Η τελειότητα μεταξύ ουρανού και γης
.
* Ο άνθρωπος είναι το θεούμενον ζώον, το ον το που άνω θωρεί, η ψυχοσωματική οντότητα που παιδεύει το μυαλό, που φιλοσοφεί, που ψάχνει τους λόγους των όντων, που ζει και πεθαίνει, που αναζητά την αλήθεια και το Θεό. Ζει μεταξύ ουρανού και γης και πορεύεται μεταξύ ζωής και θανάτου. Παλεύει για τα ψηλά και τα ωραία, πέφτει και σηκώνεται, πονάει και χαίρεται, αναζητώντας το φως.
* Αναζητώντας ο άνθρωπος το Θεό - δεν υπάρχει άνθρωπος συνειδητά ή ασυνείδητα που να μην πιστεύει, ούτε βεβαίως φυλή ή ομάδα ανθρώπων που να μην λατρεύει ένα θεό - εφευρίσκει είτε τρόπους για να τον προσεγγίσει, είτε υποτάσσεται στον ίδιο το θεό, αναμένοντας τον άνωθεν φωτισμό. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μην συγκλονιστεί μπροστά στον νεκρό αγαπημένο του άνθρωπο, ή να μην συγκινηθεί μπροστά στην έλευση μιας νέας ζωής στον κόσμο. Βεβαίως και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μην φοβηθεί, διαβλέποντας ή αναμένοντας το δικό του θάνατο.
* Το πρώτο σκαλοπάτι προς το Θεό, είναι ο πολιτισμός, όπως αυτός μεταφράζεται σε καλές τέχνες και έργα ομορφιάς. Για να δημιουργήσει ο άνθρωπος διαχρονικά έργα, έργα που θα αγγίξουν τους άλλους, θα πρέπει να πονέσει, θα πρέπει να κοπιάσει, θα πρέπει να θυσιάσει κομμάτια του εαυτού του και κάποτε και των ανθρώπων που βρίσκονται δίπλα του. Για όλα αυτά χρειάζεται πίστη και μόνο πίστη. Μπορεί να βαπτίζονται με την ταμπέλα του πολιτισμού, έργα καλλιτεχνικής έκφρασης της ανθρώπινης μικρότητας και των ταπεινών παθών, αλλά η διάρκειά τους στον χρόνο δεν ξεπερνά τη μία γενναία.
* Ο Ακάθιστος Υμνος είναι ίσως το λαμπρότερο ποίημα της βυζαντινής υμνογραφίας. Ακόμη και σήμερα ο ύμνος αυτός εξακολουθεί να ψάλλεται στους ναούς και να σαγηνεύει όλους τους πιστούς, να γεμίζει τις καρδιές με ευφροσύνη και κατάνυξη. Μπορεί το τιμώμενο πρόσωπο να είναι η Παναγία, η οποία υμνείται και δοξάζεται, αλλά στην ουσία είναι άνθρωπος που απολαμβάνει αυτή τη θαλπωρή στη νοητή αγκαλιά της μητέρας όλων των ανθρώπων. Οι φιλόλογοι που αναλύουν την τέχνη του λόγου και τη δύναμη του πνεύματος, σημειώνουν ότι σ' αυτό το ποίημα, συνυπάρχουν όλα τα στοιχεία της μεγάλης τέχνης, της δύναμης στην έκφραση, της τόλμης στις παρομοιώσεις, της τέλειας στιχουργικής αρμονίας και, πάνω απ' όλα, αποτελεί μια σπάνια ποιητική σύλληψη. Εχουμε, λένε ένα τέλειο ποιητικό δημιούργημα, στο οποίο η χάρη και η αρμονία της μορφής συναγωνίζονται την ειλικρίνεια του αισθήματος και το ύψος του θρησκευτικού ενθουσιασμού.
* Σκαλοπάτι προς το Θεό είναι και ο ανθρώπινος έρωτας, ως μικρογραφία της πορείας του ανθρώπου προς το Θεό. Το ένστικτο, η θέα του άλλου, η μυστική κίνηση και η ψυχοσωματική ένωση, που φέρνει την τέλεια ψυχοσωματική ηδονή. Στην πορεία, τα σκαμπανεβάσματα, τα πάθη, οι μικρότητες, οι διαφωνίες, αλλά και οι μικρές αλλά πολύ σημαντικές χαρές της καθημερινότητας, η αλληλοβοήθεια, η αλληλοστήριξη, η εκδίωξη της μοναξιάς, που είναι ταυτόσημη με την κόλαση.
