Η οσία Κασσιανή η υμνογράφος
.
Κασσιανή, Κασσία, Εικασία ή Ικασία είναι η πασίγνωστη υμνογράφος και ποιήτρια. Είναι αυτή που συνέθεσε τον περίφημο ύμνο «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή?», το οποίο ψάλλεται τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ. Εξέχουσα προσωπικότητα της βυζαντινής κοινωνίας του 9ου μ.Χ. αιώνα. Έξυπνη, εύστροφη, μορφωμένη, πριγκίπισσα, λαμπρή κόρη, που δυστυχώς κατά τρισμέγιστο λάθος παρεξηγήθηκε από πολλούς. Εντούτοις, αφιερώνοντας τον βίο της στο Νυμφίο Χριστό, διέπρεψε ως άριστη μοναχή, η δε καθ΄ ημάς Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της στις 7 Σεπτεμβρίου.
Παρόλο που αρκετοί ιστορικοί αναφέρονται στην ύπαρξη της οσίας, λίγα είναι τα ιστορικά στοιχεία που υπάρχουν σχετικά με το βίο και την πολιτεία της. Όλοι όσοι ιστορικοί και μελετητές της περιόδου, όπως ο Συμεών ο Μάγιστρος, Γεώργιος ο Αμαρτωλός, Κρούμβαχερ, και πολλοί άλλοι, αναφέρονται κυρίως στη συνάντηση της Κασσιανής με τον αυτοκράτορα Θεόφιλο, το 830 μ. Χ.
Όσον αφορά την καταγωγή της δεν υπάρχει συγκεκριμένη ιστορική αναφορά πέραν από το ότι η αγία προερχόταν από ευγενή, αρχοντική οικογένεια του Βυζαντίου, η οποία ανήκε στην αριστοκρατική κοινωνική τάξη της εποχής εκείνης. Έζησε δε την εποχή του αυτοκράτορα Θεοφίλου και των διαδόχων του (829 - 927 μ.Χ.)
Όπως φαίνεται από το πλούσιο υμνολογικό και λογοτεχνικό έργο που συνέθεσε η οσία Κασσιανή, οι γονείς της θα πρέπει να είχαν φροντίσει από νηπιακής ηλικίας, να ανατραφεί με τα νάματα της ευσεβείας και «τα ιερά γράμματα τα δυνάμενα σοφίσαι εις σωτηρίαν διά πίστεως της εν Χριστώ Ιησού» (Β΄ Τιμόθ. 3, 15). Πέραν τούτου θα πρέπει να έτυχε μόρφωσης σε σεμνούς και ευσεβείς δασκάλους μαθαίνοντας την κλασική παιδεία αλλά και τις παραδόσεις του Βυζαντίου. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι την ίδια εποχή στην οποία γίνεται αναφορά, παρατηρείται μια αναγέννηση των κλασικών γραμμάτων, επί εποχής του Μεγάλου Φωτίου (820 - 893 μ.Χ.) όπου έχουμε την πνευματική ακμή του Βυζαντίου. Το γεγονός της άνθησης της επιστήμης της Θεολογίας και κλασικής παιδείας επέδρασε τα μέγιστα στην πνευματική καλλιέργεια της ευγενούς κόρης.
Τα ανάκτορα ακολουθώντας ένα παλαιό έθος, ζήτησε να βρει μέσα από την επικράτεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας κόρη, η οποία να παντρευτεί τον αυτοκράτορα και να μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντα μιας βασίλισσας. Έτσι λοιπόν η βασίλισσα Ευφροσύνη, κόρη του Κωνσταντίνου του Στ΄ και μητριά του Θεοφίλου, το 830 μ.Χ. δεξιώθηκε σε μεγαλοπρεπή αίθουσα του παλατιού τις «12 καλλίστους παρθένους» του Βυζαντινού Κράτους, όπου εξ΄ αυτών θα είχε την ευκαιρία, δι΄ ενός χρυσού μήλου -σύμβολο εκλογής- να επιλέξει τη σύζυγό του και μέλλουσα βασίλισσα. Μεταξύ των εκλεκτών νεανίδων δέσποζε η προσωπικότητα της Αγίας Κασσιανής.
