Εξοστρακίζοντας το φόβο με τη δύναμη των παιδιών
Ο ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΟΝ "Π"
Εξοστρακίζοντας το φόβο με τη δύναμη των παιδιών
.
Ο Κώστας Χαραλαμπίδης μπήκε για καλά στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας. Ένα χρόνο μετά την πρώτη του συγγραφική δουλειά, επανέρχεται με πέντε νέα παραμύθια, τα οποία στηρίζονται και αυτά στην παράδοση. Αγγίζει δύσκολα θέματα όπως η Μονή του Αποστόλου Αντρέα για την οποία γράφτηκαν τόσα πολλά βιβλία, αλλά τολμά και γράφει και για θέματα που κανείς ίσως δεν άγγιξε μέχρι σήμερα όπως είναι το Τρόοδος. Αξιοσημείωτη είναι η χρήση παραδοσιακών ποιημάτων και τραγουδιών και μάλιστα σε κυπριακή διάλεκτο, γεγονός που κάνει κατάλληλα τα βιβλία αυτά και για μεγάλους. Οι ζωγραφιές στα βιβλία του, ακολουθούν διάφορες τεχνοτροπίες, φανερώνοντας το ενιαίο της τέχνης. Ο Κώστας Χαραλαμπίδης, ο τραγουδιστής, ο ηθοποιός, ο δημοσιογράφος, ο φοιτητής – υποψήφιος διδάκτορας - ο καθηγητής, ο άνθρωπος της παράδοσης, μιλά από καρδιάς, με το λαγαρό και πολλές φορές ποιητικό του λόγο και δίνει το στίγμα της νέας του συγγραφικής προσπάθειας.
? Νέα συγγραφική προσπάθεια, στον δύσκολο τομέα της παιδικής λογοτεχνίας. Τι σας ώθησε;
? Από πάντα κουβαλώ ένα πάθος για την αθωότητα της παιδικής ματιάς. Αυτό, με την γέννηση των δικών μου παιδιών, μου επιβεβαίωσε στην πράξη την μεγάλη ευθύνη και φροντίδα, για εξοστρακισμό του φόβου και την διαρκή άνοιξη στις μικρές ψυχούλες: Τον παντοτινά ανατέλλοντα ήλιο, ο οποίος δεν δύει ποτέ. Έτσι, βρίσκω την ιδέα υπέροχη και το κεφάλαιο αυτό πολύ δημιουργικό κι ανανεωτικό. Όμως, η ψυχή αυτής της καινούργιας προσπάθειας, είναι δύο άνθρωποι δικοί μου, οι οποίοι αγαπούν με πάθος το καλό βιβλίο και την ποιοτική εκδοτική προσφορά. Είναι οι εκδότες μου. Οι εκδόσεις «Ζυγός».
? Σας εμπνέουν τα παιδιά;
? Τα παιδιά με αναγεννούν και με αναπροσδιορίζουν. Είναι το φως, η αλήθεια, η μοίρα μαζί και η διαρκής επανάσταση. Το να γράφεις για τα παιδιά, είναι σαν να επιβεβαιώνεις ξανά και ξανά το αέναο ταξίδι στα άστρα.
? Ηθοποιός, καθηγητής σε κολέγιο, υποψήφιος διδάκτορας, ερευνητής και δημοσιογράφος. Από τα ψηλά στα χαμηλά, από τους ενήλικες στα παιδιά. Πώς γίνεται αυτή η μετάβαση;
? Σε όλες αυτές τις ενασχολήσεις που αναφέρετε, φαίνεται πως ενυπήρχε και το στίγμα μιας επόμενης διεργασίας. Μιας συνέχειας, στον εσώτερο κόσμο της ψυχής μου. Η συνέχεια αυτή είναι ο αναστοχασμός των ιδεών μου σε λόγο, για παιδιά. Ο Κάντι διατύπωνε ότι, η ψυχή του ανθρώπου διαμορφώνεται, από τις ηλικίες του ενός μέχρι τριών χρόνων. Δεν υπάρχει πιο μεγάλη προσφορά από το να ενσαρκώνεις αίσθημα και γνώση στα παιδιά.