* Η πορεία προς το Θεό, η βίωση του επί γης παραδείσου, δεν γίνεται με αυτόματο τρόπο, δεν γίνεται με μαγικά τεχνάσματα. Θέλει πίστη και πάλι πίστη, θέλει πόνο και κόπο, θέλει αυταπάρνηση και αγώνα. Για να φθάσει ο άνθρωπος στο Θεό, για να βιώσει τον παράδεισο, για να μπορέσει να θεωθεί, θα πρέπει να παλέψει με τον εαυτό του, τους άλλους και το διάβολο. Η πορεία δεν είναι γεμάτη μόνο με δάκρυα και πόνο, αλλά είναι πλημμυρισμένη και με χαρά και ευτυχία. Χαροποιόν πένθος, κλαυσίγελος, σταυροαναστάσιμη πορεία και άλλα επίθετα δίνουν το στίγμα και βάθος του μυστηρίου που οδηγεί από τη γη στον ουρανό.
* Μικρογραφία αυτού του μυστηρίου είναι και ο Ορθόδοξος ναός, ο οποίος αποτελεί ένα είδος μινιατούρας, όλου του κόσμου του ορατού και του αοράτου. Στον περίβολο του ναού, οι νεκροί, εντός οι άνθρωποι που αγωνίζονται, λίγο πιο ψηλά, οι άγιοι, στον τρούλο ο Χριστός και λίγο πιο κάτω οι προφήτες και οι άγγελοι. Στην κόγχη του ιερού, ενώνοντας τη γη με τον ουρανό, η πλατυτέρα των ουρανών, η μεσίτρια, η μητέρα όλων των ανθρώπων, η Παναγία. Όλα βεβαίως στεγάζονται κάτω από το κτίριο του ναού, το οποίο αποτελεί μικρογραφία του σύμπαντος κόσμου.
* Η τελειότητα μεταξύ ουρανού και γης βρίσκεται στο πρόσωπο της Παναγίας, των αγίων, των άκτιστων ενεργειών του Θεού, που συνέχουν τη φύση, τον κόσμο και τον άνθρωπο. Αναζητώντας ο άνθρωπος την τελειότητα μεταξύ ουρανού και γης, ξεκινά από τη στροφή στον έσω άνθρωπο, εκτείνει τις ενέργειές του στην αγάπη του άλλου και καταλήγει στη μυστική ένωση με το Θεό.
* Αναζητώντας ο άνθρωπος το Θεό - δεν υπάρχει άνθρωπος συνειδητά ή ασυνείδητα που να μην πιστεύει, ούτε βεβαίως φυλή ή ομάδα ανθρώπων που να μην λατρεύει ένα θεό - εφευρίσκει είτε τρόπους για να τον προσεγγίσει, είτε υποτάσσεται στον ίδιο το θεό, αναμένοντας τον άνωθεν φωτισμό. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μην συγκλονιστεί μπροστά στον νεκρό αγαπημένο του άνθρωπο, ή να μην συγκινηθεί μπροστά στην έλευση μιας νέας ζωής στον κόσμο. Βεβαίως και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μην φοβηθεί, διαβλέποντας ή αναμένοντας το δικό του θάνατο.
* Το πρώτο σκαλοπάτι προς το Θεό, είναι ο πολιτισμός, όπως αυτός μεταφράζεται σε καλές τέχνες και έργα ομορφιάς. Για να δημιουργήσει ο άνθρωπος διαχρονικά έργα, έργα που θα αγγίξουν τους άλλους, θα πρέπει να πονέσει, θα πρέπει να κοπιάσει, θα πρέπει να θυσιάσει κομμάτια του εαυτού του και κάποτε και των ανθρώπων που βρίσκονται δίπλα του. Για όλα αυτά χρειάζεται πίστη και μόνο πίστη. Μπορεί να βαπτίζονται με την ταμπέλα του πολιτισμού, έργα καλλιτεχνικής έκφρασης της ανθρώπινης μικρότητας και των ταπεινών παθών, αλλά η διάρκειά τους στον χρόνο δεν ξεπερνά τη μία γενναία.
