Από την Ορθοδοξία στον Ρωμαιοκαθολικισμό και στον προτεσταντισμό
Όλοι οι εκτός της Ορθοδοξίας είναι σε πλάνη, λέμε και εξορκίζουμε στο πυρ το εξώτερο, όλους όσους βρίσκονται πέραν των "τειχών".
Κλεισμένοι μέσα σ' αυτά τα τείχη της ορθόδοξης ζωής και πίστης, έχουμε μια μάλλον φιλολογική και περισσότερο σκοτεινή εικόνα για τους ανθρώπους που βιώνουν τον ρωμαιοκαθολικισμ
ό ή το αποπαίδι του, τον προτεσταντισμό.
Σπουδάζοντας και μελετώντας τα των χριστιανικών δογμάτων και ακούγοντας τους σπουδαίους και μη Θεολόγους και Ιεροκήρυκες να μιλούν για τις διαφορές μεταξύ των χριστιανικών δογμάτων, σχηματίζουμε την εικόνα, τη φανατική πολλές φορές που λαμβάνει και χροιά εθνικιστική, ότι εμείς είμαστε και κανένας άλλος. Ταμπουρωνόμαστε στην εγωιστική εσωστρέφεια μας και ξεχνούμε ότι άνθρωποι είναι και αυτοί.
Πρόσφατα πραγματοποίησα μαζί με κάποιους εκλεκτούς φίλους, ένα ταξίδι, από την Λάρνακα, στη Βουδαπέστη και τέλος διά του Ελσίνκι και στην πόλη Κάγιανη της Φινλανδίας. Από την Ορθοδοξία, στον ρωμαιοκαθολικισμ
ό και τέλος στον προτεσταντισμό.
Το σκηνικό στους τρεις χώρους διαφορετικό και αναλόγως της θερμοκρασίας θα έλεγε κανείς ήταν και η παρουσία του Θεού, στη ζωή και το περιβάλλον των ανθρώπων.
ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ
Από τις πλούσια εικονογραφημένες εκκλησίες της Κύπρου, στις χωρίς εικόνες εκκλησίες της Βουδαπέστης. Ωστόσο, ο χώρος και εδώ έδινε την αίσθηση της παρουσίας του Θεού. Μάλιστα από περιέργεια και όχι μόνο "εισβάλαμε" σε μία εκκλησία η οποία βρισκόταν μέσα σε μία σπηλιά, για να δούμε τι κάνουν αυτοί οι άνθρωποι. Κάποια αγάλματα και κάποια σχέδια σε κάποια πανιά που μάλλον τρόμαζαν με τη θέα τους, ενώ ο "παπάς" πίσω από ένα μικρόφωνο στην υπερφωτισμένη σπηλιά προσπαθούσε να πείσει μερικές γυναίκες που άκουαν με απόλυτη τάξη και προσοχή τα λόγια του.
Ύστερα σιωπή, μάλλον ατομική προσευχή, και εμείς ως "παρείσακτοι" φύγαμε γιατί θέλαμε να μιλήσουμε, να σχολιάσουμε το διαφορετικό αυτό γεγονός… Πάνω από τη σπηλιά ένα άγαλμα, ψηλά στο λόφο, ενώ πολλές και εντυπωσιακές ήταν οι εκκλησίες, μέσα στην πόλη. Δεκάδες πιστοί να εισέρχονται για να κάνουν μία μικρή μετάνοια και να φύγουν. Περπατώντας στους δρόμους της ουγγρικής πρωτεύουσας, συναντήσαμε σε διάφορα σημεία, νεαρά παιδιά που έδιναν φυλλάδια, για μουσικές συναυλίες, οι οποίες θα πραγματοποιούντα
ν μέσα στους ναούς. Μάλιστα στο ξενοδοχείο που καταλύσαμε βρισκόταν και μία πολυμελής χορωδία από το Μισούρι των Ηνωμένων Πολιτειών που ήρθε για το σκοπό αυτό.
Από τα κτίρια και τους ναούς, στους ανθρώπους, που και αυτοί με τη σειρά τους ακολουθούν τα πρότυπα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας. Καλοντυμένοι, μάλλον συντηρητικοί οι άνθρωποι, χωρίς φυσικά να λείπουν και οι εξαιρέσεις, βάδιζαν στους πλακόστρωτους δρόμους απολαμβάνοντας μάλλον τη ζωή τους. Οι εξεζητημένες αμφιέσεις ήταν μάλλον άγνωστες, ενώ και στα παγκάκια, οι άνθρωποι μιλούσαν και σίγουρα επικοινωνούσαν. Η αίσθηση της φτώχειας δεν ήταν και τόσο αισθητή, παρόλο που οι τιμές των προϊόντων ήταν κάπως χαμηλότερες από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ και οι δημοσιογραφικές πληροφορίες στην κατεύθυνση αυτή οδηγούν.
Ένα άλλο σημείο που σίγουρα, έχει σημασία είναι το πλήθος των παλαιοπωλείων, τα οποία φαίνεται έκαναν καλές δουλειές γιατί όλα βρίσκονταν σε κεντρικούς δρόμους. Οι φοιτητές και όχι μόνο γέμιζαν τα βιβλιοπωλεία, δείχνοντας ότι σ αυτή την πόλη η "πολιτιστική" ζωή υπάρχει, οι άνθρωποι αγαπούν την τέχνη και έχουν κάτι να πουν….