? Αντλείτε τη θεματογραφία σας από την παράδοση. Ποιος ο λόγος;
? Η Ιστορία κι η Παράδοση είναι οδηγός κι ανεμοδείχτης ζωής. Χωρίς αυτά ο άνθρωπος είναι στο πουθενά. Ακροβατεί και παραπαίει. Η Παράδοση είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, στην εν γένει εναρμονισμένη πορεία του, με ό,τι τον συνέχει.
? Ο έρωτας και ο θάνατος κυριαρχούν στο παραμύθι της Τριανταφυλλένης. Είναι δυνατή η προσέγγιση των θεμάτων από τα παιδιά;
? Η μνήμη θανάτου, πιστεύω πως είναι το στοιχείο που κρατεί τον άνθρωπο σε μια συμφιλίωση και μια ισορροπία με τον εσώτερο του κόσμο, τον αόρατο κόσμο της ψυχής του. Τον προστατεύει από την αλαζονεία και τον εναρμονίζει με την ταπεινότητα και με την αέναη αλήθεια: παρελθόν, παρόν και μέλλον. Το παιδί πρέπει να γνωρίζει τα ανθρώπινα όρια. Όχι κατ’ ανάγκη από την αρχή της ζωής του, αλλά ανάλογα με το στάδιο της ψυχο-κοινωνικής και ψυχο-συναισθηματικής του ανάπτυξης. Ανάγκη πάσα, να μην το παραπλανούμε και να μην το παραπληροφορούμε. Στην Τριανταφυλλένη, δεν δηλώνεται βιολογικό τέλος του ήρωα, αλλά υπερβατικό, μ’ ένα τρόπο που να αφήνει τη φαντασία του παιδιού, να αποφασίσει αυτό, αν θα πεθάνει μέσα του τον ήρωα ή όχι. Δεν μιλούμε για τρόμο ούτε για το κακό. Μιλούμε για το πλαίσιο.
? Στο παραμύθι του Σαρακηνού, καταγράφεται ο αγώνας για ελευθερία. Ποια η σχέση του παραμυθιού με το σήμερα;
? Κουρσάροι και Σαρακηνοί υπήρχαν πάντα στη ζωή των ανθρώπων, πολύ περισσότερο των Κυπρίων, λόγω της γεωπολιτικής θέσης και σημασίας της Κύπρου. Η σχέση του παραμυθιού με το σήμερα, είναι ακριβώς η επαλήθευση αυτής της μοίρας, αλλά κι η μεταφορά στον εσώτερο και εξώτερο κόσμο. Δυναμική σχέση και όχι στατική.
? Αγγίξατε και ένα δύσκολο θέμα, όπως είναι το Τρόοδος. Υπήρχε ειδικός λόγος;
? Το Τρόοδος είναι η ψυχή και ο πνεύμονας της Κύπρου. Είναι η Κύπρος. Είναι ο Κύπριος. Πάει μαζί. Για τα παιδιά, είναι φροντίδα οικολογική και συνείδηση περιβαλλοντική.
? Στα παραμύθια παρατίθενται αυτούσια ποιήματα και κείμενα των περασμένων αιώνων. Δεν θα δημιουργηθεί πρόβλημα κατανόησης των παιδιών;
? «Τη γλώσσα μου έδωσαν Ελληνική, στις αμμουδιές του Ομήρου. Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου...», κανοναρχεί ο Ελύτης. Για μας, εδώ στην Κύπρο, τα πράγματα περιπλέκονται, γιατί μιλούμε και μια ιδιότυπη Ελληνική διάλεκτο, την Αρκαδο-
κυπριακή. Έτσι, καλό είναι, το παιδί, να καλλιεργείται και να εξοικειώνεται και μ’ αυτό το είδος, γιατί εκεί, στα πρώιμα κείμενα του Λεοντίου Μαχαιρά και άλλων χρονογράφων, η Ελληνική γλώσσα διακονείται με συνέπεια και ιδιαίτερη προσοχή, έτσι που η διάχυση και της διαλέκτου, να είναι πιο αρμονική και συμφιλιωτική...
