Τη γλώσσα δώσαμε, τη θρησκεία όχι

ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΓΚΑΓΚΑΟΥΖΟΙ - ΤΟΥΡΚΟΦΩΝΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ

Τη γλώσσα δώσαμε, τη θρησκεία όχι

.

---

Η ήττα του ψυχρού πολέμου και η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης έφερε στην επιφάνεια, την άγνωστη και ξεχασμένη ελληνική και Ορθόδοξη, αλλά τουρκόφωνη μειονότητα των Γκαγκαούζων.
Η ιστορία παίζει διάφορα παιγνίδια και αποδεικνύει ότι η θρησκεία είναι πιο ισχυρή από τη γλώσσα και η εθνική συνείδηση, πιο δυνατή από τις πολιτικές επιδιώξεις. Οι Γκαγκαούζοι ήταν έλληνες της Μικράς Ασίας, αλλά λόγω της οθωμανικής κατοχής, άλλαξαν γλώσσα αλλά όχι τη θρησκεία τους.
Η πλειοψηφία των Γκαγκαούζων ζουν σήμερα στη Μολδαβία, απολαμβάνοντας αυτονομία. Ωστόσο, λόγω της μεγάλης φτώχειας και του γεγονότος ότι είναι τουρκόφωνοι, δέχονται τη «χρηματική» προστασία της Τουρκίας. Οι ίδιοι όμως δεν ξεχνούν τις ρίζες τους και τονίζουν ότι είναι Έλληνες και Ορθόδοξοι.
Στην Κύπρο, βρίσκονται την περίοδο αυτή, μια ομάδα δασκάλων από τη Γκαγκαουζία, οι οποίες μαζί με άλλες 10 από Ουκρανία, Γεωργία και Ρωσία, μαθαίνουν Ελληνικά με σκοπό να επιστρέψουν πίσω και να διδάξουν τους υπόλοιπους. Το έργο της εκμάθησης ανέλαβε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, στο πλαίσιο συνεργασίας του Υπουργείου Παιδείας με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού.

Οι δύο δασκάλες

Οι γκαγκαούζες δασκάλες Λουτμίλα Τσεπάν και Ευγενία Παπάζογλου μιλώντας στην εκπομπή Εύξυνος Πόντος, του πρώτου προγράμματος του ραδιοφώνου του ΡΙΚ, τόνισαν ότι «είμαστε τουρκόφωνοι στη Γκαγκαουζία, αλλά Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Τα γκαγκαούζικα είναι παραλλαγή της οθωμανικής. Ζούσαμε στην Καππαδοκία, αλλά το 1812 με το Ρωσσοτουρκικό πόλεμο φύγαμε και πήγαμε βόρεια, στη Μολδαβία για να σωθούμε από τους Τούρκους». Στην Ελλάδα μετέβησαν περίπου 50 χιλιάδες, οι οποίοι ενσωματώθηκαν στην ελληνική κοινωνία. Άλλες 200.000 μετέβησαν στην Μολδαβία.
Οι δύο δασκάλες έμαθαν ελληνικά στο πανεπιστήμιο της Μολδαβίας. Η Ευγενία σπούδασε Θεολογία και η Λουτμίλα Φιλολογία. Τα παιδιά μας, λένε οι δύο δασκάλες, πάνε σε απογευματινά σχολεία για να μάθουν τα ελληνικά. «Αντιστέκεται ο κόσμος». Οι παπούδες μας, τονίζει, «έλεγαν ότι δώσαμε τη γλώσσα μας αλλά δεν δίδουμε τη θρησκεία μας».
Εμείς θέλουμε, σημείωσαν, να δημιουργήσουμε ένα ολοήμερο ελληνικό σχολείο. «Υπάρχουν πολλοί Γκαγκαούζοι που θέλουν να μάθουν καλά ελληνικά». «Η ελληνική γλώσσα όμορφη και μελωδική».
Η «εισβολή» των τούρκων

Στη Γκαγκαουζία έχει αναπτύξει έντονη δράση η Τουρκία, με εμπροσθοφυλακή τους Γκρίζους Λύκους. Υπάρχει μεγάλη φτώχεια και το γεγονός αυτό προσπαθεί να εκμεταλλευτεί η Τουρκία. Πολλοί Γκαγκαούζοι λόγω και της ανεργίας, φεύγουν και πηγαίνουν στην Τουρκία, στην Ιταλία, την Ελλάδα και σε άλλες χώρες για να βρουν δουλειά. Είναι δύσκολη η κατάσταση στη Γκαγκαουζία. Οι γυναίκες σε ποσοστό 70% πάνε στην Τουρκία για να δουλέψουν. Η Λουτμίλα σημειώνει ότι είναι καθηγήτρια, στο Πανεπιστήμιο, στην Μέση εκπαίδευση και σε ένα ιδιωτικό λύκειο. Αναγκάζεται να εργάζεται και στα τρία σχολεία για να ζήσει.
Η τουρκική κυβέρνηση χρηματοδότησε δύο τουρκικά σχολεία, ένα ραδιόφωνο και τοπικές εφημερίδες. Οι δύο δασκάλες σημειώνουν ότι «τα παιδιά μας δεν πηγαίνουν στα σχολεία αυτά». Η πολιτιστική «εισβολή» της Τουρκίας έγινε το 1990. Υπέβαλε στους Γκαγκαούζους ότι είναι τουρανικής - τουρκικής καταγωγής. Οι διανοούμενοι το δέχτηκαν αλλά ο λαός το αρνήθηκε, τονίζουν οι δύο δασκάλες. Δεν ενδιαφέρει, την Τουρκία, να γίνουμε μουσουλμάνοι αλλά θέλουν να αποκτήσουμε τουρκική συνείδηση.
Κάθε χρόνο 10 φοιτητές από τη Γκαγκαουζία σπουδάζουν στα κατεχόμενα. Η κατεχόμενη Λευκωσία διδυμοποιήθηκε με την πρωτεύουσα της Γκαγκαουζίας. Πρόσφατα μάλιστα έγινε ένα μεγάλο πολιτιστικό συνέδριο στην Κερύνεια.

Οι εκκλησιές

Οι εκκλησιές στη Γκαγκαουζία, θυμίζουν τις δικές μας, των πρώτων χρόνων μετά την εισβολή. “Στο χωριό μας, λένε οι δασκάλες, πήραμε δύο καταστήματα και τα κάναμε εκκλησία. Κόψαμε και δυο φιάλες υγραερίου και τις κάναμε καμπάνες. Ο κόσμος που προσέρχεται είναι πάρα πολύς. Δεν μας χωράει και, έτσι, θα προχωρήσουμε στην ανέγερση άλλης πιο μεγάλης εκκλησίας. Οι παπάδες και οι ψαλτάδες ψάλλουν ρωσικά, ρουμανικά, ελληνικά και γκαγκαουζικά”.