ΕΛΣΙΝΚΙ
Μπαίνοντας στο αεροπλάνο και ύστερα από δύο ώρες ταξίδι φθάσαμε σε ένα άλλο κόσμο, τον κόσμο της τάξης και της απόλυτης καθαριότητας. Ένα εντυπωσιακό μοντέρνο αεροδρόμιο, το οποίο προσφέρει εκτός από κάθε ευκολία και δωρεάν λεωφορεία για να σε μεταφέρουν στο ξενοδοχείο που θα μείνεις.
Στις διαβάσεις πεζών οι οδηγοί σταματούν, για να κοιτάξουν μήπως υπάρχουν πεζοί, ενώ η ευγένεια των οδηγών και των ανθρώπων που εργάζονται στο χώρο αυτό είναι εκπληκτική.
Το ίδιο σκηνικό και στο ξενοδοχείο, ενώ παίρνοντας το λεωφορείο για το κέντρο της πόλης, αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι δεν είναι όλα τέλεια.
Στη στάση του λεωφορείου, μία έγκυος γυναίκα με δεκάδες σκουλαρίκια, στα αυτιά, στα χείλη, στη μύτη, ακόμη και στα φρύδια…
Εξαίρεση λέμε, πάμε παρακάτω… αλλά φευ…στο κέντρο της πόλης πραγματοποιείτο ένα μεγάλο πολυεθνικό πανηγύρι με πολλές και ταυτόχρονες συναυλίες, από διάφορες χώρες. Στον ίδιο χώρο και δεκάδες περίπτερα με φαγητά από πολλές κυρίως αφρικανικές χώρες. Εδώ ήταν η αποκάλυψη, αφού υπήρχαν πολλοί Ινδοί Γκουρού, με γουρλωμένα τα μάτια και με τεράστια τουρμπάνια στα κεφάλια να πηγαινοέρχονται περίεργα. Παραδίπλα, κάποια κοριτσάκια στριφογύριζαν με δαιμονική μανία στους ήχους της σύγχρονης μουσικής, την οποία εκτελούσαν, μάλλον αφρικανοί, αφού τόσο το χρώμα όσο και η αμφίεση αυτό μαρτυρούσε…Στην παραζάλη του χορού και του ποτού, δεν ήταν εκτός οι μεγαλύτερες γενιές οι οποίες ακολουθούσαν τον κανόνα. Κανόνας σε όλους αυτούς, ήταν το μπουκάλι με την μπύρα στο χέρι...
Αφού είδαμε για λίγο τα διαδραματιζόμενα, περπατήσαμε λίγο για να δούμε την πόλη, όπου ο ήλιος την περίοδο αυτή δύει τα μεσάνυκτα. Έξω από μία, μάλλον δισκοθήκη, μία τεράστια ουρά περίμενε σειρά για να μπει. Ο γεροδεμένος άντρας της πύλης, μόλις έβγαινε ένας έξω άφηνε άλλο ένα να εισέλθει και ούτω καθεξής. Οι υπόλοιποι στη σειρά, ενώ ψιλόβρεχε και λίγο…
Περπατώντας στους δρόμους, ανακαλύψαμε και άλλα πολλά στην χώρα της τάξης και της ασφάλειας. Δύο έφηβες, δεν πρέπει να ήταν πέραν των 13 ετών, κρατώντας από ένα μπουκάλι με μπύρα, κάθονταν στα σκαλιά του σιδηροδρομικού σταθμού και έκλαιγαν…
Και η ώρα περνούσε, χωρίς να δύει ο ήλιος και ξαφνικά, συνειδητοποιήσαμε ότι πίσω από ένα τεράστιο διαφημιστικό πανό με ένα ζευγάρι, κρυβόταν μία εκκλησία η οποία επισκευαζόταν.
ΚΑΓΙΑΝΙ
Η νύκτα πέρασε και την επομένη και πάλι με το αεροπλάνο, φθάσαμε στο Καγιάνι, μια πόλη στην κεντρική Φινλανδία, όπου ο ήλιος εδώ την εποχή αυτή δύει γύρω στις δύο μετά τα μεσάνυκτα, ενώ η θερμοκρασία κυμαίνεται, από μηδέν μέχρι πέντε βαθμούς.
Και εδώ η απουσία του θείου είναι κάτι περισσότερο από εμφανής. Ολόκληρα χιλιόμετρα και ούτε ένα εκκλησάκι, ενώ και μια νεώτερη προτεσταντική εκκλησία που μας υποδείχθηκε, έμοιαζε μάλλον με πολυτελή αίθουσα, παρά με εκκλησία.
Στο κέντρο της πόλης, η Ορθόδοξη εκκλησία, η οποία έχει στοιχεία βυζαντινού ρυθμού, ενώ μερικά μέτρα δίπλα η προτεσταντική η οποία είναι εντυπωσιακή, με τα περικαλλή αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία βασίζονται στην γοτθική και παραδοσιακή τοπική παράδοση.
Η πρώτη επαφή με την εκκλησία, μας έφερε σε επαφή και με το πρόβλημα της ορθόδοξης εκκλησίας της Φινλανδίας, η οποία έχει πολλές επιδράσεις από την προτεσταντική παράδοση, αφού αποτελεί μόνο το ένα τοις εκατό του πληθυσμού της χώρας.
Οι τοιχογραφίες στο ήμισυ του ναού, ορθόδοξες και βυζαντινές, αλλά δεν παύουν να έχουν "λάθη" τουλάχιστον όπως εμείς τα βλέπουμε. Στην κόγχη του ιερού, αντί της Πλατυτέρας υπήρχε η Ανάληψη του Χριστού, ενώ και το φόντο των Αγίων αντί χρυσό ή μπλε - όπως τουλάχιστον μαρτυρούν οι πατέρες για το χρώμα του ακτίστου φωτός - ήταν κόκκινο. Εντυπωσιακό ωστόσο ήταν το γεγονός ότι ο αγιογράφος, ο μακαρίτης σήμερα Πέτρος Σαζάκης, ο οποίος ήταν ιαπωνικής καταγωγής, άφησε το στίγμα του στις τοιχογραφίες, σχεδιάζοντας το διάκοσμο με σχήματα από την πατρίδα του.
