Σκοτώνοντας την πλήξη...
.
"Καταραμένες Κυριακές, για τους ερωτευμένους είστε μόνο..." διαλαλεί το άσμα και η αγωνία για το σκότωμα της πλήξης, πλήττει τους άυπνους κυνηγούς της δόξας, της εξουσίας και του χρήματος. Σ' αυτό τον κόσμο, τον μικρό τον μέγα, η καθημερινή πάλη για την εφήμερη επωνυμία, αποτελεί την αρχή του άγχους και το τέλος της ησυχίας. Ψάχνοντας την περιστασιακή διαφορετικότητα και αναζητώντας το επίπλαστο νέο, ο άνθρωπος υποδουλώνεται στην πλήξη της μονοτονίας, της αλλαγής, που από πηγή χαράς και έκπληξης, καταντά πηγή βαριεστιμάρας και θλίψης. Δεν είναι λίγοι που σε στιγμές ειλικρίνειας ομολογούν ότι οι διακοπές αποτελούν εφιάλτη, όπως επίσης και οι αργίες. Με τη δουλειά, εξάλλου, διαλαλεί το τραγούδι, ξεχνάς τον πόνο.
Αναζητώντας το αντίδοτο της πλήξης, ψάχνοντας για νέους δρόμους που οδηγούν στη χαρά, πρώτοι και καλύτεροι οι φιλόσοφοι, οι αναζητητές της σοφίας, ανακάλυψαν ότι η αλήθεια βρίσκεται στη στάση του σώματος και στο ταξίδι του μυαλού. Από τους ξεχωριστούς, ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο οποίος ζώντας μέσα σε ένα πιθάρι αναζητούσε ανθρώπους με το φανάρι, μέρα μεσημέρι. Ακόμη ο πλέον σπουδαίος της ιστορίας, ο σκοτεινός Ηράκλειτος, ζούσε απομονωμένος πάνω σε μια κοπριά. Το δρόμο αυτό ακολούθησαν χιλιάδες και εκατομμύρια άλλοι φιλόσοφοι σε όλο τον κόσμο και κατά τη διάρκεια όλης της ιστορίας, για να βρουν το "φίλτρο της ζωής", τη "φλέβα του παραδείσου".
Ο άνθρωπος στην προσπάθειά του να σκοτώσει την πλήξη του, να σκοτώσει το χρόνο του, σκαρφίζεται ένα σορό πράγματα και θαύματα, που όχι σπάνια είναι και ιδιαιτέρως ακριβά. Από τα μακρινά ταξίδια μέχρι τους πανάκριβους υπολογιστές, από τα επώνυμα ρούχα, μέχρι τεράστια σπίτια, από τις υψηλές γνωριμίες, μέχρι τις επισκέψεις σε λεγόμενα "in" μαγαζιά. Όλα αυτά βεβαίως όταν η τσέπη είναι βαριά. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει η ψευδαίσθηση της τηλεόρασης, η διασκέδαση των βιβλίων τσέπης και ό,τι άλλο μπορεί φθηνά να απολαύσει ο άνθρωπος. Βεβαίως η τηλεόραση, το βιβλίο, το σινεμά, το θέατρο και όλες οι καλές τέχνες, μπορούν όταν ο άνθρωπος διαθέσει χρόνο να καταστούν μέσα πνευματικής ανάτασης και απόλαυσης. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι και παραμένει ο δημιουργικός χρόνος και η εις βάθος προσέγγιση των νοημάτων. Μόνο έτσι η πλήξη του αργόσυρτου κουλτουριάρικου κατασκευάσματος, μετατρέπεται σε τέχνη πολιτισμού και βάθρο ευφροσύνης.
Η θρησκεία, όπως αυτή καλείται από κάθε άνθρωπο, η πίστη όπως αυτή ορίζεται από κάθε ομάδα ανθρώπων, δεν αποτελεί στην ανθρώπινή της έκφραση, τίποτα άλλο, από μια φιλοσοφική αναζήτηση. Το ιερατείο, οι εκάστοτε εκλεκτοί της φυλής, οι θεματοφύλακες των μυστικών των γραφών, αποτελούσαν πάντα την "άρια" κάστα των ανθρώπων, που καλούνταν να φιλοσοφήσουν και να ανακαλύψουν την αλήθεια για τη σωστή πορεία της ομάδας. Απολαμβάνοντας την ησυχία της σκόλης και τη δόξα της εξουσίας, πάλευαν με το μυαλό τους για να φέρουν το φως στους πολλούς. Αποβάλλοντας συναισθηματισμούς, ορέξεις και επιθυμίες, "στεγνώνοντας" το είναι τους, επέβαλλαν την τάξη, απένειμαν τη δικαιοσύνη και εξέφραζαν τη φιλανθρωπία.