Ο Θεόφιλος, όπως δηλώνεται από τους χρονογράφους και ιστορικούς της εποχής εκείνης, διερχόμενος μπροστά από τις ωραίες κόρες, του προκάλεσε ιδιαίτερο θαυμασμό το κάλλος της Κασσιανής. Την πλησίασε και θέλοντας να δοκιμάσει κατά πόσο η ευφυΐα της ανταποκρίνεται στο κάλλος της, χρησιμοποίησε με ειρωνικό τρόπο το λογοπαίγνιο «ως άρα διά γυναικός ερρύη τα φαύλα», το οποίο σημαίνει ότι όλα τα κακά τα οποία βασανίζουν το ανθρώπινο γένος πηγάζουν από τη γυναίκα, εννοώντας την Εύα. Η οσία μπροστά σ΄ αυτήν την πρόκληση δεν δείλιασε. Με θάρρος και παρρησία απαντά, δηλώνοντας ότι «και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα» εννοώντας ότι δια γυναικός, της Παναγίας ως Θεοτόκου, πηγάζουν όλα τα αγαθά στον άνθρωπο.
Ο Θεόφιλος, λαμβάνοντας αυτή την απάντηση τη θεώρησε προσβολή προς το πρόσωπό του. Και ενώ η Κασσιανή ήταν ευφυέστατη και σοφή, αυτός, δυσαρεστημένος, επιλέγει τη Θεοδώρα για γυναίκα του.
Και ενώ η εκ Παφλαγονίας (περιοχή της Μικράς Ασίας) σεμνή Θεοδώρα τελεί τους βασιλικούς της γάμους με τον Θεόφιλο την Κυριακή της Πεντηκοστής από τον Πατριάρχη Αντώνιο και στέφεται βασίλισσα στο ναΐδριο του Αγίου Στεφάνου, η Κασσιανή απομακρύνεται από την πόλη και κτίζει σε πατρικό της κτήμα μοναστήρι όπου και εγκαταβιώνει, ετοιμάζοντας έτσι τον εαυτό της για να γίνει νύμφη του επουράνιου Βασιλέως Ιησού Χριστού.
Η ευγενής κόρη, η οποία εξελέγη μεταξύ των καλλίστων, αλλ΄ απερρίφθη γιατί ήταν ευφυέστατη, έκρινε ότι όφειλε, για λόγους δικαιοσύνης τουλάχιστον να μην παντρευτεί έτερον σύζυγο, αλλά να αποσυρθεί από τον κόσμο και να αφιερωθεί στα υπερκόσμια. Η φυγή της δε δηλώνει ούτε δειλία, ούτε απέλπησία, ούτε μαρασμό. Δηλώνει μεγαλείο ψυχής, ανδρείας και αποτελεί υπόδειγμα αγιοσύνης.
Η Εικασία, αδέσμευτη πλέον, αφοσιώνεται στη λατρεία του Θεού διά της μυστηριακής ζωής και εντρυφά στη μελέτη της Αγίας Γραφής και των Πατερικών Κειμένων. Παράλληλα δε, μιμούμενη τον «Πίνδαρο» της Εκκλησιαστικής Υμνολογίας, Ρωμανό το Μελωδό, καλλιεργεί το τάλαντο που της χάρισε ο Θεός, να συνθέτει ύμνους και ωδές πνευματικές.
Τα πλείστα των υμνολογικών κειμένων της σεμνής υμνογράφου έχουν περάσει στα εν χρήσει λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας μας, όπως στα δώδεκα Μηναία και στο Τριώδιο. Υπάρχουν όμως και ορισμένοι ύμνοι οι οποίοι δεν συμπεριελήφθησαν ακόμη στις ιερές ακολουθίες του εσπερινού της λιτής και του όρθρου Δεσποτικών, Θεομητορικών εορτών, ως και Αγίων. Πέραν όμως τούτου, αρκετά υμνογραφήματα παραμένουν σε χειρόγραφους κώδικες και έντυπες εκδόσεις καταχωνιασμένα στα ράφια των μεγάλων βιβλιοθηκών του Αγίου Όρους και της Μονής του Όρους Σινά.
ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ
Το πλούσιο υμνογραφικό έργο της Οσίας Κασσιανής κάλυψε:
? Δεσποτικές εορτές, όπως τη Γέννηση του Χριστού, τα προεόρτια των Θεοφανίων, την Υπαπαντή του Χριστού,
? Θεομητορικές εορτές, όπως ο Ευαγγελισμός και η Κοίμηση της Θεοτόκου, ? Εορτές Αγίων Ανδρών, όπως ? των Αποστόλων Ματθαίου του Ευαγγελιστού (15 Νοεμβρίου) και των Πρωτοκορυφαίων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου), ? των Προφητών Ιωάννου του Προδρόμου (24 Ιουνίου), Ηλία του Θεσβήτου (20 Ιουλίου), ? των Μαρτύρων Γουρία, Σαμωνά και Αβίβου (15 Νοεμβρίου), Ευστρατίου, Ευγενίου, Αυξεντίου, Ορέστη και Μαρδαρίου (13 Δεκεμβρίου), των επτά Μακκαβαίων (1 Αυγούστου), Ανδριανού και Ναταλίας (26 Αυγούστου),
? των Ιεραρχών Βασιλείου του Μεγάλου (1Ιανουαρίου), Γρηγορίου επισκόπου Νύσσης (10 Ιανουαρίου) ? και των Οσίων Συμεών του Στυλίτου (1 Σεπτεμβρίου), Ευθυμίου του Μεγάλου (20 Ιανουαρίου),
? Εορτές Αγίων Γυναικών, όπως
? των Μαρτύρων Θέκλας (24 Σεπτεμβρίου), Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου), Αγάθης (5 Φεβρουαρίου), Ευδοκίας (1 Μαρτίου), Χριστίνης (24 Ιουλίου), ? των Οσίων Πελαγίας (8 Οκτωβρίου), Μαρίας της Αιγυπτίας (1 Απριλίου), ? και Ιερές Ακολουθίες του Τριωδίου, όπως
? της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου τα δοξαστικά του Εσπερινού και του Όρθρου,
? του Όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης,
? του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου οι ειρμοί των α΄, γ΄, δ΄ και ε΄ ωδών του κανόνος.
Μέσα απ΄ αυτό το πλούσιο έργο, ο ύμνος που έκανε γνωστή την Αγία ως υμνογράφο, ήταν το περίφημο δοξαστικό ιδιόμελο των Αποστίχων του Όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης. «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή?». Ένας ύμνος που συγκινεί πλήθος κόσμου. Πολλοί είναι οι πιστοί που θα σπεύσουν κάθε χρόνο τη Μεγάλη Τρίτη εσπέρας για να ακούσουν το Τροπάριο της Κασσιανής. Μοναδικό όσον αφορά τη σύνθεση, χρησιμοποιεί σκηνές από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη όπου έχοντας ως κέντρο αναφοράς την ταπείνωση και τη μετάνοια μιλά εύστοχα στη ψυχή κάθε ανθρώπου. Καταλυτικό ρόλο στην κατάνυξη που προκαλεί ο συγκεκριμένος ύμνος είναι η μελωδία. Η θεία Μελωδός, η οποία πιστεύεται ότι πέραν από το κείμενο μελοποίησε τον ύμνο, χρησιμοποίησε τη μελωδία του Ήχου του Πλαγίου Δ΄. Ενός Ήχου με ιδιαίτερα ικετευτικό ηχόχρωμα όπου οι σεμνές μουσικές γραμμές σε συνάρτηση με το περιεχόμενο του ύμνου κατανύσσουν κάθε πιστό.
