Η οδύνη της χάρας και η ηδονή του πόνου
Η οδύνη της χάρας και η ηδονή του πόνου
.
? Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν. Και ζωή και θάνατος και πάθος και ανάσταση και χαρά και πόνος και ηδονή και οδύνη. Ανεβαίνοντας ο άνθρωπος μαζί με τον θεάνθρωπο Χριστό στον Γολγοθά, αναμένει την Ανάσταση και ελπίζει στη χαρά της ζωής. Συσταυρώνεται για να συναναστηθεί, παλεύει και υποφέρει, για να χαρεί και να δοξασθεί, για να βιώσει τον παράδεισο ο οποίος ξεκινά από τη μικρή φθαρτή βιωτή και συνεχίζεται στην αιώνια και άφθαρτη ζωή. Το χαροποιόν πένθος ή ο ελληνικός κλαυσίγελος, αποτελούν το χαρακτηριστικό στοιχείο, της πορείας που διέρχεται διά του Σταυρού και φθάνει στην Ανάσταση.
? ? Σημαντικότερη έκφραση της αλήθειας αυτής, η γέννα της μάνας, όπου οι πόνοι της κύησης μετατρέπονται σε ανείπωτη χαρά με την έλευση του νέου ανθρώπου στον κόσμο. Τα σημαντικά στη ζωή είναι τα φαινομενικά ασήμαντα και καθημερινά και όση αξία έχει ένα αληθινό χαμόγελο δεν έχουν τα πλούτη όλου του κόσμου. Και όλα αυτά κόντρα στην πλάνη, που θέλει τους ανθρώπους να ζηλεύουν όσους γεννήθηκαν πλούσιοι και όσους απέκτησαν με κάθε τίμημα χέρια "Μίδα", και αποκτούν ό,τι επιθυμούν.
? ? Δεν είναι λίγοι που ομολογούν ότι πέρασαν τα καλύτερά τους χρόνια ενώ πολεμούσαν τους εχθρούς, που βίωσαν το δυνατότερο έρωτα της ζωής τους, σε συνθήκες άγριας εκμετάλλευσης, που αγάπησαν και αγαπήθηκαν σε συνθήκες καταπίεσης. Πολλοί είναι οι "καλοταϊσμένοι" που βλέπουν και ζηλεύουν, χωρίς βεβαίως να το ομολογούν ποτέ, το χαμόγελο των πεινασμένων μαύρων της Αφρικής, τη λάμψη στο πρόσωπο των ζητιάνων των γειτονικών χωρών και το γέλιο των φτωχών που ξέρουν να διασκεδάζουν με ένα κομμάτι ψωμί. ? ? "Πάσχω άρα υπάρχω" έλεγαν οι σπουδαίοι Ρώσοι συγγραφείς Ντοστογιέφσκι και Μπερντιάεφ, και η ορθόδοξη αλήθεια του χαροποιού πένθους, της Ανάστασης που διέρχεται διά του Σταυρού, παίρνει σάρκα και οστά. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, κάνει ακόμη ένα τολμηρό βήμα και λέει ότι "ουκ ενδέχεται ποτέ χωρίς οδύνης είναι την ηδονήν", δηλαδή, χωρίς την οδύνη δεν υπάρχει ηδονή. ? ? "Dum spiro spero", όσο αναπνέω ελπίζω, έλεγαν οι αρχαίοι Ρωμαίοι και η ελπίδα είναι που δίνει ζωή, είναι αυτή που κινεί τις δυνάμεις του ανθρώπου για να δημιουργήσουν, για να βοηθήσουν, για να αγωνιστούν, για να σωθούν, για να βιώσουν τον παράδεισο. Και ο δικός μας νομπελίστας ο Σεφέρης, λέει