Το πανάκριβο παλατάκι του πολιτισμού

➧ Ο άνθρωπος πρέπει να είναι χορτασμένος για να
μπορέσει να φιλοσοφήσει και ο πολιτισμός χωρίς
χρήματα δεν μπορεί να αναδειχθεί, συνηθίζουν να
λένε οι κοινωνιολόγοι. Καλύτερο παράδειγμα ο Παρ-
θενώνας, ο οποίος κτίστηκε με τα χρήματα της Αθη-
ναϊκής Συμμαχίας, δηλαδή πλήρωναν για προστασία
οι σύμμαχοι των Αθηναίων και ο Περικλής έφτιαχνε
ναούς και έργα που άγγιζαν την τελειότητα.
➧ Ιστορικά ο πολιτισμός, ως καλλιτεχνική έκφραση, ή-
ταν προνόμιο των πλουσίων και των αρχόντων. Ο λα-
ός συνήθως τρεφόταν με «άρτον και θεάματα», τα
οποία προσέφερε η εκάστοτε κάστα της εξουσίας,
ώστε να διατηρεί τα προνόμιά της. Από το Κολοσ-
σαίο της Ρώμης, μέχρι τον Ιππόδρομο της Κωνστα-
ντινούπολης, μέχρι και τα σημερινά γήπεδα ποδο-
σφαίρου.
➧ Τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι, στις προηγμένες
χώρες, τα μεγάλα σύγχρονα έργα πολιτισμού, τα
μνημεία, τα θέατρα, η μουσική, ο χορός, η ζωγραφι-
κή και άλλες καλλιτεχνικές μορφές, βρίσκονται στα
χέρια των πλουσίων, των τραπεζών, των εφοπλι-
στών, των μεγάλων επιχειρηματιών και φυσικά των
κρατών. Σε πολλές χώρες, όπως στην Κίνα, τα μέγα-
ρα και οι άλλες αίθουσες πολιτισμού ανήκουν ή ε-
λέγχονται από τα μέσα ενημέρωσης.
➧ Η Κύπρος, κατά τα επόμενα χρόνια, αναμένεται να
αποκτήσει το δικό της μέγαρο πολιτισμού, με κόστος
125 εκατ. ευρώ – ένα παλατάκι, όπως το χαρακτηρί-
ζουν πολλοί καλλιτέχνες. Ο λαός θα κληθεί να βάλει
βαθιά το χέρι στην τσέπη, έστω κι αν το 85% των
κεφαλαίων θα προέλθει από ευρωπαϊκά κονδύλια.
Και η πλάκα είναι ότι στην ίδια περιοχή, σε απόστα-
ση μερικών εκατοντάδων μέτρων, θα υπάρχουν άλ-
λες δύο εστίες πολιτισμού. Το θέατρο του ΘΟΚ και
το Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας.
➧ Πολλοί καλλιτέχνες της Κύπρου ήδη εκφράζουν
δυσφορία για το έργο, αφού εκτιμούν ότι θα είναι α-
παγορευτικό γι’ αυτούς. Εκτιμούν ότι η είσοδος θα
επιτρέπεται μόνο σε μερικές ομάδες, οι οποίες τάχα
είναι υψηλής κουλτούρας, ενώ θα κατακλύζεται από
ξένους, οι οποίοι θα έρχονται στην Κύπρο για αρπα-
χτή, όπως λέγεται στην αργκό. Εδώ ξεκινά και η με-
γάλη συζήτηση για το τι είναι πολιτισμός, τι σοβαρή
παράσταση και τι καλλιτεχνική έκφραση. Οι απόψεις
είναι πολλές και αλληλοσυγκρουόμενες, ενώ οι συ-
ζητήσεις ποτέ δεν καταλήγουν σε ομοφωνία.
➧ Η μεγάλη απορία των απλών ανθρώπων είναι ποιος
θα γεμίζει τις πολιτιστικές αίθουσες και ποιος θα
πληρώνει για τη συντήρησή τους. Και, επιπλέον, δεν
πρέπει να ξεχνά κανείς ότι στην ευρύτερη Λευκωσία
υπάρχουν και ένα σωρό άλλα θέατρα, δημοτικά και ι-
διωτικά, τα οποία δεν γεμίζουν πάντα. Δεν ξέρουμε
αν οι ισολογισμοί των θεάτρων αυτών είναι θετικοί ή
αρνητικοί και αν μπορούν με τα έσοδα που έχουν να
κάνουν απόσβεση την κεφαλαιουχική δαπάνη.
➧ Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και στη φτωχή
Ελλάδα, για να μπορέσεις να παρακολουθήσεις μια
σοβαρή παράσταση θεάτρου, μπαλέτου, χορού ή
μουσικής, πρέπει να πληρώσεις ένα σημαντικό πο-
σοστό του μισθού σου. Στη Μόσχα, να αναφέρουμε
ότι μια παράσταση μπαλέτου στα Μπολσόι στοιχίζει
όσο έξι μισθοί ενός εργαζόμενου στη Ρωσία. Μή-
πως και στην Κύπρο το μέγαρο θα καταστεί χώρος
μόνο για τους έχοντες και κατέχοντες;
➧ Στην Κύπρο, οι θεατρικές παραστάσεις αντέχουν
κατά μέσο όρο τρεις μήνες, ενώ το κοινό είναι συ-
γκεκριμένο και περιορίζεται σε μερικές εκατοντά-
δες. Αλήθεια, πόσοι Kύπριοι θα μπορούν να πληρώ-
νουν τα ακριβά εισιτήρια για να παρακολουθούν πα-
ραστάσεις υψηλού επιπέδου; Η εκτίμηση ότι θα α-
παιτείται κάθε χρόνο χορηγία 4,5 εκατ. ευρώ από το
κράτος για να λειτουργεί το μέγαρο, στηρίζεται σε
ρεαλιστικές εκτιμήσεις ή απλά σε φιλόδοξα σενάρια
που θέλουν φιλότεχνους από γειτονικές χώρες να
έρχονται για να παρακολουθούν παραστάσεις στη
Λευκωσία;
➧ Και όλα αυτά προγραμματίζονται να γίνουν σε μια
περίοδο οικονομικής κρίσης, σε μια εποχή που οι
πολίτες ζουν με τον φόβο της ανεργίας, που ψά-
χνουν τις φθηνότερες υπεραγορές και τα φθηνότε-
ρα προϊόντα. Σε άλλες χώρες υπάρχει η παιδεία που
επιτρέπει στους θεατές να αντιλαμβάνονται και να
απολαμβάνουν τα θεάματα υψηλού επιπέδου, όπως
λέγονται. Στην Κύπρο, άραγε, ζουν τόσοι πολλοί άν-
θρωποι, ώστε να δικαιολογείται η τεράστια δαπάνη;
Μήπως μετά από λίγα χρόνια θα κλείσουν οι πόρτες
του μεγάρου και οι μελλοντικοί πολιτικοί θα μιλούν
για ακόμη ένα