Στην ορθόδοξη πατερική γραμματεία και θεολογία, η ερημική ζωή αποτελεί ένα στάδιο της προσπάθειας για βίωση του Θεού και σίγουρα δεν έχει καμιά σχέση με την πλήξη της μοναξιάς. Η ορθοδοξία ως έκφραση του μέτρου και ως προβολή της φυσικής ζωής, δίνει το επικίνδυνο αυτό προνόμιο της δημιουργικής μοναξιάς μόνο σ' αυτούς που πέρασαν από τα μύρια βάσανα της δοκιμασίας με τους άλλους. Στη μοναστική ζωή, στην υπέρ φύση χριστιανική ζωή, η μόνωση αποτελεί το ύψιστο σκαλοπάτι άσκησης. Πρώτο σκαλί είναι η ζωή στο κοινόβιο και αναλόγως της πνευματικής ανάβασης ακολουθεί η μόνωση που συνεπάγεται συνεχή και αδιάλειπτη προσευχή και επαφή με το Θεό. Σε περίπτωση που ο άνθρωπος επιλέξει αυτή τη δισθεόρατη ανάβαση χωρίς να είναι ικανός, τότε σίγουρα θα πέσει στην πλήξη, στην εφιαλτική μοναξιά και τελικά θα καταβαραθρωθεί.
Σ' όλο αυτό το παιγνίδι ζωής, κεντρικό ρόλο διαδραματίζει και η εμπειρία πόνου, η οποία αποτελεί πηγή ζωής, όσο παράδοξο και αν ακούγεται. Το παιδί αγγίζει τη φωτιά και καίεται, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνει να προστατεύεται και να μην πλησιάζει τη φωτιά. Η αξία της υγείας γίνεται αντιληπτή μόνο ύστερα από μια δοκιμασία. Η χαρά της άνεσης μπορεί να γίνει αισθητή μόνο ύστερα από ένα μεγάλο κόπο. Το ίδιο βεβαίως και η απόλαυση του φαγητού, η οποία απαιτεί πρώτα τη διαδρομή της πείνας και της στέρησης. Σε τελική ανάλυση και η ύψιστη ευτυχία της μόνωσης απαιτεί τον πόνο της συμβίωσης με τους άλλους, προϋποθέτει την κάψα της διάλυσης του εγωισμού και την απελευθέρωση, που φέρει η βίωση της αλήθειας.
Αναζητώντας το αντίδοτο της πλήξης, ψάχνοντας για νέους δρόμους που οδηγούν στη χαρά, πρώτοι και καλύτεροι οι φιλόσοφοι, οι αναζητητές της σοφίας, ανακάλυψαν ότι η αλήθεια βρίσκεται στη στάση του σώματος και στο ταξίδι του μυαλού. Από τους ξεχωριστούς, ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο οποίος ζώντας μέσα σε ένα πιθάρι αναζητούσε ανθρώπους με το φανάρι, μέρα μεσημέρι. Ακόμη ο πλέον σπουδαίος της ιστορίας, ο σκοτεινός Ηράκλειτος, ζούσε απομονωμένος πάνω σε μια κοπριά. Το δρόμο αυτό ακολούθησαν χιλιάδες και εκατομμύρια άλλοι φιλόσοφοι σε όλο τον κόσμο και κατά τη διάρκεια όλης της ιστορίας, για να βρουν το "φίλτρο της ζωής", τη "φλέβα του παραδείσου".