Την ίδια ώρα τα παγκάκια στην εκκλησία, παρέπεμπαν αμέσως στην προτεσταντική παράδοση, κάτι που και εμείς εδώ δεν μπορέσαμε να ξεφύγουμε. Από τα άψυχα στα έμψυχα και στον ορθόδοξο ιερέα της πόλης, τον πατέρα Βενέδικτο, ο οποίος έδινε την εικόνα, με την πρώτη ματιά, ενός προτεστάντη πάστορα, με μόνη εξαίρεση το ράσο που φορούσε. Γιγαντόσωμος με λιγοστά ξανθά μαλλιά, με ένα μικρό υπογένειο - φυσικό και όχι τεχνικό - και με συμπεριφορά ξένη προς εμάς τους άτσαλους μεσογειακούς, ήταν η εξαίρεση του κανόνα στην φινλανδική κοινωνία και όχι το κάτι το διαφορετικό.
Εντύπωσηε προκάλεσαν σ' εμάς, οι επαφές και η εκτίμηση που έχαιρε ο άνθρωπος αυτός με τις εξουσίες, με τους ισχυρούς της πόλης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της κεντρικής Φινλανδίας - οι οποίοι να σημειωθεί δεν ήταν ορθόδοξοι - αφού όπου πηγαίναμε μαζί του, μας άνοιγαν οι πόρτες και μας δέχονταν κάτι περισσότερο από φίλους...
Μάθαμε ακόμη ότι πολλοί είναι οι ετερόδοξοι οι οποίοι βαπτίζονται ορθόδοξοι, η πλειοψηφία των οποίων είναι μορφωμένοι, όπως δικηγόροι, γιατροί, επιστήμονες, άνθρωποι οι οποίοι συνειδητά και όχι εκ παραδόσεως ασπάζονται την Ορθοδοξία.
Το ταξίδι των εκπλήξεων στην μακρινή χώρα των ταράνδων συνεχίστηκε με επίσκεψη σε ένα αγροτικό, μάλλον εξοχικό σπίτι, μέσα στο δάσος, δίπλα σε μία λίμνη από τις εκατοντάδες που διαθέτει η χώρα. Το τοπίο μαγευτικό, με τα ξύλινα σπιτάκια και τα τζάκια να καπνίζουν, με τη γη να είναι στρωμένη με ένα χρυσοπράσινο χαλί από φύλλα, με τον ήλιο να μην δύει και τους ανθρώπους να διασκεδάζουν τρώγοντας και πίνοντας.
Εικόνες προερχόμενες από ένα όνειρο, εικόνες από τα ρωσικά συναξάρια και τις ταινίες του Ταρκόφσκι, ζωντάνευαν μπροστά μας, κάνοντάς μας να αναρωτιόμαστε αν ζούσαμε σε ένα όνειρο ή αν βρισκόμαστε στη γη.
Εκεί ακριβώς στον παραμυθένιο κόσμο, της φινλανδικής απομόνωσης, εκεί μακριά από τους αυστηρούς κανόνες της "ευημερούσας" κοινωνίας των κοινωνικών παροχών, ανακαλύψαμε - ίσως - την αληθινή πραγματικότητα των κοινωνικών αντιλήψεων της χώρας των Βίκινγκς. Στην παρέα επτά άντρες και δύο γυναίκες. Κρασάκι εμείς, πορτοκαλάδα αυτές. Φαγητό εμείς, σερβίρισμα αυτές. Προπόσεις και αντιφωνήσεις, σιωπή και "δουλειά" αυτές. Στο τραπέζι εμείς, όρθιες αυτές για να υπηρετούν τους άντρες. Πονηρό και σκληρό χαμόγελο οι άντρες των επιχειρήσεων, γλυκύτατο χαμόγελο αυτές.
Εικόνες παράξενες, εικόνες που θυμούμαστε από τους παππούδες μας, εικόνες που ήταν σε πλήρη αντίθεση με τις εικόνες που ζήσαμε στη μεγαλούπολη του Ελσίνκι…
Στην κουβέντα απάνω τα δικαιώματα των παιδιών, τα οποία προστατεύονται από τους άτεγκτους νόμους της "παγωμένης" χώρας. Μην τολμήσεις να κάνεις αυστηρή παρατήρηση ή να χαστουκίσεις το παιδί γιατί την έβαψες, σε έβαλαν φυλακή… οι νόμοι εδώ δεν αστειεύουν…
Ας το παιδί να κάνει ό,τι θέλει και η πολιτεία έχει γι αυτό…
Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τα κατοικίδια ζώα, τα οποία προστατεύονται με το ίδιο πάθος. Σκότωσες ζώο με το αυτοκίνητό σου και το παράτησες… δεν γλιτώνεις την "καμπάνα" του δικαστηρίου.
Ανθρώπινα δικαιώματα και ασυδοσία πλήρης και η πολιτισμένη πολιτεία έχει για όλους…
ΑΝ ΤΟ ΚΡΑΣΙ, Η ΣΑΟΥΝΑ ΚΑΙ Η ΠΙΣΣΑ ΔΕΝ ΣΕ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΕΙΣΑΙ ΧΑΜΕΝΟΣ...
