Ρωσική μυσταγωγία κεριών και κυπριακή αταξία προβολέων

Ρωσική μυσταγωγία κεριών και κυπριακή αταξία προβολέων

.

---

ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑΣ άγιος παππούλης πήγε σε ένα γάμο και είδε το φως προβολέα συνεργείου που κατέγραφε τηλεοπτικά το μυστήριο, να κτυπά τις εικόνες του Χριστού και της Παναγίας. Έβαλε το σταυρό του και δόξασε το Θεό για το δυνατό φως που εξέπεμπαν οι δύο εικόνες. Ποιος ξέρει, ίσως το ισχυρό φως τού θύμιζε άλλες εμπειρίες που έχουν σχέση με το άκτιστο φως, δηλαδή θαυμαστές εμφανίσεις του Χριστού, της Παναγίας ή άλλων αγίων. Την ίδια ώρα δύο νεαροί φοιτητές θεολογίας, άρχισαν να μεμψιμοιρούν για την ενόχληση στο μυστήριο και την παρενόχληση των ιερέων. Εδώ δεν γίνεται μυστήριο αλλά τηλεοπτική παράσταση, μονολογούσαν. Δεν σε αφήνουν, έλεγαν, ούτε να ακούσεις τα λόγια, ούτε να συγκεντρωθείς στα τελούμενα, αλλά ούτε και να προσευχηθείς για το νέο ζευγάρι.

ΣΤΗ ΡΩΣΙΚΗ Εκκλησία επικρατεί μια άλλη κατάσταση. Οι ναοί είναι κατά κανόνα πανύψηλοι ενώ τα εικονοστάσια είναι συνήθως τεχνοτροπίας μπαρόκ, δηλαδή είναι περίτεχνα και καλυμμένα από χρυσάφι. Εντός του ναού υπάρχει και ο σολέας, ο υπερυψωμένος χώρος μπροστά από την Αγία Πύλη, ενώ κάγκελα χωρίζουν τους πιστούς από το ιερατείο. Το κτίσμα σε καθηλώνει και σε εντυπωσιάζει με το μέγεθος και την τεχνοτροπία, γεγονός που θυμίζει ρωμαιοκαθολικές πρακτικές. Υπάρχει και η συνήθεια εκτός από τους κληρικούς, οι πιστοί να μην προσκυνούν τις εικόνες στο εικονοστάσι. Ίσως γι' αυτό το λόγο υπάρχουν λουλούδια μπροστά από τις εικόνες. Την ίδια ώρα επικρατεί ένα παράδοξο. Στους εντυπωσιακούς ναούς, δεν υπάρχουν δεσποτικοί θρόνοι. Την ώρα της Θείας Λειτουργίας τοποθετούν ένα μικρό σκαμνάκι στο κέντρο του ναού, στο οποίο ανεβαίνει ο Επίσκοπος. Θεολογικά σίγουρα είναι πιο σωστό, αφού ο Δεσπότης, είναι ο πρώτος που διακονεί τους πιστούς και όχι ο ανώτερος όλων των άλλων.

ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ευτυχώς ακόμη έχουμε ταπεινές εκκλησίες και εξωκλήσια, τα οποία σε ανεβάζουν ψυχικά, με την αρμονία και τη λιτότητά τους. Φυσικά δεν λείπουν και οι ακαλαίσθητες και αθεολόγητες Εκκλησίες, έργα συνήθως άσχετων με την Εκκλησία αρχιτεκτόνων, οι οποίοι μπορεί να ξέρουν να εντυπωσιάζουν αλλά δεν ξέρουν να θεολογούν και να οδηγούν με τα έργα τους τους ανθρώπους προς τον Θεό. Υπάρχουν και τα παράδοξα στο νησί των αγίων όπου ταπεινά εξωκλήσια μπορεί να μην έχουν ζωγραφισμένες εικόνες, αλλά διαθέτουν ακριβούς δεσποτικούς θρόνους. Ακόμη υπάρχει το τρελό φαινόμενο σε εκκλησίες μικρών χωριών να τοποθετούνται ηλεκτρικές καμπάνες σε καμπαναριά που κινδυνεύουν να πέσουν.

ΣΤΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ της Ρωσίας δεν υπάρχουν στασίδια ενώ όλοι οι πιστοί παρακολουθούν όρθιοι τις ακολουθίες. Το πιο εντυπωσιακό όμως σημείο είναι η έλλειψη μεγαφώνων και ισχυρών λαμπτήρων στους πολυελαίους. Οι παπάδες έχουν κατά κανόνα πολύ δυνατές φωνές, ενώ οι χορωδίες με τους ψαλτάδες βρίσκονται στο πίσω μέρος του ναού, στον γυναικωνίτη. Βεβαίως κανείς δεν τολμά να κουβεντιάσει ή να ψιθυρίσει την ώρα της ακολουθίας. Μπροστά από τα εικονίσματα αλλά και στην είσοδο του ναού, στα παγκάρια, ανάβουν δεκάδες κεριά, τα οποία μάλιστα δεν τοποθετούνται σε άμμο, αλλά σε μικρές υποδοχές. Πολλές φορές τα κεριά και οι λαμπάδες για να σταθούν αναγκάζονται οι πιστοί να ζεστάνουν με τη φωτιά άλλου κεριού και να τα κολλήσουν στο μανουάλι για να σταθούν. Δηλαδή χρειάζεται διαδικασία και κόπο για να ανάψεις ένα κερί.
ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ υπάρχει και η μανία των εκκωφαντικών μεγαφώνων και των προβολέων εντός των ναών. Η όλη ιστορία θυμίζει σκηνικό από νυκτερινά κέντρα αναψυχής, όπου ο ήχος σε βομβαρδίζει από διάφορες κατευθύνσεις. Έχουμε το φαινόμενο να τοποθετούνται μεγάφωνα στις εκκλησίες, ατάκτως σε όλη την Εκκλησία και δημιουργείται η αίσθηση στον πιστό ότι ο παπάς ή οι ψαλτάδες βρίσκονται είτε στο πίσω μέρος της Εκκλησίας, είτε στα πλάγια, ενώ τους βλέπεις μπροστά σου. Υπάρχει και η κακή συνήθεια οι πιστοί να κουβεντιάζουν και σχολιάζουν από τους παπάδες, μέχρι τους παρευρισκόμενους και όχι μόνο, λες και η Εκκλησία είναι καφενές.

ΚΑΤΑ ΤΑ ΑΛΛΑ το κριτήριο της αγιότητας, δεν έχει να κάνει με την καλαισθησία των εκκλησιών, αλλά με την προσφορά αγάπης. Αυτό είναι το ζητούμενο και ο ταπεινός τσαγκάρης, ο οποίος ξεπέρασε και αυτόν τον άγιο Αντώνιο στην αγιότητα, δίνει το μέτρο της αξίας των πραγμάτων. Ωστόσο οι ταπεινοί ορθόδοξοι ναοί και οι κατανυκτικές ακολουθίες, βοηθούν τα μέγιστα τους πιστούς και συμβάλλουν στην πορεία για την αγιότητα. Από εκεί και πέρα αν οι Ρώσοι στην ψυχρή και γεμάτη καταχνιά χώρα τους και οι Κύπριοι στο ηλιόλουστο νησί τους, έχουν διαφορετικές συνήθειες είναι μια άλλη υπόθεση, την οποία ο Θεός σίγουρα δέχεται και ανέχεται.