? Πολλά από αυτά τα ποιήματα τα τραγουδήσατε στο παρελθόν, σε εκδηλώσεις και σε ψηφιακούς δίσκους. Δεν θα ήταν καλύτερα τα παραμύθια να συνοδεύονται από τους ανάλογους δίσκους;
? Με προλαβαίνετε. Συμφωνώ απόλυτα. Αλλά ας μη χαλάσουμε την έκπληξη. Όλο και κάτι έπεται, ως επόμενη κίνηση. Είναι θέμα «Βασιλιά» και «Βασίλισσας». Για την ώρα τρώμε τα πιόνια και τα άλογα.
? Οι ζωγραφιές στα παραμύθια διαφέρουν. Υπάρχει βυζαντινή τεχνοτροπία, νατουραλισμός, αλλά και ζωγραφιές με φανταστικές εικόνες. Γιατί αυτή η ποικιλία;
? Η ζωγραφική γκάμα, στα παιδικά αυτά βιβλία, βοηθά το παιδί να πλουτίσει τη φαντασία του και τον εσώτερο του κόσμο. Ας μη ξεχνούμε ότι στην προσχολική ηλικία, τα παιδιά δεν γνωρίζουν ανάγνωση και γραφή. Γράφουν με χρώματα και πλαστεσίνες. Στο δημοτικό αρχίζουν να αρθρώνουν τον πρώτο λόγο. Άρα, το κυρίαρχο στη ψυχή του είναι το χρώμα. Καλό, λοιπόν, το χρώμα να έχει ποικιλία και πλούτο. Αργότερα, θα αρχίσει η αφαίρεση.
? Η πρώτη σας συγγραφική προσπάθεια πώς πάει. Υπήρξε ανταπόκριση από το αναγνωστικό κοινό και ειδικότερα από τα παιδιά;
? Ο πρώτος τόμος εξαντλήθηκε γρήγορα. Μια επανέκδοση είναι ήδη στα σκαριά. Η έκπληξη είναι πως τα βιβλία αυτά, ο πρώτος τόμος, αγαπήθηκαν πολύ και από τους μεγάλους. Όλοι σχεδόν οι γονείς, που συνήθως συναντώ, μου εκφράζουν την ίδια ικανοποίηση και τα ίδια καλά λόγια.
? Ποίο το επόμενο σας βήμα;
? Επόμενο βήμα; Καλύτερα να μιλούμε για επόμενα βήματα. Η ιστορία τώρα μόλις αρχίζει. Να μας έχει ο Θεός καλά...
? Νέα συγγραφική προσπάθεια, στον δύσκολο τομέα της παιδικής λογοτεχνίας. Τι σας ώθησε;
? Από πάντα κουβαλώ ένα πάθος για την αθωότητα της παιδικής ματιάς. Αυτό, με την γέννηση των δικών μου παιδιών, μου επιβεβαίωσε στην πράξη την μεγάλη ευθύνη και φροντίδα, για εξοστρακισμό του φόβου και την διαρκή άνοιξη στις μικρές ψυχούλες: Τον παντοτινά ανατέλλοντα ήλιο, ο οποίος δεν δύει ποτέ. Έτσι, βρίσκω την ιδέα υπέροχη και το κεφάλαιο αυτό πολύ δημιουργικό κι ανανεωτικό. Όμως, η ψυχή αυτής της καινούργιας προσπάθειας, είναι δύο άνθρωποι δικοί μου, οι οποίοι αγαπούν με πάθος το καλό βιβλίο και την ποιοτική εκδοτική προσφορά. Είναι οι εκδότες μου. Οι εκδόσεις «Ζυγός».
