ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΦΡΙΚΗΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΦΡΙΚΗΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ

Πρώτα αυτά που ενώνουν την Ορθοδοξία

.

---

Μέσα στην καταχνιά των τελευταίων βδομάδων, μέσα στην τρέλα της διαδοχής στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο, μέσα στη ζάλη των αντεγκλήσεων και διαψεύσεων, από Δεσποτικά χείλη, έρχονται στο προσκήνιο κάποια σημαντικά γεγονότα, τα οποία αποτελούν παρηγοριά αλλά και προσφέρουν ελπίδα για το μέλλον. Ο Κύπριος στην καταγωγή, Μητροπολίτης Ιωαννουπόλεως και Πρετορίας (Νοτίου Αφρικής) Σεραφείμ, κυκλοφόρησε πρόσφατα ένα σημαντικότατο βιβλίο με θέμα την πορεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μέσα στον ταραγμένο κόσμο. Η ιδιαίτερη αξία του βιβλίου έγκειται όχι μόνο στην επιστημονική προσέγγιση του θέματος, με την παράθεση πρακτικών, επιστολών και εγγράφων από πολλές ορθόδοξες συνάξεις, αλλά και στην παράθεση προσωπικών απόψεων του συγγραφέα, οι οποίες προβληματίζουν και αποτελούν ένα βήμα προς τα εμπρός στο διάλογο για το ρόλο της Ορθοδοξίας στο σύγχρονο και συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Να σημειωθεί ότι το βιβλίο είναι αφιερωμένο στο Μακαριστό Πατριάρχη Αλεξανδρείας Πέτρο, ο οποίος έθεσε τις βάσεις για μια νέα προσέγγιση στο ζήτημα της Ιεραποστολής στην Αφρική, εμπλέκοντας σε μεγάλο βαθμό το τοπικό στοιχείο, στη διαποίμανση του Πατριαρχείου της Αφρικής. Το βιβλίο εκδόθηκε με δαπάνες της Ιεράς και Βασιλικής Μονή Κύκκου, ενώ τα έσοδα του βιβλίου θα διατεθούν για τις ανάγκες της πρώτης Ιερατικής Σχολής που λειτούργησε στη Νότιο Αφρική, της "Κατηχητικής Σχολής Αλεξανδρείας Πέτρος Ζ'" της Ιεράς Μητροπόλεως Ιωαννουπόλεως και Πρετορίας. Πρόσφατα βρισκόταν στη Λευκωσία με αφορμή τη συμμετοχή του σε ένα θεολογικό συνέδριο. Συνομιλήσαμε τόσο για το βιβλίο αλλά και για την ενότητα της Ορθοδοξίας, η οποία αποτελεί ένα στοίχημα αλλά και ένα ζητούμενο στον σύγχρονο κόσμο. Τα μηνύματα που θα δίδει και η θετική προσέγγιση των προβλημάτων, προσφέρουν ελπίδα ότι σύντομα θα επιβεβαιωθεί ο σπουδαίος μακαρίτης σήμερα βυζαντινολόγος, Σερ Στίβεν Ράνσιμαν ο οποίος ήθελε τον 21ο αιώνα να είναι ο αιώνας της Ορθοδοξίας.

- Σεβασμιότατε, ποια ήταν η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου για τη μαρτυρία και την ενότητα της Ορθοδοξίας;



Αυτό το βιβλίο έχει ιστορία 20 χρόνων. Όταν τέλειωσα το πανεπιστήμιο και θα άρχιζα το μεταπτυχιακό, με έναν παράξενο τρόπο, να μην πω με θαύμα, με κάλεσε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος, για να μου προσφέρει υποτροφία, με θέμα τις διορθόδοξες σχέσεις. Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για μένα, γιατί εκτός από ότι εκπλήρωνα ένα όνειρο μου, στις βιβλιοθήκες που μελετούσα μάζευα και υλικό για τις διορθόδοξες συναντήσεις.