Την επομένη, επιστρέψαμε στο Κάγιανι για να γευματίσουμε το μεσημέρι σε ένα εξαιρετικό εστιατόριο με θέα, ένα πανέμορφο γεφυράκι πάνω από μία λίμνη στο κέντρο της πόλης.
Το φαγητό εξαιρετικό και η συνομιλία εγκάρδια. Στο χώρο αυτό έρχονται οι κάτοικοι και ψαρεύουν σολομούς, ψάρεμα το οποίο έχει διάρκεια τα καλοκαίρια εικοσιτέσσερις ώρες αφού ο ήλιος αρνείται να φύγει…
Στον ίδιο χώρο, όμως, όπως το έφερε η κουβέντα, επιχειρούν δεκάδες άνθρωποι κάθε χρόνο να αυτοκτονήσουν. Μερικοί το πετυχαίνουν, οι περισσότεροι όχι. Μάλιστα η αστυνομία, όπως μας ελέχθη, έβαλε μία κάμερα στο γεφύρι απάνω και 24 ώρες το 24ωρο, παρακολουθεί όσους πλησιάζουν, ενώ ειδικό ασθενοφόρο είναι επί εικοσιτετραώρου βάσεως σε ετοιμότητα…
Η αναφορά έπεσε σαν βόμβα ανάμεσά μας, αλλά στα επίμονα ερωτήματά μας, γιατί και γιατί σ αυτό ειδικά το σημείο, η απάντηση ήταν… άστε τα αυτά… ξεχάστε τα… και η "παράλογη ευγένεια μας" προσπέρασε το γεγονός και μας οδήγησε σε εικασίες…
Η κοινωνία της κοινωνικής πρόνοιας, που μπορεί να δουλεύεις έξι μήνες και να κάθεσαι δύο χρόνια και να πληρώνεσαι, ίσως και περισσότερο, η κοινωνία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της σιγουριάς, δεν μπορεί να αποτρέψει τα παιδιά της από το να καταφεύγουν στο έσχατο σημείο απελπισίας, στην αυτοκτονία… Την ίδια ώρα το πρώτο πρόβλημα για τη χώρα αυτή, είναι ο αλκοολισμός, αφού το 60% των πολιτών υποφέρουν από την ασθένεια αυτή. Έχουν τα πάντα, ό,τι επιθυμήσουν το έχουν από μικρά παιδιά, και όμως τους λύπει η αγάπη και ο έρωτας. Ένας μεγάλος θεολόγος, έλεγε ότι η υπερσεξουαλικότητ
α, σκοτώνει όσο τίποτα άλλο, τον έρωτα και η κοινωνία της Φινλανδίας, όπου τα πάντα "βιάζονται" στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της "ελευθερίας" η "παραφύση" βιωτή των ανθρώπων, που σκοτώνει τη δημιουργικότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις, φέρνει και τα ανάλογα αποτελέσματα.
Πάντως η φράση που επαναλαμβάνουν συχνά πυκνά οι άνθρωποι της ψυχρής Φινλανδίας, κάτι σαν ένα δικό τους σοφό ρητό είναι ότι «αν το κρασί, η σάουνα και η πίσσα (είδος αρωματικού φυτού για τσάι και γλυκά) δεν σε βοηθήσουν, τότε είσαι χαμένος»... Στη μιζέρια αυτή, της φινλανδικής κοινωνίας, όπως αρχίσαμε να την αντιλαμβανόμαστε από την πρώτη στιγμή, ήρθε ένα γεγονός να ανατρέψει, το μαύρο πέπλο που άρχισε να σκεπάζει την πανέμορφη φύση και την "πλήρως τακτοποιημένη" κοινωνία.
Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΕΚΠΛΗΞΗ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ
Ακολουθώντας ένα χωματόδρομο, φθάσαμε σε ένα εξωκλήσι, της Αγίας Σκέπης, δίπλα στην πόλη Σότκαμο. Μια μικρή κοινότητα ανθρώπων, καθάριζε την μικρή γραφική εκκλησία, με περισσή αγάπη. Μικροί, μεγάλοι, γέροντες και νεώτεροι, προσπαθούσαν να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους για τη μικρή τους εκκλησία.
Ανάμεσά τους και μία ηλικιωμένη γυναίκα, γύρω στα εβδομήντα, με παντελόνι και το καπελάκι στο κεφάλι, της οποίας το πρόσωπο έλαμπε κυριολεκτικά, ενώ ο λόγος της, αν και άγνωστος σ' εμάς ήταν κυριολεκτικά γλυκύτατος. Ήταν η "καντηλανάφτισσα" της εκκλησίας, η κυρία Γιέκινι, η οποία όπως μάθαμε αργότερα ήταν ιεραπόστολος στην Κένυα, την Ουγκάντα και το Καμερούν…
Ήταν πραγματικά η έκπληξη της επίσκεψής μας στην Φινλανδία, ήταν ένα αναπάντεχο γεγονός που θύμιζε κυριολεκτικά επίσκεψη στο ’γιο Όρος και συνάντηση με ένα χαρισματικό γέροντα, αφού χωρίς να μας μιλήσει μας μετέδωσε τη χαρά των ανθρώπων που Θεού. Και με τη γλυκιά εικόνα του ανθρώπου του Θεού, αφήσαμε την Φινλανδία, η οποία κρύβει τόσες πολλές εκπλήξεις από τον ήλιο της που δεν δύει, μέχρι τις μαγικές λίμνες και τα πυκνά δάση της. Από τους ταλαιπωρημένους "μεθυσμένους" ανθρώπους που αυτοκτονούν, μέχρι τους ταπεινούς υπηρέτες του Θεού, που ζώντας τα βάσανα της ζωής, προσφέρουν αληθινή φιλοξενία στους ξένους…
Κλεισμένοι μέσα σ' αυτά τα τείχη της ορθόδοξης ζωής και πίστης, έχουμε μια μάλλον φιλολογική και περισσότερο σκοτεινή εικόνα για τους ανθρώπους που βιώνουν τον ρωμαιοκαθολικισμ
ό ή το αποπαίδι του, τον προτεσταντισμό.