? Σας εμπνέουν τα παιδιά;
? Τα παιδιά με αναγεννούν και με αναπροσδιορίζουν. Είναι το φως, η αλήθεια, η μοίρα μαζί και η διαρκής επανάσταση. Το να γράφεις για τα παιδιά, είναι σαν να επιβεβαιώνεις ξανά και ξανά το αέναο ταξίδι στα άστρα.
? Ηθοποιός, καθηγητής σε κολέγιο, υποψήφιος διδάκτορας, ερευνητής και δημοσιογράφος. Από τα ψηλά στα χαμηλά, από τους ενήλικες στα παιδιά. Πώς γίνεται αυτή η μετάβαση;
? Σε όλες αυτές τις ενασχολήσεις που αναφέρετε, φαίνεται πως ενυπήρχε και το στίγμα μιας επόμενης διεργασίας. Μιας συνέχειας, στον εσώτερο κόσμο της ψυχής μου. Η συνέχεια αυτή είναι ο αναστοχασμός των ιδεών μου σε λόγο, για παιδιά. Ο Κάντι διατύπωνε ότι, η ψυχή του ανθρώπου διαμορφώνεται, από τις ηλικίες του ενός μέχρι τριών χρόνων. Δεν υπάρχει πιο μεγάλη προσφορά από το να ενσαρκώνεις αίσθημα και γνώση στα παιδιά.
? Αντλείτε τη θεματογραφία σας από την παράδοση. Ποιος ο λόγος;
? Η Ιστορία κι η Παράδοση είναι οδηγός κι ανεμοδείχτης ζωής. Χωρίς αυτά ο άνθρωπος είναι στο πουθενά. Ακροβατεί και παραπαίει. Η Παράδοση είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, στην εν γένει εναρμονισμένη πορεία του, με ό,τι τον συνέχει.
? Ο έρωτας και ο θάνατος κυριαρχούν στο παραμύθι της Τριανταφυλλένης. Είναι δυνατή η προσέγγιση των θεμάτων από τα παιδιά;
? Η μνήμη θανάτου, πιστεύω πως είναι το στοιχείο που κρατεί τον άνθρωπο σε μια συμφιλίωση και μια ισορροπία με τον εσώτερο του κόσμο, τον αόρατο κόσμο της ψυχής του. Τον προστατεύει από την αλαζονεία και τον εναρμονίζει με την ταπεινότητα και με την αέναη αλήθεια: παρελθόν, παρόν και μέλλον. Το παιδί πρέπει να γνωρίζει τα ανθρώπινα όρια. Όχι κατ’ ανάγκη από την αρχή της ζωής του, αλλά ανάλογα με το στάδιο της ψυχο-κοινωνικής και ψυχο-συναισθηματικής του ανάπτυξης. Ανάγκη πάσα, να μην το παραπλανούμε και να μην το παραπληροφορούμε. Στην Τριανταφυλλένη, δεν δηλώνεται βιολογικό τέλος του ήρωα, αλλά υπερβατικό, μ’ ένα τρόπο που να αφήνει τη φαντασία του παιδιού, να αποφασίσει αυτό, αν θα πεθάνει μέσα του τον ήρωα ή όχι. Δεν μιλούμε για τρόμο ούτε για το κακό. Μιλούμε για το πλαίσιο.
? Στο παραμύθι του Σαρακηνού, καταγράφεται ο αγώνας για ελευθερία. Ποια η σχέση του παραμυθιού με το σήμερα;
? Κουρσάροι και Σαρακηνοί υπήρχαν πάντα στη ζωή των ανθρώπων, πολύ περισσότερο των Κυπρίων, λόγω της γεωπολιτικής θέσης και σημασίας της Κύπρου. Η σχέση του παραμυθιού με το σήμερα, είναι ακριβώς η επαλήθευση αυτής της μοίρας, αλλά κι η μεταφορά στον εσώτερο και εξώτερο κόσμο. Δυναμική σχέση και όχι στατική.