* Ο Ακάθιστος Υμνος είναι ίσως το λαμπρότερο ποίημα της βυζαντινής υμνογραφίας. Ακόμη και σήμερα ο ύμνος αυτός εξακολουθεί να ψάλλεται στους ναούς και να σαγηνεύει όλους τους πιστούς, να γεμίζει τις καρδιές με ευφροσύνη και κατάνυξη. Μπορεί το τιμώμενο πρόσωπο να είναι η Παναγία, η οποία υμνείται και δοξάζεται, αλλά στην ουσία είναι άνθρωπος που απολαμβάνει αυτή τη θαλπωρή στη νοητή αγκαλιά της μητέρας όλων των ανθρώπων. Οι φιλόλογοι που αναλύουν την τέχνη του λόγου και τη δύναμη του πνεύματος, σημειώνουν ότι σ' αυτό το ποίημα, συνυπάρχουν όλα τα στοιχεία της μεγάλης τέχνης, της δύναμης στην έκφραση, της τόλμης στις παρομοιώσεις, της τέλειας στιχουργικής αρμονίας και, πάνω απ' όλα, αποτελεί μια σπάνια ποιητική σύλληψη. Εχουμε, λένε ένα τέλειο ποιητικό δημιούργημα, στο οποίο η χάρη και η αρμονία της μορφής συναγωνίζονται την ειλικρίνεια του αισθήματος και το ύψος του θρησκευτικού ενθουσιασμού.
* Σκαλοπάτι προς το Θεό είναι και ο ανθρώπινος έρωτας, ως μικρογραφία της πορείας του ανθρώπου προς το Θεό. Το ένστικτο, η θέα του άλλου, η μυστική κίνηση και η ψυχοσωματική ένωση, που φέρνει την τέλεια ψυχοσωματική ηδονή. Στην πορεία, τα σκαμπανεβάσματα, τα πάθη, οι μικρότητες, οι διαφωνίες, αλλά και οι μικρές αλλά πολύ σημαντικές χαρές της καθημερινότητας, η αλληλοβοήθεια, η αλληλοστήριξη, η εκδίωξη της μοναξιάς, που είναι ταυτόσημη με την κόλαση.
* Η πορεία προς το Θεό, η βίωση του επί γης παραδείσου, δεν γίνεται με αυτόματο τρόπο, δεν γίνεται με μαγικά τεχνάσματα. Θέλει πίστη και πάλι πίστη, θέλει πόνο και κόπο, θέλει αυταπάρνηση και αγώνα. Για να φθάσει ο άνθρωπος στο Θεό, για να βιώσει τον παράδεισο, για να μπορέσει να θεωθεί, θα πρέπει να παλέψει με τον εαυτό του, τους άλλους και το διάβολο. Η πορεία δεν είναι γεμάτη μόνο με δάκρυα και πόνο, αλλά είναι πλημμυρισμένη και με χαρά και ευτυχία. Χαροποιόν πένθος, κλαυσίγελος, σταυροαναστάσιμη πορεία και άλλα επίθετα δίνουν το στίγμα και βάθος του μυστηρίου που οδηγεί από τη γη στον ουρανό.
* Μικρογραφία αυτού του μυστηρίου είναι και ο Ορθόδοξος ναός, ο οποίος αποτελεί ένα είδος μινιατούρας, όλου του κόσμου του ορατού και του αοράτου. Στον περίβολο του ναού, οι νεκροί, εντός οι άνθρωποι που αγωνίζονται, λίγο πιο ψηλά, οι άγιοι, στον τρούλο ο Χριστός και λίγο πιο κάτω οι προφήτες και οι άγγελοι. Στην κόγχη του ιερού, ενώνοντας τη γη με τον ουρανό, η πλατυτέρα των ουρανών, η μεσίτρια, η μητέρα όλων των ανθρώπων, η Παναγία. Όλα βεβαίως στεγάζονται κάτω από το κτίριο του ναού, το οποίο αποτελεί μικρογραφία του σύμπαντος κόσμου.
* Η τελειότητα μεταξύ ουρανού και γης βρίσκεται στο πρόσωπο της Παναγίας, των αγίων, των άκτιστων ενεργειών του Θεού, που συνέχουν τη φύση, τον κόσμο και τον άνθρωπο. Αναζητώντας ο άνθρωπος την τελειότητα μεταξύ ουρανού και γης, ξεκινά από τη στροφή στον έσω άνθρωπο, εκτείνει τις ενέργειές του στην αγάπη του άλλου και καταλήγει στη μυστική ένωση με το Θεό.
Σχόλια