Παρόλο που με το συγκεκριμένο Τροπάριο η Κασσιανή μνημονεύεται κάθε φορά που ψάλλεται στην Εκκλησία μας, το περιεχόμενό του έγινε αιτία να θεωρηθεί η σεμνότατη κόρη, ως «? η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή?», δηλαδή η πόρνη στην οποίαν αναφέρεται η εκκλησιαστική υμνολογία τη Μεγάλη Τρίτη εσπέρας. Αυτή όμως η άποψη είναι τρισμέγιστο λάθος και ασέβεια προς το πρόσωπο της Αγίας, καθ΄ ότι όλα τα ιστορικά δεδομένα δηλώνουν ότι μάλλον ήταν υπόδειγμα σεμνοτάτης γυναικός. Δεν είναι δε τυχαίο το γεγονός ότι η Εκκλησία μας την ανέδειξε αγία.
Η θεία μελωδός, η λογιώτατη αρχόντισσα της Βυζαντινής Αριστοκρατίας, εξ΄ αιτίας της ιδιορρυθμίας του αυτοκράτορα Θεόφιλου έχασε τον επίγειο βασιλικό θρόνο, πλην όμως, η Θεία Πρόνοια της ετοίμασε έναν επουράνιο θρόνο κοντά στον Παντοκράτορα και Ψυχοσώστη Χριστό. Ο Θεόφιλος δεν θέλησε να τιμηθεί ως βασίλισσα, ο Χριστός όμως επέτρεψε να τιμάται από χιλιάδες πιστούς που σπεύδουν στις εκκλησίες τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ για να ακούσουν το περίφημο τροπάρι της.
Πέραν τούτου, πρώτο το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, ακολούθως η Μονή του Όρους Σινά και σήμερα πλείστα μέρη της Ελλάδος τιμούν την ευλαβεστάτη κόρη ως Οσία, κατατάσσοντάς την στο Αγιολόγιο της καθ΄ ημάς Αγιωτάτης Ανατολικής Εκκλησίας όπου εορτάζεται την 7ην Σεπτεμβρίου. Προς τούτο οι κάτοικοι της νήσου Κάσου, λόγω της ονομαστικής ομοιότητας, τη θεωρούν τοπική Αγία και έχουν συντάξει ειδική ασματική ακολουθία. Στην Κύπρο, είναι αλήθεια ότι η Αγία είναι μεν γνωστή, είναι όμως άγνωστο ανάμεσα στο λαό το πότε γιορτάζει. Ο λόγος ίσως να είναι το γεγονός ότι δεν έχει «την έντονη θαυματουργική δραστηριότητα» άλλων Αγίων όπως του Αγίου Γεωργίου. Καλόν όμως θα είναι τέτοιων Αγίων να γνωρίζουμε τουλάχιστον τη βιοτή τους.
Παρόλο που αρκετοί ιστορικοί αναφέρονται στην ύπαρξη της οσίας, λίγα είναι τα ιστορικά στοιχεία που υπάρχουν σχετικά με το βίο και την πολιτεία της. Όλοι όσοι ιστορικοί και μελετητές της περιόδου, όπως ο Συμεών ο Μάγιστρος, Γεώργιος ο Αμαρτωλός, Κρούμβαχερ, και πολλοί άλλοι, αναφέρονται κυρίως στη συνάντηση της Κασσιανής με τον αυτοκράτορα Θεόφιλο, το 830 μ. Χ.
Όσον αφορά την καταγωγή της δεν υπάρχει συγκεκριμένη ιστορική αναφορά πέραν από το ότι η αγία προερχόταν από ευγενή, αρχοντική οικογένεια του Βυζαντίου, η οποία ανήκε στην αριστοκρατική κοινωνική τάξη της εποχής εκείνης. Έζησε δε την εποχή του αυτοκράτορα Θεοφίλου και των διαδόχων του (829 - 927 μ.Χ.)