Σπουδάζοντας και μελετώντας τα των χριστιανικών δογμάτων και ακούγοντας τους σπουδαίους και μη Θεολόγους και Ιεροκήρυκες να μιλούν για τις διαφορές μεταξύ των χριστιανικών δογμάτων, σχηματίζουμε την εικόνα, τη φανατική πολλές φορές που λαμβάνει και χροιά εθνικιστική, ότι εμείς είμαστε και κανένας άλλος. Ταμπουρωνόμαστε στην εγωιστική εσωστρέφεια μας και ξεχνούμε ότι άνθρωποι είναι και αυτοί.
Πρόσφατα πραγματοποίησα μαζί με κάποιους εκλεκτούς φίλους, ένα ταξίδι, από την Λάρνακα, στη Βουδαπέστη και τέλος διά του Ελσίνκι και στην πόλη Κάγιανη της Φινλανδίας. Από την Ορθοδοξία, στον ρωμαιοκαθολικισμ
ό και τέλος στον προτεσταντισμό.
Το σκηνικό στους τρεις χώρους διαφορετικό και αναλόγως της θερμοκρασίας θα έλεγε κανείς ήταν και η παρουσία του Θεού, στη ζωή και το περιβάλλον των ανθρώπων.
ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ
Από τις πλούσια εικονογραφημένες εκκλησίες της Κύπρου, στις χωρίς εικόνες εκκλησίες της Βουδαπέστης. Ωστόσο, ο χώρος και εδώ έδινε την αίσθηση της παρουσίας του Θεού. Μάλιστα από περιέργεια και όχι μόνο "εισβάλαμε" σε μία εκκλησία η οποία βρισκόταν μέσα σε μία σπηλιά, για να δούμε τι κάνουν αυτοί οι άνθρωποι. Κάποια αγάλματα και κάποια σχέδια σε κάποια πανιά που μάλλον τρόμαζαν με τη θέα τους, ενώ ο "παπάς" πίσω από ένα μικρόφωνο στην υπερφωτισμένη σπηλιά προσπαθούσε να πείσει μερικές γυναίκες που άκουαν με απόλυτη τάξη και προσοχή τα λόγια του.
Ύστερα σιωπή, μάλλον ατομική προσευχή, και εμείς ως "παρείσακτοι" φύγαμε γιατί θέλαμε να μιλήσουμε, να σχολιάσουμε το διαφορετικό αυτό γεγονός… Πάνω από τη σπηλιά ένα άγαλμα, ψηλά στο λόφο, ενώ πολλές και εντυπωσιακές ήταν οι εκκλησίες, μέσα στην πόλη. Δεκάδες πιστοί να εισέρχονται για να κάνουν μία μικρή μετάνοια και να φύγουν. Περπατώντας στους δρόμους της ουγγρικής πρωτεύουσας, συναντήσαμε σε διάφορα σημεία, νεαρά παιδιά που έδιναν φυλλάδια, για μουσικές συναυλίες, οι οποίες θα πραγματοποιούντα
ν μέσα στους ναούς. Μάλιστα στο ξενοδοχείο που καταλύσαμε βρισκόταν και μία πολυμελής χορωδία από το Μισούρι των Ηνωμένων Πολιτειών που ήρθε για το σκοπό αυτό.
Από τα κτίρια και τους ναούς, στους ανθρώπους, που και αυτοί με τη σειρά τους ακολουθούν τα πρότυπα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας. Καλοντυμένοι, μάλλον συντηρητικοί οι άνθρωποι, χωρίς φυσικά να λείπουν και οι εξαιρέσεις, βάδιζαν στους πλακόστρωτους δρόμους απολαμβάνοντας μάλλον τη ζωή τους. Οι εξεζητημένες αμφιέσεις ήταν μάλλον άγνωστες, ενώ και στα παγκάκια, οι άνθρωποι μιλούσαν και σίγουρα επικοινωνούσαν. Η αίσθηση της φτώχειας δεν ήταν και τόσο αισθητή, παρόλο που οι τιμές των προϊόντων ήταν κάπως χαμηλότερες από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ και οι δημοσιογραφικές πληροφορίες στην κατεύθυνση αυτή οδηγούν.
Ένα άλλο σημείο που σίγουρα, έχει σημασία είναι το πλήθος των παλαιοπωλείων, τα οποία φαίνεται έκαναν καλές δουλειές γιατί όλα βρίσκονταν σε κεντρικούς δρόμους. Οι φοιτητές και όχι μόνο γέμιζαν τα βιβλιοπωλεία, δείχνοντας ότι σ αυτή την πόλη η "πολιτιστική" ζωή υπάρχει, οι άνθρωποι αγαπούν την τέχνη και έχουν κάτι να πουν….
ΕΛΣΙΝΚΙ
Μπαίνοντας στο αεροπλάνο και ύστερα από δύο ώρες ταξίδι φθάσαμε σε ένα άλλο κόσμο, τον κόσμο της τάξης και της απόλυτης καθαριότητας. Ένα εντυπωσιακό μοντέρνο αεροδρόμιο, το οποίο προσφέρει εκτός από κάθε ευκολία και δωρεάν λεωφορεία για να σε μεταφέρουν στο ξενοδοχείο που θα μείνεις.
