κερδίσει με αυτή τη μέθοδο;
Σήμερα σίγουρα η όλη επιχείρηση δεν είναι κερδοφόρα, αλλά μακροχρόνια θα είναι κερδοφόρα. Τα κτήματα της Μητρόπολης ήταν εγκαταλελειμμένα και έτσι έπρεπε να γίνει η απαραίτητη υποδομή. Αυτή χρειάζεται ένα με δύο χρόνια για να γίνει. Ακολούθως όμως αυτή η παραγωγή θα γίνει κερδοφόρα. Μια μονάδα που βρίσκεται σε λειτουργία, με τη συμβατική μορφή, σίγουρα από τον πρώτο χρόνο αλλαγής λειτουργίας μπορεί να είναι κερδοφόρα. Έχουμε το παράδειγμα της αλλαγής τρόπου καλλιέργειας σταφυλιών, όπου με τους συμβατικούς τρόπους ο καρπός κατέληγε στις χωματερές ενώ τώρα οδηγείται όλος για εξαγωγή σε πολύ καλές τιμές.
- Μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τα φυσικά πλεονεκτήματα της Κύπρου;
Σίγουρα το χώμα και ο ήλιος συμβάλλουν στην ποιότητα της παραγωγής, όπως και στο άρωμα και τη γεύση. Από την άλλη όμως η έλλειψη νερού αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων, όπως συμβαίνει σε άλλες βόρειες χώρες που βρέχει συνεχώς.
- Τι γίνεται με την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση;
Αν περιοριστούμε στη συμβατική γεωργία σίγουρα δεν θα μπορέσουμε να ανταγωνιστούμε κανέναν. Αλλά αν προχωρήσουμε στη μεταρρύθμιση της παραγωγής τότε μπορούμε να κάνουμε θαύματα. Μία από τις αρχές της βιολογικής καλλιέργειας είναι η παραγωγή χωρίς τη χρήση ενέργειας. Δεν μπορεί κάποιος στη βόρεια Ευρώπη να θερμαίνει θερμοκήπια για να παράγει ντομάτες. Εμείς όμως μπορούμε να πετύχουμε κάτι τέτοιο γιατί έχουμε τον ήλιο.
- Υπάρχει διαδικασία ελέγχου των προϊόντων αυτών, αν όντως είναι βιολογικά παρασκευασμένα;
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχει κανονισμός που ρυθμίζει τη βιολογική γεωργία, από το πρώτο μέχρι το τελευταίο στάδιο και με την ανάλογη πιστοποίηση. Ο έλεγχος γίνεται από ιδιωτικές εταιρίες αλλά και η δημόσια υπηρεσία ελέγχει αυτές τις εταιρίες.
- Υπάρχει και η λεγόμενη βιο-πειρατεία
Όπου υπάρχει οικονομικό συμφέρον, υπάρχει και η περίπτωση εκμετάλλευσης αυτού του κέρδους. Η εμπειρία στην Ευρώπη έδειξε ότι περιπτώσεις βιο-πειρατείας δεν επιβιώνουν και γίνονται αντιληπτές πολύ γρήγορα.
- Τι κάνει η Μητρόπολη σ’ αυτόν το τομέα;
Είμαστε συμβεβλημένοι με μία γερμανική εταιρεία. Έχουμε πάρει ήδη πιστοποιητικό καταλληλότητας και ετοιμάζουμε τώρα την πρώτη παραγωγή πατάτας για εξαγωγή στη Γερμανία. Μέσα στο Σεπτέμβριο θα γίνει η φύτευση και το Φεβρουάριο θα γίνει η εξαγωγή. Υπολογίζουμε να εξαγάγουμε 100 τόνους. Αυτή η πρώτη προσπάθεια θα ανοίξει ορίζοντες και για άλλους παραγωγούς να ακολουθήσουν το παράδειγμά μας. Εξάλλου η εξαγωγή πατατών σήμερα παρουσιάζει μεγάλα προβλήματα.
- Πώς μπορεί ο καταναλωτής να ξεχωρίσει αυτά τα προϊόντα;
Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει ότι κάθε προϊόν πρέπει να φέρει ειδική σήμανση, στην οποία να αναγράφεται το όνομα του παραγωγού και το όνομα της εταιρείας που ελέγχει τον παραγωγό. Η εμπειρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο έλεγχος είναι συνεχής σε όλα τα στάδια, έδειξε ότι ο καταναλωτής εμπιστεύεται τον παραγωγό.
Σχόλια