Η θεολογική μας μιζέρια
.
? Κάποτε ένας σπουδαίος θεολόγος, περιζήτητος ομιλητής, μοναχός στη βιωτή, έλεγε ότι τα λεγόμενα θεολογικά συνέδρια, είναι ευκαιρίες για δωρεάν διακοπές. Σε μεταφέρουν, σε ταΐζουν, σε ποτίζουν, σε ξεναγούν και εσύ τους λες τα δικά σου και εσύ έχεις το προνόμιο να έχεις ακροατές να σε ακούν. Κατά τα άλλα, όλα τσάμπα έξοδα, για να λένε οι διοργανωτές ότι επιτελούν σπουδαίο έργο. Οι διαπιστώσεις αυτές διατυπώθηκαν εν ώρα πνευματικής οινομύριστης ευφορίας και φυσικά μακριά από τους μεγαλόσχημους λεγόμενους επώνυμους.
? Φυσικά τίποτα δεν είναι μόνο μαύρο ή μόνο άσπρο. Το καλύτερο κομμάτι όλων των συνεδρίων, είναι τα διαλείμματα για καφέ και φαγητό. Στη διάρκειά τους, ανοίγουν οι καρδιές, επικοινωνούν οι άνθρωποι, διατυπώνονται αλήθειες και γίνεται ένα βήμα μπροστά. Οι υπόλοιπες ώρες, με τις μακρόσυρτες και δυσνόητες ομιλίες, χρησιμεύουν κατά κανόνα για να παιδεύουν την υπομονή των ακροατών. Σπάνια οι ομιλητές καταφέρνουν να κρατήσουν τους ακροατές τους και να τους προσφέρουν κάτι δυνατό. Πριν μερικά χρόνια, όταν δεν υπήρχαν τηλεοράσεις, όταν δεν υπήρχαν ραδιόφωνα, ότι οι μετακινήσεις ήταν δύσκολες, οι ομιλίες ήταν θησαυροί αλλά σήμερα, που υπερεπερίσσευσε ο θεολογικός λόγος, τα συνέδρια είναι μάλλον αχρείαστα με τη σημερινή τους μορφή.
? Στο τελευταίο, το 26ο συνέδριο της Παγκύπριας Ενωσης Ελλήνων Θεολόγων, η συμμετοχή δεν ήταν αξιοζήλευτη. Το θέμα ήταν ανεπίκαιρο και χιλιοειπωμένο. Την ώρα που η Κύπρος καίγεται αναζητώντας λύση στο εθνικό πρόβλημα, την ώρα που σημειώθηκε το κορυφαίο γεγονός της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα που προβάλλουν φοβερές προκλήσεις, σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, την ώρα που οι θεολόγοι αναζητούν φως για να δώσουν φως στους μαθητές, οι οργανωμένοι θεολόγοι ασχολούνται με τα σύγχρονα συναξάρια. Καλοί και άγιοι οι σύγχρονοι γέροντες, αλλά αυτά ο κόσμος καίγεται, αναζητά φως. Ίσως φταίει ο κακός προγραμματισμός, αλλά ίσως φταίει και ο φόβος των Αρχιεπισκοπικών εκλογών. Τα σύγχρονα θέματα θέλουν τόλμη, απαιτούν απόψεις, χρειάζονται θέσεις, έχουν κυρίως ρίσκο. Ακόμη, χάθηκαν στην Κύπρο άνθρωποι που γνωρίζουν άγιους ανθρώπους. Γιατί δεν συμπεριλήφθηκαν στους ομιλητές κύπριοι Επίσκοποι και άλλοι θεολόγοι, που μπορούσαν να μιλήσουν για σύγχρονους αγίους. Η μιζέρια της Ιεραρχίας δεν πρέπει να καλύπτει και τους θεολόγους. Πρέπει και οφείλουν να στηρίξουν και να βοηθήσουν τους δοκιμαζόμενους Ιεράρχες και όχι να κρύβονται και πίσω από ανώδυνα θέματα. Προς Θεού, αλλά οι ομιλητές εξ Ελλάδος και Σερβίας ήταν άριστοι, αλλά δεν ήταν οι κατάλληλοι αυτές τις ώρες.
