Η εκκλησία των ναϊλων

---

Ωραίο πάλι και τούτο, οι άνθρωποι που τάχθηκαν να υπηρετούν τον πολιτισμό και να διαφυλάττουν, ως κόρην οφθαλμού τα τεκμήρια της παρουσίας μας στο πολύπαθο αυτό νησί, αλλού να τυρβάζουν, είτε από δική τους υπαιτιότητα, είτε βραχυκυκλωμένοι στο σαθρό σύστημα της δημόσιας υπηρεσίας.
Η ιστορία της προσπάθειας ανοικοδόμησης του μοναστηρίου της Παναγίας της Σαλαμιώτισσας, μοιάζει με τρέλα, αφού μια χούφτα "τρελοί εν Χριστώ" άνθρωποι, τόλμησαν και τα έβαλαν με το κατεστημένο και αντιμετωπίζοντας εκ δεξιών και εξ αριστερών πειρασμούς, προχώρησαν και πέτυχαν το ακατόρθωτο.
Το σίγουρο είναι πάντως ότι όλοι αυτοί γνώριζαν βυζαντινή, ρωμαίικη ιστορία, γνώριζαν τα τερτίπια της πονηρής διάνοιας πολλών ανθρώπων και με πείσμα αγωνίστηκαν και αγωνίζονται για την τελική νίκη.
Αγόρασαν λέει, με ξένα λεφτά οι αρμόδιοι, ακατάλληλα κεραμίδια για το ναό, για να ντύσουν τελικά την παμπάλαια εκκλησία με νάυλον. Ωστόσο, η αναβλητικότητα άφησε τα χρόνια να κυλήσουν, το νάυλον έλιωσε και ούτε και αυτό δεν δεήθηκαν να αλλάξουν?
Η δικαιοσύνη έχει το λόγο τώρα, αλλά η ανάγκη για επίσπευση των εργασιών και των έργων συντήρησης είναι πιο αναγκαία, από τις αποφάσεις των δικαστηρίων.
Το περιστατικό αυτό οδηγεί σε έναν ευρύτερο προβληματισμό για τον τρόπο και τις μεθόδους που ακολουθούνται στη συντήρηση εκκλησιών και ναών σ' όλη την ελεύθερη Κύπρο.
Πριν μερικές μέρες βρέθηκε στο πανέμορφο εκκλησάκι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά, όπου θαύμασα τις μοναδικές τοιχογραφίες, αλλά είδα και τα κακά χάλια μερικών από αυτές. Εξογκωμένες και παραμορφωμένες έτοιμες να πέσουν. Ένας καλός φίλος που ρώτησα, μου ανέφερε ότι η παραμόρφωση οφείλεται στην κακή ή μη επιστημονική συντήρηση των τοιχογραφιών πριν μερικά χρόνια. Χρησιμοποίησαν μου είπε τσιμέντο, ένα ξένο σώμα στις τοιχογραφίες, με αποτέλεσμα να προκαλέσει αυτές τις παραμορφώσεις. Ό,τι δεν πέτυχαν οι αιώνες το πέτυχαν μερικά χρόνια και μερικοί "συντηρητές" που πιθανότατα από άγνοια προκάλεσαν τη ζημιά.
Ο καλός φίλος με παρέπεμψε και στο "έγκλημα" που έγινε ίσως στις σπουδαιότερες τοιχογραφίες του Αγίου Όρους, αυτές του Πανσέληνου στο Πρωτάτο, όπου η επέμβαση των "ειδικών" αρχαιολόγων, ουσιαστικά κατέστρεψε ένα μοναδικό σε τέχνη και αξία έργο που έγινε πριν πολλούς αιώνες. Το μόνο που μένει σήμερα είναι οι φωτογραφίες της εποχής της συντήρησης, οι οποίες θα μαρτυρούν, όσο βεβαίως αντέχουν και αυτές, το θεοφόρο πνεύμα του σπουδαίου αυτού αγιογράφου.
Η συνέχεια και το μεγάλο ερωτηματικό είναι τι θα γίνουν και οι δεκάδες εικόνες και τα άλλα ιερά κειμήλια, τα οποία στοιβάζονται στα μουσεία, σε ξένα φυσικά περιβάλλοντα, με διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες. Πόσο θα αντέξουν άραγε σΆ αυτό το ξερίζωμα, σ' αυτή την αλλαγή.
Οι συνειρμοί πολλοί και στο προσκήνιο έρχονται οι μεγάλες συζητήσεις και οι μεγάλοι τσακωμοί μεταξύ των επιστημόνων, που αναπτύχθηκαν στον αθηναϊκό Τύπο για τον τρόπο συντήρησης των μαρμάρων που Παρθενώνα καθώς και των άλλων μνημείων του ελληνικού πολιτισμού.
Και από την Αθήνα στο Λονδίνο και το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που έκαναν οι "ειδικοί" του περίφημου μουσείου της πόλης, -του μεγαλύτερου ίσως οίκου κλεπταποδόχων του κόσμου - όπου πήραν λέει τελλόφρουτσα και κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό τα περίφημα μάρμαρα του Παρθενώνα που έκλεψε ο κατά τα άλλα ευγενής λόρδος ΄Ελγιν. Το έγκλημα αυτό έγινε επτασφράγιστο μυστικό για τη βρετανική "αριστοκρατία" μέχρι που μία εφημερίδα πριν μερικά χρόνια αποκάλυψε το μεγάλο μυστικό?
Όλα είναι σχετικά, είπαν πριν δύο σχεδόν χιλιάδες χρόνια τόσο ο Χριστός, όσο και οι πατέρες της Εκκλησίας, αλλά απέδειξε με επιστημονικό τρόπο ο Αϊνστάιν, και μέσα από αυτή τη σχετικότητα αναδύεται η ελπίδα, ότι το πνεύμα που δημιούργησε, η δύναμη που υλοποίησε τις καλλιτεχνικές συλλήψεις των ανθρώπων της εποχής εκείνης, ζει ακόμη και σήμερα και δημιουργεί.
Μπορεί οι κλέφτες και οι λωποδύτες, ζώντας στη μιζέρια τους να απολαμβάνουν τους οικονομικούς καρπούς των έργων τους, αλλά σίγουρα δεν μπορούν να συνεχίσουν το πνεύμα των έργων που έκλεψαν και να δημιουργήσουν?
Ίσως είναι η κατάρα που κουβαλούν μαζί τους οι θησαυροί αυτοί -όπως η κατάρα των Φαραώ- ίσως είναι η αδυναμία του χώρου, ίσως και των ανθρώπων, πάντως δημιουργία διαχρονική δεν υπάρχει?
Όλα είναι κύκλος στη ζωή, όπως και η ιστορία, μέσα πάντα από τη γραμμική θεώρηση του χρόνου, αφού πάντα ο άνθρωπος θα είναι άνθρωπος και πάντα το σκοτάδι θα χάνεται μόλις υπάρξει μία ακτίνα φωτός.