Όπως φαίνεται από το πλούσιο υμνολογικό και λογοτεχνικό έργο που συνέθεσε η οσία Κασσιανή, οι γονείς της θα πρέπει να είχαν φροντίσει από νηπιακής ηλικίας, να ανατραφεί με τα νάματα της ευσεβείας και «τα ιερά γράμματα τα δυνάμενα σοφίσαι εις σωτηρίαν διά πίστεως της εν Χριστώ Ιησού» (Β΄ Τιμόθ. 3, 15). Πέραν τούτου θα πρέπει να έτυχε μόρφωσης σε σεμνούς και ευσεβείς δασκάλους μαθαίνοντας την κλασική παιδεία αλλά και τις παραδόσεις του Βυζαντίου. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι την ίδια εποχή στην οποία γίνεται αναφορά, παρατηρείται μια αναγέννηση των κλασικών γραμμάτων, επί εποχής του Μεγάλου Φωτίου (820 - 893 μ.Χ.) όπου έχουμε την πνευματική ακμή του Βυζαντίου. Το γεγονός της άνθησης της επιστήμης της Θεολογίας και κλασικής παιδείας επέδρασε τα μέγιστα στην πνευματική καλλιέργεια της ευγενούς κόρης.
Τα ανάκτορα ακολουθώντας ένα παλαιό έθος, ζήτησε να βρει μέσα από την επικράτεια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας κόρη, η οποία να παντρευτεί τον αυτοκράτορα και να μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντα μιας βασίλισσας. Έτσι λοιπόν η βασίλισσα Ευφροσύνη, κόρη του Κωνσταντίνου του Στ΄ και μητριά του Θεοφίλου, το 830 μ.Χ. δεξιώθηκε σε μεγαλοπρεπή αίθουσα του παλατιού τις «12 καλλίστους παρθένους» του Βυζαντινού Κράτους, όπου εξ΄ αυτών θα είχε την ευκαιρία, δι΄ ενός χρυσού μήλου -σύμβολο εκλογής- να επιλέξει τη σύζυγό του και μέλλουσα βασίλισσα. Μεταξύ των εκλεκτών νεανίδων δέσποζε η προσωπικότητα της Αγίας Κασσιανής.
Ο Θεόφιλος, όπως δηλώνεται από τους χρονογράφους και ιστορικούς της εποχής εκείνης, διερχόμενος μπροστά από τις ωραίες κόρες, του προκάλεσε ιδιαίτερο θαυμασμό το κάλλος της Κασσιανής. Την πλησίασε και θέλοντας να δοκιμάσει κατά πόσο η ευφυΐα της ανταποκρίνεται στο κάλλος της, χρησιμοποίησε με ειρωνικό τρόπο το λογοπαίγνιο «ως άρα διά γυναικός ερρύη τα φαύλα», το οποίο σημαίνει ότι όλα τα κακά τα οποία βασανίζουν το ανθρώπινο γένος πηγάζουν από τη γυναίκα, εννοώντας την Εύα. Η οσία μπροστά σ΄ αυτήν την πρόκληση δεν δείλιασε. Με θάρρος και παρρησία απαντά, δηλώνοντας ότι «και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα» εννοώντας ότι δια γυναικός, της Παναγίας ως Θεοτόκου, πηγάζουν όλα τα αγαθά στον άνθρωπο.
Ο Θεόφιλος, λαμβάνοντας αυτή την απάντηση τη θεώρησε προσβολή προς το πρόσωπό του. Και ενώ η Κασσιανή ήταν ευφυέστατη και σοφή, αυτός, δυσαρεστημένος, επιλέγει τη Θεοδώρα για γυναίκα του.
Και ενώ η εκ Παφλαγονίας (περιοχή της Μικράς Ασίας) σεμνή Θεοδώρα τελεί τους βασιλικούς της γάμους με τον Θεόφιλο την Κυριακή της Πεντηκοστής από τον Πατριάρχη Αντώνιο και στέφεται βασίλισσα στο ναΐδριο του Αγίου Στεφάνου, η Κασσιανή απομακρύνεται από την πόλη και κτίζει σε πατρικό της κτήμα μοναστήρι όπου και εγκαταβιώνει, ετοιμάζοντας έτσι τον εαυτό της για να γίνει νύμφη του επουράνιου Βασιλέως Ιησού Χριστού.
Η ευγενής κόρη, η οποία εξελέγη μεταξύ των καλλίστων, αλλ΄ απερρίφθη γιατί ήταν ευφυέστατη, έκρινε ότι όφειλε, για λόγους δικαιοσύνης τουλάχιστον να μην παντρευτεί έτερον σύζυγο, αλλά να αποσυρθεί από τον κόσμο και να αφιερωθεί στα υπερκόσμια. Η φυγή της δε δηλώνει ούτε δειλία, ούτε απέλπησία, ούτε μαρασμό. Δηλώνει μεγαλείο ψυχής, ανδρείας και αποτελεί υπόδειγμα αγιοσύνης.