σε ένα στίχο του ότι "ρόδα ν' ανθίσουν στο αίμα της πληγής μας" και χωρίς αίμα και κόπο δεν σηκώνεται ο ήλιος της ελευθερίας, χωρίς πόνο και δάκρυ δεν έρχεται η χαρά και η λύτρωση. Τίποτε δεν γίνεται με μαγικό τρόπο, ούτε και αυτόματα, αλλά και τίποτα δεν χαρίζεται. Απαιτείται αγώνας, χρειάζεται κίνηση, είναι απαραίτητο το ρίσκο, είναι ανάγκη η τόλμη. ? ? Το μυστικό του παραδείσου δεν βρίσκεται στη σιγουριά της ησυχίας, αλλά στην τόλμη της εξόδου από την εγωιστική εγωπάθεια. Δεν βρίσκεται στην απραξία της ακηδίας, αλλά στην κίνηση αγάπης. Πρέπει ο άνθρωπος να τρέξει, να "βιάσει και να βιαστεί" για να αποκτήσει τη βασιλεία των ουρανών. Οφείλει να τολμήσει, να κάνει λάθη - όχι λάθη πάντα λάθη - όπως σημειώνει ένα στιχάκι, για να βρει το σωστό, για να ανακαλύψει την αλήθεια, για να βιώσει τη χαρά της δημιουργίας. Η αγωνία του αγώνα, ο ιδρώτας της πάλης, η πρόκληση του εχθρού, το μέγεθος του αντιπάλου, ορίζουν και το μέγεθος της χαράς. ? ? Όσοι νομίζουν ότι οι άγιοι δεν δοκιμάστηκαν, μάλλον πλανώνται πλάνην οικτράν και όσοι έχουν την αίσθηση ότι χωρίς άσκηση θα πετύχουν τη θέωση, μάλλον σε λάθος δρόμο προχωρούν. Ωστόσο, πάντα ο Θεός βρίσκεται δίπλα στον άνθρωπο, παρακολουθεί το ελεύθερο λογικό δημιούργημά του και επιτρέπει να δοκιμάζεται αναλόγως των δυνάμεων και των αντοχών του.
? ? Όλα τριγύρω μπορεί να φαίνονται τα ίδια, αλλά πάντα όλα αλλάζουνε. Όλα είναι σχετικά, αλλά και όλα είναι μοναδικά και ανεπανάληπτα, όπως ακριβώς είναι ανεπανάληπτη και η ζωή. Οι ακολουθίες και το τυπικό της μεγαλοβδομάδας, μπορεί να υποτάσσονται στους κανόνες της επανάληψης, αλλά πάντα κρύβουν εκπλήξεις για τους ανθρώπους. Η θεία χάρη, το μυστικό «χέρι του Θεού» πάντα αγγίζει και παρηγορεί τους πονεμένους ανθρώπους, πάντα δίνει διέξοδο, πάντα δίνει ελπίδα και χαρά σ’ αυτούς που την έχουν ανάγκη. Η ηδονή πάντα ακολουθεί τον πόνο και η χαρά πάντα επικαλύπτει την οδύνη. ? ?
? ? Σημαντικότερη έκφραση της αλήθειας αυτής, η γέννα της μάνας, όπου οι πόνοι της κύησης μετατρέπονται σε ανείπωτη χαρά με την έλευση του νέου ανθρώπου στον κόσμο. Τα σημαντικά στη ζωή είναι τα φαινομενικά ασήμαντα και καθημερινά και όση αξία έχει ένα αληθινό χαμόγελο δεν έχουν τα πλούτη όλου του κόσμου. Και όλα αυτά κόντρα στην πλάνη, που θέλει τους ανθρώπους να ζηλεύουν όσους γεννήθηκαν πλούσιοι και όσους απέκτησαν με κάθε τίμημα χέρια "Μίδα", και αποκτούν ό,τι επιθυμούν.