Στις διαβάσεις πεζών οι οδηγοί σταματούν, για να κοιτάξουν μήπως υπάρχουν πεζοί, ενώ η ευγένεια των οδηγών και των ανθρώπων που εργάζονται στο χώρο αυτό είναι εκπληκτική.
Το ίδιο σκηνικό και στο ξενοδοχείο, ενώ παίρνοντας το λεωφορείο για το κέντρο της πόλης, αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι δεν είναι όλα τέλεια.
Στη στάση του λεωφορείου, μία έγκυος γυναίκα με δεκάδες σκουλαρίκια, στα αυτιά, στα χείλη, στη μύτη, ακόμη και στα φρύδια…
Εξαίρεση λέμε, πάμε παρακάτω… αλλά φευ…στο κέντρο της πόλης πραγματοποιείτο ένα μεγάλο πολυεθνικό πανηγύρι με πολλές και ταυτόχρονες συναυλίες, από διάφορες χώρες. Στον ίδιο χώρο και δεκάδες περίπτερα με φαγητά από πολλές κυρίως αφρικανικές χώρες. Εδώ ήταν η αποκάλυψη, αφού υπήρχαν πολλοί Ινδοί Γκουρού, με γουρλωμένα τα μάτια και με τεράστια τουρμπάνια στα κεφάλια να πηγαινοέρχονται περίεργα. Παραδίπλα, κάποια κοριτσάκια στριφογύριζαν με δαιμονική μανία στους ήχους της σύγχρονης μουσικής, την οποία εκτελούσαν, μάλλον αφρικανοί, αφού τόσο το χρώμα όσο και η αμφίεση αυτό μαρτυρούσε…Στην παραζάλη του χορού και του ποτού, δεν ήταν εκτός οι μεγαλύτερες γενιές οι οποίες ακολουθούσαν τον κανόνα. Κανόνας σε όλους αυτούς, ήταν το μπουκάλι με την μπύρα στο χέρι...
Αφού είδαμε για λίγο τα διαδραματιζόμενα, περπατήσαμε λίγο για να δούμε την πόλη, όπου ο ήλιος την περίοδο αυτή δύει τα μεσάνυκτα. Έξω από μία, μάλλον δισκοθήκη, μία τεράστια ουρά περίμενε σειρά για να μπει. Ο γεροδεμένος άντρας της πύλης, μόλις έβγαινε ένας έξω άφηνε άλλο ένα να εισέλθει και ούτω καθεξής. Οι υπόλοιποι στη σειρά, ενώ ψιλόβρεχε και λίγο…
Περπατώντας στους δρόμους, ανακαλύψαμε και άλλα πολλά στην χώρα της τάξης και της ασφάλειας. Δύο έφηβες, δεν πρέπει να ήταν πέραν των 13 ετών, κρατώντας από ένα μπουκάλι με μπύρα, κάθονταν στα σκαλιά του σιδηροδρομικού σταθμού και έκλαιγαν…
Και η ώρα περνούσε, χωρίς να δύει ο ήλιος και ξαφνικά, συνειδητοποιήσαμε ότι πίσω από ένα τεράστιο διαφημιστικό πανό με ένα ζευγάρι, κρυβόταν μία εκκλησία η οποία επισκευαζόταν.
ΚΑΓΙΑΝΙ
Η νύκτα πέρασε και την επομένη και πάλι με το αεροπλάνο, φθάσαμε στο Καγιάνι, μια πόλη στην κεντρική Φινλανδία, όπου ο ήλιος εδώ την εποχή αυτή δύει γύρω στις δύο μετά τα μεσάνυκτα, ενώ η θερμοκρασία κυμαίνεται, από μηδέν μέχρι πέντε βαθμούς.
Και εδώ η απουσία του θείου είναι κάτι περισσότερο από εμφανής. Ολόκληρα χιλιόμετρα και ούτε ένα εκκλησάκι, ενώ και μια νεώτερη προτεσταντική εκκλησία που μας υποδείχθηκε, έμοιαζε μάλλον με πολυτελή αίθουσα, παρά με εκκλησία.
Στο κέντρο της πόλης, η Ορθόδοξη εκκλησία, η οποία έχει στοιχεία βυζαντινού ρυθμού, ενώ μερικά μέτρα δίπλα η προτεσταντική η οποία είναι εντυπωσιακή, με τα περικαλλή αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα οποία βασίζονται στην γοτθική και παραδοσιακή τοπική παράδοση.
Η πρώτη επαφή με την εκκλησία, μας έφερε σε επαφή και με το πρόβλημα της ορθόδοξης εκκλησίας της Φινλανδίας, η οποία έχει πολλές επιδράσεις από την προτεσταντική παράδοση, αφού αποτελεί μόνο το ένα τοις εκατό του πληθυσμού της χώρας.
Οι τοιχογραφίες στο ήμισυ του ναού, ορθόδοξες και βυζαντινές, αλλά δεν παύουν να έχουν "λάθη" τουλάχιστον όπως εμείς τα βλέπουμε. Στην κόγχη του ιερού, αντί της Πλατυτέρας υπήρχε η Ανάληψη του Χριστού, ενώ και το φόντο των Αγίων αντί χρυσό ή μπλε - όπως τουλάχιστον μαρτυρούν οι πατέρες για το χρώμα του ακτίστου φωτός - ήταν κόκκινο. Εντυπωσιακό ωστόσο ήταν το γεγονός ότι ο αγιογράφος, ο μακαρίτης σήμερα Πέτρος Σαζάκης, ο οποίος ήταν ιαπωνικής καταγωγής, άφησε το στίγμα του στις τοιχογραφίες, σχεδιάζοντας το διάκοσμο με σχήματα από την πατρίδα του.