Η Εικασία, αδέσμευτη πλέον, αφοσιώνεται στη λατρεία του Θεού διά της μυστηριακής ζωής και εντρυφά στη μελέτη της Αγίας Γραφής και των Πατερικών Κειμένων. Παράλληλα δε, μιμούμενη τον «Πίνδαρο» της Εκκλησιαστικής Υμνολογίας, Ρωμανό το Μελωδό, καλλιεργεί το τάλαντο που της χάρισε ο Θεός, να συνθέτει ύμνους και ωδές πνευματικές.
Τα πλείστα των υμνολογικών κειμένων της σεμνής υμνογράφου έχουν περάσει στα εν χρήσει λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας μας, όπως στα δώδεκα Μηναία και στο Τριώδιο. Υπάρχουν όμως και ορισμένοι ύμνοι οι οποίοι δεν συμπεριελήφθησαν ακόμη στις ιερές ακολουθίες του εσπερινού της λιτής και του όρθρου Δεσποτικών, Θεομητορικών εορτών, ως και Αγίων. Πέραν όμως τούτου, αρκετά υμνογραφήματα παραμένουν σε χειρόγραφους κώδικες και έντυπες εκδόσεις καταχωνιασμένα στα ράφια των μεγάλων βιβλιοθηκών του Αγίου Όρους και της Μονής του Όρους Σινά.
ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ
Το πλούσιο υμνογραφικό έργο της Οσίας Κασσιανής κάλυψε:
? Δεσποτικές εορτές, όπως τη Γέννηση του Χριστού, τα προεόρτια των Θεοφανίων, την Υπαπαντή του Χριστού,
? Θεομητορικές εορτές, όπως ο Ευαγγελισμός και η Κοίμηση της Θεοτόκου, ? Εορτές Αγίων Ανδρών, όπως ? των Αποστόλων Ματθαίου του Ευαγγελιστού (15 Νοεμβρίου) και των Πρωτοκορυφαίων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου), ? των Προφητών Ιωάννου του Προδρόμου (24 Ιουνίου), Ηλία του Θεσβήτου (20 Ιουλίου), ? των Μαρτύρων Γουρία, Σαμωνά και Αβίβου (15 Νοεμβρίου), Ευστρατίου, Ευγενίου, Αυξεντίου, Ορέστη και Μαρδαρίου (13 Δεκεμβρίου), των επτά Μακκαβαίων (1 Αυγούστου), Ανδριανού και Ναταλίας (26 Αυγούστου),
? των Ιεραρχών Βασιλείου του Μεγάλου (1Ιανουαρίου), Γρηγορίου επισκόπου Νύσσης (10 Ιανουαρίου) ? και των Οσίων Συμεών του Στυλίτου (1 Σεπτεμβρίου), Ευθυμίου του Μεγάλου (20 Ιανουαρίου),
? Εορτές Αγίων Γυναικών, όπως
? των Μαρτύρων Θέκλας (24 Σεπτεμβρίου), Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου), Αγάθης (5 Φεβρουαρίου), Ευδοκίας (1 Μαρτίου), Χριστίνης (24 Ιουλίου), ? των Οσίων Πελαγίας (8 Οκτωβρίου), Μαρίας της Αιγυπτίας (1 Απριλίου), ? και Ιερές Ακολουθίες του Τριωδίου, όπως
? της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου τα δοξαστικά του Εσπερινού και του Όρθρου,
? του Όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης,
? του Όρθρου του Μεγάλου Σαββάτου οι ειρμοί των α΄, γ΄, δ΄ και ε΄ ωδών του κανόνος.