? ? Δεν είναι λίγοι που ομολογούν ότι πέρασαν τα καλύτερά τους χρόνια ενώ πολεμούσαν τους εχθρούς, που βίωσαν το δυνατότερο έρωτα της ζωής τους, σε συνθήκες άγριας εκμετάλλευσης, που αγάπησαν και αγαπήθηκαν σε συνθήκες καταπίεσης. Πολλοί είναι οι "καλοταϊσμένοι" που βλέπουν και ζηλεύουν, χωρίς βεβαίως να το ομολογούν ποτέ, το χαμόγελο των πεινασμένων μαύρων της Αφρικής, τη λάμψη στο πρόσωπο των ζητιάνων των γειτονικών χωρών και το γέλιο των φτωχών που ξέρουν να διασκεδάζουν με ένα κομμάτι ψωμί. ? ? "Πάσχω άρα υπάρχω" έλεγαν οι σπουδαίοι Ρώσοι συγγραφείς Ντοστογιέφσκι και Μπερντιάεφ, και η ορθόδοξη αλήθεια του χαροποιού πένθους, της Ανάστασης που διέρχεται διά του Σταυρού, παίρνει σάρκα και οστά. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, κάνει ακόμη ένα τολμηρό βήμα και λέει ότι "ουκ ενδέχεται ποτέ χωρίς οδύνης είναι την ηδονήν", δηλαδή, χωρίς την οδύνη δεν υπάρχει ηδονή. ? ? "Dum spiro spero", όσο αναπνέω ελπίζω, έλεγαν οι αρχαίοι Ρωμαίοι και η ελπίδα είναι που δίνει ζωή, είναι αυτή που κινεί τις δυνάμεις του ανθρώπου για να δημιουργήσουν, για να βοηθήσουν, για να αγωνιστούν, για να σωθούν, για να βιώσουν τον παράδεισο. Και ο δικός μας νομπελίστας ο Σεφέρης, λέει σε ένα στίχο του ότι "ρόδα ν' ανθίσουν στο αίμα της πληγής μας" και χωρίς αίμα και κόπο δεν σηκώνεται ο ήλιος της ελευθερίας, χωρίς πόνο και δάκρυ δεν έρχεται η χαρά και η λύτρωση. Τίποτε δεν γίνεται με μαγικό τρόπο, ούτε και αυτόματα, αλλά και τίποτα δεν χαρίζεται. Απαιτείται αγώνας, χρειάζεται κίνηση, είναι απαραίτητο το ρίσκο, είναι ανάγκη η τόλμη. ? ? Το μυστικό του παραδείσου δεν βρίσκεται στη σιγουριά της ησυχίας, αλλά στην τόλμη της εξόδου από την εγωιστική εγωπάθεια. Δεν βρίσκεται στην απραξία της ακηδίας, αλλά στην κίνηση αγάπης. Πρέπει ο άνθρωπος να τρέξει, να "βιάσει και να βιαστεί" για να αποκτήσει τη βασιλεία των ουρανών. Οφείλει να τολμήσει, να κάνει λάθη - όχι λάθη πάντα λάθη - όπως σημειώνει ένα στιχάκι, για να βρει το σωστό, για να ανακαλύψει την αλήθεια, για να βιώσει τη χαρά της δημιουργίας. Η αγωνία του αγώνα, ο ιδρώτας της πάλης, η πρόκληση του εχθρού, το μέγεθος του αντιπάλου, ορίζουν και το μέγεθος της χαράς. ? ? Όσοι νομίζουν ότι οι άγιοι δεν δοκιμάστηκαν, μάλλον πλανώνται πλάνην οικτράν και όσοι έχουν την αίσθηση ότι χωρίς άσκηση θα πετύχουν τη θέωση, μάλλον σε λάθος δρόμο προχωρούν. Ωστόσο, πάντα ο Θεός βρίσκεται δίπλα στον άνθρωπο, παρακολουθεί το ελεύθερο λογικό δημιούργημά του και επιτρέπει να δοκιμάζεται αναλόγως των δυνάμεων και των αντοχών του.
? ? Όλα τριγύρω μπορεί να φαίνονται τα ίδια, αλλά πάντα όλα αλλάζουνε. Όλα είναι σχετικά, αλλά και όλα είναι μοναδικά και ανεπανάληπτα, όπως ακριβώς είναι ανεπανάληπτη και η ζωή. Οι ακολουθίες και το τυπικό της μεγαλοβδομάδας, μπορεί να υποτάσσονται στους κανόνες της επανάληψης, αλλά πάντα κρύβουν εκπλήξεις για τους ανθρώπους. Η θεία χάρη, το μυστικό «χέρι του Θεού» πάντα αγγίζει και παρηγορεί τους πονεμένους ανθρώπους, πάντα δίνει διέξοδο, πάντα δίνει ελπίδα και χαρά σ’ αυτούς που την έχουν ανάγκη. Η ηδονή πάντα ακολουθεί τον πόνο και η χαρά πάντα επικαλύπτει την οδύνη. ? ?
Σχόλια