Την ίδια ώρα τα παγκάκια στην εκκλησία, παρέπεμπαν αμέσως στην προτεσταντική παράδοση, κάτι που και εμείς εδώ δεν μπορέσαμε να ξεφύγουμε. Από τα άψυχα στα έμψυχα και στον ορθόδοξο ιερέα της πόλης, τον πατέρα Βενέδικτο, ο οποίος έδινε την εικόνα, με την πρώτη ματιά, ενός προτεστάντη πάστορα, με μόνη εξαίρεση το ράσο που φορούσε. Γιγαντόσωμος με λιγοστά ξανθά μαλλιά, με ένα μικρό υπογένειο - φυσικό και όχι τεχνικό - και με συμπεριφορά ξένη προς εμάς τους άτσαλους μεσογειακούς, ήταν η εξαίρεση του κανόνα στην φινλανδική κοινωνία και όχι το κάτι το διαφορετικό.
Εντύπωσηε προκάλεσαν σ' εμάς, οι επαφές και η εκτίμηση που έχαιρε ο άνθρωπος αυτός με τις εξουσίες, με τους ισχυρούς της πόλης, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της κεντρικής Φινλανδίας - οι οποίοι να σημειωθεί δεν ήταν ορθόδοξοι - αφού όπου πηγαίναμε μαζί του, μας άνοιγαν οι πόρτες και μας δέχονταν κάτι περισσότερο από φίλους...
Μάθαμε ακόμη ότι πολλοί είναι οι ετερόδοξοι οι οποίοι βαπτίζονται ορθόδοξοι, η πλειοψηφία των οποίων είναι μορφωμένοι, όπως δικηγόροι, γιατροί, επιστήμονες, άνθρωποι οι οποίοι συνειδητά και όχι εκ παραδόσεως ασπάζονται την Ορθοδοξία.
Το ταξίδι των εκπλήξεων στην μακρινή χώρα των ταράνδων συνεχίστηκε με επίσκεψη σε ένα αγροτικό, μάλλον εξοχικό σπίτι, μέσα στο δάσος, δίπλα σε μία λίμνη από τις εκατοντάδες που διαθέτει η χώρα. Το τοπίο μαγευτικό, με τα ξύλινα σπιτάκια και τα τζάκια να καπνίζουν, με τη γη να είναι στρωμένη με ένα χρυσοπράσινο χαλί από φύλλα, με τον ήλιο να μην δύει και τους ανθρώπους να διασκεδάζουν τρώγοντας και πίνοντας.
Εικόνες προερχόμενες από ένα όνειρο, εικόνες από τα ρωσικά συναξάρια και τις ταινίες του Ταρκόφσκι, ζωντάνευαν μπροστά μας, κάνοντάς μας να αναρωτιόμαστε αν ζούσαμε σε ένα όνειρο ή αν βρισκόμαστε στη γη.
Εκεί ακριβώς στον παραμυθένιο κόσμο, της φινλανδικής απομόνωσης, εκεί μακριά από τους αυστηρούς κανόνες της "ευημερούσας" κοινωνίας των κοινωνικών παροχών, ανακαλύψαμε - ίσως - την αληθινή πραγματικότητα των κοινωνικών αντιλήψεων της χώρας των Βίκινγκς. Στην παρέα επτά άντρες και δύο γυναίκες. Κρασάκι εμείς, πορτοκαλάδα αυτές. Φαγητό εμείς, σερβίρισμα αυτές. Προπόσεις και αντιφωνήσεις, σιωπή και "δουλειά" αυτές. Στο τραπέζι εμείς, όρθιες αυτές για να υπηρετούν τους άντρες. Πονηρό και σκληρό χαμόγελο οι άντρες των επιχειρήσεων, γλυκύτατο χαμόγελο αυτές.
Εικόνες παράξενες, εικόνες που θυμούμαστε από τους παππούδες μας, εικόνες που ήταν σε πλήρη αντίθεση με τις εικόνες που ζήσαμε στη μεγαλούπολη του Ελσίνκι…
Στην κουβέντα απάνω τα δικαιώματα των παιδιών, τα οποία προστατεύονται από τους άτεγκτους νόμους της "παγωμένης" χώρας. Μην τολμήσεις να κάνεις αυστηρή παρατήρηση ή να χαστουκίσεις το παιδί γιατί την έβαψες, σε έβαλαν φυλακή… οι νόμοι εδώ δεν αστειεύουν…
Ας το παιδί να κάνει ό,τι θέλει και η πολιτεία έχει γι αυτό…
Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τα κατοικίδια ζώα, τα οποία προστατεύονται με το ίδιο πάθος. Σκότωσες ζώο με το αυτοκίνητό σου και το παράτησες… δεν γλιτώνεις την "καμπάνα" του δικαστηρίου.
Ανθρώπινα δικαιώματα και ασυδοσία πλήρης και η πολιτισμένη πολιτεία έχει για όλους…
ΑΝ ΤΟ ΚΡΑΣΙ, Η ΣΑΟΥΝΑ ΚΑΙ Η ΠΙΣΣΑ ΔΕΝ ΣΕ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΕΙΣΑΙ ΧΑΜΕΝΟΣ...
Την επομένη, επιστρέψαμε στο Κάγιανι για να γευματίσουμε το μεσημέρι σε ένα εξαιρετικό εστιατόριο με θέα, ένα πανέμορφο γεφυράκι πάνω από μία λίμνη στο κέντρο της πόλης.