- Πότε ξεκινούν οι σύνοδοι της Εκκλησίας;

Στην πρώτη Εκκλησία, είχαμε και την πρώτη σύνοδο για την εκλογή του Αποστόλου Ματθία, ο οποίος αντικατέστησε τον Ιούδα. Ακολούθησαν μια σειρά από σύνοδοι, είτε τοπικές είτε οικουμενικές. Τα πράγματα χάλασαν τον 20ό αιώνα, όταν οι άνθρωποι αναζητούσαν μια καλύτερη ζωή και έτσι δημιουργήθηκαν χάσματα μεταξύ των Εκκλησιών, κυρίως με το φαινόμενο της διασποράς. Σήμερα βελτιώθηκαν τα πράγματα. Μετά το 1960 είχαμε τις πανορθόδοξες συναντήσεις. Όλο αυτό το υλικό είναι καταγραμμένο στο βιβλίο και μπορεί να βρει ο κάθε αναγνώστης τις θέσεις Εκκλησίας στο σύγχρονο κόσμο.

- Ποία είναι αυτά τα θέματα;


Η Εκκλησία ως σύνοδος δεν έχει ακόμη αποφανθεί σε πολλά σύγχρονα προβλήματα. Ωστόσο σε ορθόδοξα συνέδρια εντοπίζονται προβλήματα, όπως αυτά που αφορούν τη γενετική, τις μεταμοσχεύσεις, προβλήματα του περιβάλλοντος, της ειρήνης, όπως επίσης ο διάλογος με τις άλλες θρησκείες. Ακόμη τίθενται θέματα όπως το πρόβλημα φτώχιας, της ειρήνης και του πολέμου.
- Υπάρχουν και προβλήματα εντός της Ορθοδοξίας.


Υπάρχουν προβλήματα που χωλαίνουν την ενότητα, όπως το αυτοκέφαλο και η διασπορά. Στο βιβλίο καταγράφω εισηγήσεις, οι οποίες έγιναν με πολλή προσευχή και πολύ προβληματισμό. Στο παράρτημα του βιβλίου υπάρχουν επιλεγμένα σημαντικά κείμενα, όπως του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστόδουλου, του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, και άλλων, για τις προοπτικές της ορθοδοξίας στην παγκόσμια κοινωνία. Στόχος είναι να καταγραφούν οι δυνατότητες υπέρβασης που υπάρχουν και να προστατευθεί σε τελική ανάλυση η ενότητα της Εκκλησίας.


- Στο βιβλίο καταγράφονται και προσωπικές απόψεις. Αυτό ενέχει ένα ρίσκο;

Στα σημεία που εκφράζω προβληματισμό, δεν είναι πρόθεση μου να θίξω πρόσωπα, αλλά να διατυπώσω απόψεις. Τα προβλήματα μεταξύ των ορθοδόξων Εκκλησιών οφείλονται και σε εμμονές και πείσματα ορισμένων προσώπων. Ένας ο οποίος θέλει να πολιτεύεται μπορεί να χρησιμοποιεί τη διπλωματική γλώσσα. Εγώ δεν έχω λόγο να πολιτεύομαι. Από την άλλη μπορεί να κατηγορηθείς, με το ερώτημα ποίος είσαι εσύ που θα κρίνεις τους άλλους. Πρόθεση του βιβλίου είναι να δημιουργήσει ένα θετικό κλίμα για έναρξη ενός γόνιμο διαλόγου. Αν η κριτική μου για κάποιες ακρότητες προσώπων, ίσως συμβάλει να φύγουν οι ακρότητες, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την ενότητα της Εκκλησίας, τότε νομίζω ότι καλώς πράττω.

- Είναι τελικά μεγάλη ανάγκη η ενότητα στην Ορθοδοξία.

Εκεί που η φωνή της Ορθοδοξία γίνεται αδύνατη, είναι γιατί αυτοί που την εκπροσωπούν είναι αδύνατοι. Πρέπει πάντα να δίδεται προτεραιότητα στην παρουσία και τη μαρτυρία Χριστού. Όταν δεν εκπροσωπούμε τους εαυτούς μας αλλά τη συνείδηση της Εκκλησίας, πρέπει να δίδουμε μαρτυρία του Χριστού.