? Ο κίνδυνος της χριστιανίζουσας φιλοσοφίας, της νομικιστικής ηθικολογίας και της κοσμικής κοινωνιολογίας, όπως τον ανέπτυξε με περισσή τέχνη ο πρόεδρος των Θεολόγων Σταύρος Ολύμπιος, είναι ορατός. Αυτό που χρειάζεται είναι η συμμετοχή στη μυστηριακή ζωή, είναι το θαύμα, είναι ο λόγος που να εκπέμπει φως και ζωή. Ο λόγος της αλήθειας είναι τολμηρός, είναι φωτιά που καίει, είναι καινός και ζωντανός. Η καλόπιστη δημοσιογραφική κριτική, στοχεύει σ’ αυτό ακριβώς το λόγο. Να δημιουργήσει αντιδράσεις, να προκαλέσει διάλογο, να κινήσει τα λιμνάζοντα νερά.
? Η Εκκλησία του Χριστού έδωσε τον τίτλο του Θεολόγου μόνο σε τρεις αγίους. Τον Ιωάννη τον Θεολόγο, τον Γρηγόριο το θεολόγο και τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο. Η προσωνυμία θεολόγος συνοδεύει και όλους τους αποφοίτους των θεολογικών σχολών της Ελλάδας, ασχέτως επιδόσεως και έξωθεν καλής μαρτυρίας. Η προσωνυμία είναι βεβαίως καταχραστική και καθόλου δόκιμη, όπως υποδεικνύουν και πολλοί καθηγητές των σχολών αυτών. Σημειώνουν, ακόμη, ότι η δομή των σημερινών πανεπιστημιακών σχολών, είναι αντιγραφή των δυτικών. Μάλιστα ως πριν λίγα χρόνια, ο κανόνας ήθελε τις σχολές αυτές, να ακολουθούν ρωμαιοκαθολικές και προτεσταντικές δοξασίες, «αλατισμένες» με ορθόδοξες αλήθειες.
? Πολλοί καθηγητές υποστηρίζουν ακόμη και σήμερα ότι θα πρέπει οι σχολές αυτές να καταργηθούν και να υπαχθούν στις φιλοσοφικές σχολές, αλλά ως ξεχωριστά τμήματα. Δηλαδή όπως είναι το φιλοσοφικό, το αρχαιολογικό, να είναι και το θεολογικό τμήμα. Εξάλλου, ο βασικός κορμός των μαθημάτων των θεολογικών σχολών, δεν διαφέρει και πολύ από τις φιλοσοφικές σχολές. Την παγίδα αυτή φαίνεται ότι την ξεπέρασαν ορθόδοξες σχολές στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Ρωσία και σε άλλες χώρες, οι οποίες ονομάζονται θεολογικά σεμινάρια ή ινστιτούτα. Με τον τρόπο αυτό ξεπερνούν και την πλάνη που θέλει όλους τους λεγόμενους θεολόγους να αποτελούν πρότυπα.
? Φυσικά τίποτα δεν είναι μόνο μαύρο ή μόνο άσπρο. Το καλύτερο κομμάτι όλων των συνεδρίων, είναι τα διαλείμματα για καφέ και φαγητό. Στη διάρκειά τους, ανοίγουν οι καρδιές, επικοινωνούν οι άνθρωποι, διατυπώνονται αλήθειες και γίνεται ένα βήμα μπροστά. Οι υπόλοιπες ώρες, με τις μακρόσυρτες και δυσνόητες ομιλίες, χρησιμεύουν κατά κανόνα για να παιδεύουν την υπομονή των ακροατών. Σπάνια οι ομιλητές καταφέρνουν να κρατήσουν τους ακροατές τους και να τους προσφέρουν κάτι δυνατό. Πριν μερικά χρόνια, όταν δεν υπήρχαν τηλεοράσεις, όταν δεν υπήρχαν ραδιόφωνα, ότι οι μετακινήσεις ήταν δύσκολες, οι ομιλίες ήταν θησαυροί αλλά σήμερα, που υπερεπερίσσευσε ο θεολογικός λόγος, τα συνέδρια είναι μάλλον αχρείαστα με τη σημερινή τους μορφή.