Μέσα απ΄ αυτό το πλούσιο έργο, ο ύμνος που έκανε γνωστή την Αγία ως υμνογράφο, ήταν το περίφημο δοξαστικό ιδιόμελο των Αποστίχων του Όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης. «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή?». Ένας ύμνος που συγκινεί πλήθος κόσμου. Πολλοί είναι οι πιστοί που θα σπεύσουν κάθε χρόνο τη Μεγάλη Τρίτη εσπέρας για να ακούσουν το Τροπάριο της Κασσιανής. Μοναδικό όσον αφορά τη σύνθεση, χρησιμοποιεί σκηνές από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη όπου έχοντας ως κέντρο αναφοράς την ταπείνωση και τη μετάνοια μιλά εύστοχα στη ψυχή κάθε ανθρώπου. Καταλυτικό ρόλο στην κατάνυξη που προκαλεί ο συγκεκριμένος ύμνος είναι η μελωδία. Η θεία Μελωδός, η οποία πιστεύεται ότι πέραν από το κείμενο μελοποίησε τον ύμνο, χρησιμοποίησε τη μελωδία του Ήχου του Πλαγίου Δ΄. Ενός Ήχου με ιδιαίτερα ικετευτικό ηχόχρωμα όπου οι σεμνές μουσικές γραμμές σε συνάρτηση με το περιεχόμενο του ύμνου κατανύσσουν κάθε πιστό.
Παρόλο που με το συγκεκριμένο Τροπάριο η Κασσιανή μνημονεύεται κάθε φορά που ψάλλεται στην Εκκλησία μας, το περιεχόμενό του έγινε αιτία να θεωρηθεί η σεμνότατη κόρη, ως «? η εν πολλαίς αμαρτίες περιπεσούσα γυνή?», δηλαδή η πόρνη στην οποίαν αναφέρεται η εκκλησιαστική υμνολογία τη Μεγάλη Τρίτη εσπέρας. Αυτή όμως η άποψη είναι τρισμέγιστο λάθος και ασέβεια προς το πρόσωπο της Αγίας, καθ΄ ότι όλα τα ιστορικά δεδομένα δηλώνουν ότι μάλλον ήταν υπόδειγμα σεμνοτάτης γυναικός. Δεν είναι δε τυχαίο το γεγονός ότι η Εκκλησία μας την ανέδειξε αγία.
Η θεία μελωδός, η λογιώτατη αρχόντισσα της Βυζαντινής Αριστοκρατίας, εξ΄ αιτίας της ιδιορρυθμίας του αυτοκράτορα Θεόφιλου έχασε τον επίγειο βασιλικό θρόνο, πλην όμως, η Θεία Πρόνοια της ετοίμασε έναν επουράνιο θρόνο κοντά στον Παντοκράτορα και Ψυχοσώστη Χριστό. Ο Θεόφιλος δεν θέλησε να τιμηθεί ως βασίλισσα, ο Χριστός όμως επέτρεψε να τιμάται από χιλιάδες πιστούς που σπεύδουν στις εκκλησίες τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ για να ακούσουν το περίφημο τροπάρι της.
Πέραν τούτου, πρώτο το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, ακολούθως η Μονή του Όρους Σινά και σήμερα πλείστα μέρη της Ελλάδος τιμούν την ευλαβεστάτη κόρη ως Οσία, κατατάσσοντάς την στο Αγιολόγιο της καθ΄ ημάς Αγιωτάτης Ανατολικής Εκκλησίας όπου εορτάζεται την 7ην Σεπτεμβρίου. Προς τούτο οι κάτοικοι της νήσου Κάσου, λόγω της ονομαστικής ομοιότητας, τη θεωρούν τοπική Αγία και έχουν συντάξει ειδική ασματική ακολουθία. Στην Κύπρο, είναι αλήθεια ότι η Αγία είναι μεν γνωστή, είναι όμως άγνωστο ανάμεσα στο λαό το πότε γιορτάζει. Ο λόγος ίσως να είναι το γεγονός ότι δεν έχει «την έντονη θαυματουργική δραστηριότητα» άλλων Αγίων όπως του Αγίου Γεωργίου. Καλόν όμως θα είναι τέτοιων Αγίων να γνωρίζουμε τουλάχιστον τη βιοτή τους.
Σχόλια