? Αγγίξατε και ένα δύσκολο θέμα, όπως είναι το Τρόοδος. Υπήρχε ειδικός λόγος;
? Το Τρόοδος είναι η ψυχή και ο πνεύμονας της Κύπρου. Είναι η Κύπρος. Είναι ο Κύπριος. Πάει μαζί. Για τα παιδιά, είναι φροντίδα οικολογική και συνείδηση περιβαλλοντική.
? Στα παραμύθια παρατίθενται αυτούσια ποιήματα και κείμενα των περασμένων αιώνων. Δεν θα δημιουργηθεί πρόβλημα κατανόησης των παιδιών;
? «Τη γλώσσα μου έδωσαν Ελληνική, στις αμμουδιές του Ομήρου. Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου...», κανοναρχεί ο Ελύτης. Για μας, εδώ στην Κύπρο, τα πράγματα περιπλέκονται, γιατί μιλούμε και μια ιδιότυπη Ελληνική διάλεκτο, την Αρκαδο-
κυπριακή. Έτσι, καλό είναι, το παιδί, να καλλιεργείται και να εξοικειώνεται και μ’ αυτό το είδος, γιατί εκεί, στα πρώιμα κείμενα του Λεοντίου Μαχαιρά και άλλων χρονογράφων, η Ελληνική γλώσσα διακονείται με συνέπεια και ιδιαίτερη προσοχή, έτσι που η διάχυση και της διαλέκτου, να είναι πιο αρμονική και συμφιλιωτική...
? Πολλά από αυτά τα ποιήματα τα τραγουδήσατε στο παρελθόν, σε εκδηλώσεις και σε ψηφιακούς δίσκους. Δεν θα ήταν καλύτερα τα παραμύθια να συνοδεύονται από τους ανάλογους δίσκους;
? Με προλαβαίνετε. Συμφωνώ απόλυτα. Αλλά ας μη χαλάσουμε την έκπληξη. Όλο και κάτι έπεται, ως επόμενη κίνηση. Είναι θέμα «Βασιλιά» και «Βασίλισσας». Για την ώρα τρώμε τα πιόνια και τα άλογα.
? Οι ζωγραφιές στα παραμύθια διαφέρουν. Υπάρχει βυζαντινή τεχνοτροπία, νατουραλισμός, αλλά και ζωγραφιές με φανταστικές εικόνες. Γιατί αυτή η ποικιλία;
? Η ζωγραφική γκάμα, στα παιδικά αυτά βιβλία, βοηθά το παιδί να πλουτίσει τη φαντασία του και τον εσώτερο του κόσμο. Ας μη ξεχνούμε ότι στην προσχολική ηλικία, τα παιδιά δεν γνωρίζουν ανάγνωση και γραφή. Γράφουν με χρώματα και πλαστεσίνες. Στο δημοτικό αρχίζουν να αρθρώνουν τον πρώτο λόγο. Άρα, το κυρίαρχο στη ψυχή του είναι το χρώμα. Καλό, λοιπόν, το χρώμα να έχει ποικιλία και πλούτο. Αργότερα, θα αρχίσει η αφαίρεση.
? Η πρώτη σας συγγραφική προσπάθεια πώς πάει. Υπήρξε ανταπόκριση από το αναγνωστικό κοινό και ειδικότερα από τα παιδιά;
? Ο πρώτος τόμος εξαντλήθηκε γρήγορα. Μια επανέκδοση είναι ήδη στα σκαριά. Η έκπληξη είναι πως τα βιβλία αυτά, ο πρώτος τόμος, αγαπήθηκαν πολύ και από τους μεγάλους. Όλοι σχεδόν οι γονείς, που συνήθως συναντώ, μου εκφράζουν την ίδια ικανοποίηση και τα ίδια καλά λόγια.
? Ποίο το επόμενο σας βήμα;
? Επόμενο βήμα; Καλύτερα να μιλούμε για επόμενα βήματα. Η ιστορία τώρα μόλις αρχίζει. Να μας έχει ο Θεός καλά...
Σχόλια