Το φαγητό εξαιρετικό και η συνομιλία εγκάρδια. Στο χώρο αυτό έρχονται οι κάτοικοι και ψαρεύουν σολομούς, ψάρεμα το οποίο έχει διάρκεια τα καλοκαίρια εικοσιτέσσερις ώρες αφού ο ήλιος αρνείται να φύγει…
Στον ίδιο χώρο, όμως, όπως το έφερε η κουβέντα, επιχειρούν δεκάδες άνθρωποι κάθε χρόνο να αυτοκτονήσουν. Μερικοί το πετυχαίνουν, οι περισσότεροι όχι. Μάλιστα η αστυνομία, όπως μας ελέχθη, έβαλε μία κάμερα στο γεφύρι απάνω και 24 ώρες το 24ωρο, παρακολουθεί όσους πλησιάζουν, ενώ ειδικό ασθενοφόρο είναι επί εικοσιτετραώρου βάσεως σε ετοιμότητα…
Η αναφορά έπεσε σαν βόμβα ανάμεσά μας, αλλά στα επίμονα ερωτήματά μας, γιατί και γιατί σ αυτό ειδικά το σημείο, η απάντηση ήταν… άστε τα αυτά… ξεχάστε τα… και η "παράλογη ευγένεια μας" προσπέρασε το γεγονός και μας οδήγησε σε εικασίες…
Η κοινωνία της κοινωνικής πρόνοιας, που μπορεί να δουλεύεις έξι μήνες και να κάθεσαι δύο χρόνια και να πληρώνεσαι, ίσως και περισσότερο, η κοινωνία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της σιγουριάς, δεν μπορεί να αποτρέψει τα παιδιά της από το να καταφεύγουν στο έσχατο σημείο απελπισίας, στην αυτοκτονία… Την ίδια ώρα το πρώτο πρόβλημα για τη χώρα αυτή, είναι ο αλκοολισμός, αφού το 60% των πολιτών υποφέρουν από την ασθένεια αυτή. Έχουν τα πάντα, ό,τι επιθυμήσουν το έχουν από μικρά παιδιά, και όμως τους λύπει η αγάπη και ο έρωτας. Ένας μεγάλος θεολόγος, έλεγε ότι η υπερσεξουαλικότητ
α, σκοτώνει όσο τίποτα άλλο, τον έρωτα και η κοινωνία της Φινλανδίας, όπου τα πάντα "βιάζονται" στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της "ελευθερίας" η "παραφύση" βιωτή των ανθρώπων, που σκοτώνει τη δημιουργικότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις, φέρνει και τα ανάλογα αποτελέσματα.
Πάντως η φράση που επαναλαμβάνουν συχνά πυκνά οι άνθρωποι της ψυχρής Φινλανδίας, κάτι σαν ένα δικό τους σοφό ρητό είναι ότι «αν το κρασί, η σάουνα και η πίσσα (είδος αρωματικού φυτού για τσάι και γλυκά) δεν σε βοηθήσουν, τότε είσαι χαμένος»... Στη μιζέρια αυτή, της φινλανδικής κοινωνίας, όπως αρχίσαμε να την αντιλαμβανόμαστε από την πρώτη στιγμή, ήρθε ένα γεγονός να ανατρέψει, το μαύρο πέπλο που άρχισε να σκεπάζει την πανέμορφη φύση και την "πλήρως τακτοποιημένη" κοινωνία.
Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΕΚΠΛΗΞΗ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ
Ακολουθώντας ένα χωματόδρομο, φθάσαμε σε ένα εξωκλήσι, της Αγίας Σκέπης, δίπλα στην πόλη Σότκαμο. Μια μικρή κοινότητα ανθρώπων, καθάριζε την μικρή γραφική εκκλησία, με περισσή αγάπη. Μικροί, μεγάλοι, γέροντες και νεώτεροι, προσπαθούσαν να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους για τη μικρή τους εκκλησία.
Ανάμεσά τους και μία ηλικιωμένη γυναίκα, γύρω στα εβδομήντα, με παντελόνι και το καπελάκι στο κεφάλι, της οποίας το πρόσωπο έλαμπε κυριολεκτικά, ενώ ο λόγος της, αν και άγνωστος σ' εμάς ήταν κυριολεκτικά γλυκύτατος. Ήταν η "καντηλανάφτισσα" της εκκλησίας, η κυρία Γιέκινι, η οποία όπως μάθαμε αργότερα ήταν ιεραπόστολος στην Κένυα, την Ουγκάντα και το Καμερούν…
Ήταν πραγματικά η έκπληξη της επίσκεψής μας στην Φινλανδία, ήταν ένα αναπάντεχο γεγονός που θύμιζε κυριολεκτικά επίσκεψη στο ’γιο Όρος και συνάντηση με ένα χαρισματικό γέροντα, αφού χωρίς να μας μιλήσει μας μετέδωσε τη χαρά των ανθρώπων που Θεού. Και με τη γλυκιά εικόνα του ανθρώπου του Θεού, αφήσαμε την Φινλανδία, η οποία κρύβει τόσες πολλές εκπλήξεις από τον ήλιο της που δεν δύει, μέχρι τις μαγικές λίμνες και τα πυκνά δάση της. Από τους ταλαιπωρημένους "μεθυσμένους" ανθρώπους που αυτοκτονούν, μέχρι τους ταπεινούς υπηρέτες του Θεού, που ζώντας τα βάσανα της ζωής, προσφέρουν αληθινή φιλοξενία στους ξένους…
Σχόλια