? Στο τελευταίο, το 26ο συνέδριο της Παγκύπριας Ενωσης Ελλήνων Θεολόγων, η συμμετοχή δεν ήταν αξιοζήλευτη. Το θέμα ήταν ανεπίκαιρο και χιλιοειπωμένο. Την ώρα που η Κύπρος καίγεται αναζητώντας λύση στο εθνικό πρόβλημα, την ώρα που σημειώθηκε το κορυφαίο γεγονός της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα που προβάλλουν φοβερές προκλήσεις, σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, την ώρα που οι θεολόγοι αναζητούν φως για να δώσουν φως στους μαθητές, οι οργανωμένοι θεολόγοι ασχολούνται με τα σύγχρονα συναξάρια. Καλοί και άγιοι οι σύγχρονοι γέροντες, αλλά αυτά ο κόσμος καίγεται, αναζητά φως. Ίσως φταίει ο κακός προγραμματισμός, αλλά ίσως φταίει και ο φόβος των Αρχιεπισκοπικών εκλογών. Τα σύγχρονα θέματα θέλουν τόλμη, απαιτούν απόψεις, χρειάζονται θέσεις, έχουν κυρίως ρίσκο. Ακόμη, χάθηκαν στην Κύπρο άνθρωποι που γνωρίζουν άγιους ανθρώπους. Γιατί δεν συμπεριλήφθηκαν στους ομιλητές κύπριοι Επίσκοποι και άλλοι θεολόγοι, που μπορούσαν να μιλήσουν για σύγχρονους αγίους. Η μιζέρια της Ιεραρχίας δεν πρέπει να καλύπτει και τους θεολόγους. Πρέπει και οφείλουν να στηρίξουν και να βοηθήσουν τους δοκιμαζόμενους Ιεράρχες και όχι να κρύβονται και πίσω από ανώδυνα θέματα. Προς Θεού, αλλά οι ομιλητές εξ Ελλάδος και Σερβίας ήταν άριστοι, αλλά δεν ήταν οι κατάλληλοι αυτές τις ώρες.
? Ο κίνδυνος της χριστιανίζουσας φιλοσοφίας, της νομικιστικής ηθικολογίας και της κοσμικής κοινωνιολογίας, όπως τον ανέπτυξε με περισσή τέχνη ο πρόεδρος των Θεολόγων Σταύρος Ολύμπιος, είναι ορατός. Αυτό που χρειάζεται είναι η συμμετοχή στη μυστηριακή ζωή, είναι το θαύμα, είναι ο λόγος που να εκπέμπει φως και ζωή. Ο λόγος της αλήθειας είναι τολμηρός, είναι φωτιά που καίει, είναι καινός και ζωντανός. Η καλόπιστη δημοσιογραφική κριτική, στοχεύει σ’ αυτό ακριβώς το λόγο. Να δημιουργήσει αντιδράσεις, να προκαλέσει διάλογο, να κινήσει τα λιμνάζοντα νερά.
? Η Εκκλησία του Χριστού έδωσε τον τίτλο του Θεολόγου μόνο σε τρεις αγίους. Τον Ιωάννη τον Θεολόγο, τον Γρηγόριο το θεολόγο και τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο. Η προσωνυμία θεολόγος συνοδεύει και όλους τους αποφοίτους των θεολογικών σχολών της Ελλάδας, ασχέτως επιδόσεως και έξωθεν καλής μαρτυρίας. Η προσωνυμία είναι βεβαίως καταχραστική και καθόλου δόκιμη, όπως υποδεικνύουν και πολλοί καθηγητές των σχολών αυτών. Σημειώνουν, ακόμη, ότι η δομή των σημερινών πανεπιστημιακών σχολών, είναι αντιγραφή των δυτικών. Μάλιστα ως πριν λίγα χρόνια, ο κανόνας ήθελε τις σχολές αυτές, να ακολουθούν ρωμαιοκαθολικές και προτεσταντικές δοξασίες, «αλατισμένες» με ορθόδοξες αλήθειες.
? Πολλοί καθηγητές υποστηρίζουν ακόμη και σήμερα ότι θα πρέπει οι σχολές αυτές να καταργηθούν και να υπαχθούν στις φιλοσοφικές σχολές, αλλά ως ξεχωριστά τμήματα. Δηλαδή όπως είναι το φιλοσοφικό, το αρχαιολογικό, να είναι και το θεολογικό τμήμα. Εξάλλου, ο βασικός κορμός των μαθημάτων των θεολογικών σχολών, δεν διαφέρει και πολύ από τις φιλοσοφικές σχολές. Την παγίδα αυτή φαίνεται ότι την ξεπέρασαν ορθόδοξες σχολές στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Ρωσία και σε άλλες χώρες, οι οποίες ονομάζονται θεολογικά σεμινάρια ή ινστιτούτα. Με τον τρόπο αυτό ξεπερνούν και την πλάνη που θέλει όλους τους λεγόμενους θεολόγους να αποτελούν πρότυπα.
Σχόλια