Ο άνθρωπος στην προσπάθειά του να σκοτώσει την πλήξη του, να σκοτώσει το χρόνο του, σκαρφίζεται ένα σορό πράγματα και θαύματα, που όχι σπάνια είναι και ιδιαιτέρως ακριβά. Από τα μακρινά ταξίδια μέχρι τους πανάκριβους υπολογιστές, από τα επώνυμα ρούχα, μέχρι τεράστια σπίτια, από τις υψηλές γνωριμίες, μέχρι τις επισκέψεις σε λεγόμενα "in" μαγαζιά. Όλα αυτά βεβαίως όταν η τσέπη είναι βαριά. Σε διαφορετική περίπτωση υπάρχει η ψευδαίσθηση της τηλεόρασης, η διασκέδαση των βιβλίων τσέπης και ό,τι άλλο μπορεί φθηνά να απολαύσει ο άνθρωπος. Βεβαίως η τηλεόραση, το βιβλίο, το σινεμά, το θέατρο και όλες οι καλές τέχνες, μπορούν όταν ο άνθρωπος διαθέσει χρόνο να καταστούν μέσα πνευματικής ανάτασης και απόλαυσης. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι και παραμένει ο δημιουργικός χρόνος και η εις βάθος προσέγγιση των νοημάτων. Μόνο έτσι η πλήξη του αργόσυρτου κουλτουριάρικου κατασκευάσματος, μετατρέπεται σε τέχνη πολιτισμού και βάθρο ευφροσύνης.
Η θρησκεία, όπως αυτή καλείται από κάθε άνθρωπο, η πίστη όπως αυτή ορίζεται από κάθε ομάδα ανθρώπων, δεν αποτελεί στην ανθρώπινή της έκφραση, τίποτα άλλο, από μια φιλοσοφική αναζήτηση. Το ιερατείο, οι εκάστοτε εκλεκτοί της φυλής, οι θεματοφύλακες των μυστικών των γραφών, αποτελούσαν πάντα την "άρια" κάστα των ανθρώπων, που καλούνταν να φιλοσοφήσουν και να ανακαλύψουν την αλήθεια για τη σωστή πορεία της ομάδας. Απολαμβάνοντας την ησυχία της σκόλης και τη δόξα της εξουσίας, πάλευαν με το μυαλό τους για να φέρουν το φως στους πολλούς. Αποβάλλοντας συναισθηματισμούς, ορέξεις και επιθυμίες, "στεγνώνοντας" το είναι τους, επέβαλλαν την τάξη, απένειμαν τη δικαιοσύνη και εξέφραζαν τη φιλανθρωπία.
Στην ορθόδοξη πατερική γραμματεία και θεολογία, η ερημική ζωή αποτελεί ένα στάδιο της προσπάθειας για βίωση του Θεού και σίγουρα δεν έχει καμιά σχέση με την πλήξη της μοναξιάς. Η ορθοδοξία ως έκφραση του μέτρου και ως προβολή της φυσικής ζωής, δίνει το επικίνδυνο αυτό προνόμιο της δημιουργικής μοναξιάς μόνο σ' αυτούς που πέρασαν από τα μύρια βάσανα της δοκιμασίας με τους άλλους. Στη μοναστική ζωή, στην υπέρ φύση χριστιανική ζωή, η μόνωση αποτελεί το ύψιστο σκαλοπάτι άσκησης. Πρώτο σκαλί είναι η ζωή στο κοινόβιο και αναλόγως της πνευματικής ανάβασης ακολουθεί η μόνωση που συνεπάγεται συνεχή και αδιάλειπτη προσευχή και επαφή με το Θεό. Σε περίπτωση που ο άνθρωπος επιλέξει αυτή τη δισθεόρατη ανάβαση χωρίς να είναι ικανός, τότε σίγουρα θα πέσει στην πλήξη, στην εφιαλτική μοναξιά και τελικά θα καταβαραθρωθεί.
Σ' όλο αυτό το παιγνίδι ζωής, κεντρικό ρόλο διαδραματίζει και η εμπειρία πόνου, η οποία αποτελεί πηγή ζωής, όσο παράδοξο και αν ακούγεται. Το παιδί αγγίζει τη φωτιά και καίεται, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνει να προστατεύεται και να μην πλησιάζει τη φωτιά. Η αξία της υγείας γίνεται αντιληπτή μόνο ύστερα από μια δοκιμασία. Η χαρά της άνεσης μπορεί να γίνει αισθητή μόνο ύστερα από ένα μεγάλο κόπο. Το ίδιο βεβαίως και η απόλαυση του φαγητού, η οποία απαιτεί πρώτα τη διαδρομή της πείνας και της στέρησης. Σε τελική ανάλυση και η ύψιστη ευτυχία της μόνωσης απαιτεί τον πόνο της συμβίωσης με τους άλλους, προϋποθέτει την κάψα της διάλυσης του εγωισμού και την απελευθέρωση, που φέρει η βίωση της αλήθειας.
Σχόλια