- Υπάρχει ισότητα στην Εκκλησία;
Όλοι έχουμε το κατ' εικόνα Θεού. Υπάρχει μια τάξη στην Εκκλησία και πάντα η Εκκλησία εκφράζεται μέσα από τα αρμόδια όργανα. Αλλά και τα αρμόδια όργανα έχουν μια κατακόρυφη δέσμευση να μην έρχονται σε αντίθεση με την Αγία Γραφή, την Παράδοση και τις Οικουμενικές Συνόδους. Έχουν και μια οριζόντια υποχρέωση να έρχονται σε συμφωνία με τις υπόλοιπες ορθόδοξες Εκκλησίες και αυτό εκφράζεται με το αγκάλιασμα που εκφράζει ο λαός στους επισκόπους και την ιερά σύνοδο. Είχαμε και ληστρικές συνόδους στο παρελθόν. Μια σύνοδος είναι όργανο της Εκκλησίας, όταν γίνεται ο προστάτης και ο θεματοφύλακας της εφαρμογής των κανόνων της Εκκλησίας.
- Υπάρχει πρόβλημα αυτοκεφάλου;

Στα πρωτοχριστιανικά χρόνια, εκεί που εξαπλωνόταν η Εκκλησία του Χριστού και υπήρχαν ισχυρά πολιτικά κέντρα, δημιουργήθηκαν και οι αυτοκέφαλες Εκκλησίες. Έτσι είχαμε το θεσμό της πενταρχίας, δηλαδή τα τέσσερα πρεσβυγενή Πατριαρχεία και την αυτοκέφαλη Εκκλησία της Κύπρου. Στην εποχή μας όταν άρχισαν να δημιουργούνται νέα κράτη, άρχισε να δημιουργείται και η ανάγκη για νέα εκκλησιαστικά κέντρα. Προβλήματα δημιουργούνται με τον τρόπο παραχώρησης του αυτοκεφάλου. Το αυτοκέφαλο δεν έχει την έννοια της αυτονομίας από την κοινή παράδοση της Ορθοδοξία, αλλά τη δυνατότητα της τοπικής ιεραρχίας να ρυθμίζει καλύτερα τα τοπικά ζητήματα, λόγω της απόστασης από ένα εκκλησιαστικό κέντρο.
- Στην Ιεραποστολή τι γίνεται;


Στην Ιεραποστολή δημιουργούμε νέες μητροπόλεις εκεί όπου φθάνει ο λόγος του Χριστού. Ευτυχώς δεν έχουμε πρόβλημα, αφού όλοι βρίσκονται κάτω από τη διακονία του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας.


- Υπάρχει πρόβλημα στη διασπορά;

Υπάρχει πρόβλημα στην Αμερική, τη Γαλλία και άλλες χώρες, όπου σε μια πόλη μπορεί να υπάρχουν και δύο και τρεις Επίσκοποι, αναλόγως της εθνικότητας στην οποία διακονούν. Το πρόβλημα θα πρέπει να λυθεί με φυσικό τρόπο. Να συνέλθουν οι κατά τόπους επίσκοποι και οι μητέρες Εκκλησίες να τους παραχωρήσουν το δικαίωμα του αυτοκεφάλου. Είναι ένα θέμα ανοικτό το οποίο, ωστόσο, από τη στιγμή που μας διχάζει δεν μπορούμε να δώσουμε και κάποια λύση. Να αφήσουμε τα πράγματα να ωριμάζουν και όταν έλθει το πλήρωμα του χρόνου θα βρει η Εκκλησία της λύσης του.

- Και το πρόβλημα με το ημερολόγιο;


Το ημερολόγιο δεν είναι καν χριστιανικό θέμα. Όταν η Εκκλησία προσπάθησε να αλλάξει το ημερολόγιο δημιουργήθηκαν παρεξηγήσεις. Σήμερα έχουμε το γρηγοριανό και κάποτε θα πέσει το Πάσχα στις 15 Αυγούστου ή στις 25 Δεκεμβρίου. Όταν θα πλησιάσει ο χρόνος, τότε και οι πιστοί θα συνειδητοποιήσουν την ανάγκη της αλλαγής. Το ημερολόγιο είναι απλώς ένα μέσο για να συνεννοούμαστε. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να μην αλλοιώσουμε το πρόσωπο του Χριστού και να ενοχλήσουμε τη σωτηρία των πιστών. Πρέπει να συζητούμε θέματα που μας ενώνουν και όχι αυτά που μας χωρίζουν.