Περί των σεσωσμένων και των αγίων

 

Άγιος είναι ο έσχατος των ανθρώπων, που δε διεκδικεί για τον εαυτό του τίποτε, ο ανύπαρκτος και γι' αυτό μακάριος, δηλαδή ευτυχής

 

 

 

  Υπάρχει διαφορά μεταξύ των ανθρώπων που σώθηκαν, δηλαδή αυτών που πήγαν στον παράδεισο και αυτών που ανακηρύχθηκαν άγιοι;

 

  Μόνο ο Θεός και οι δίκαιοι - οι άγιοι - γνωρίζουν ακριβώς τις διαφορές, μεταξύ των ανθρώπων που πήγαν στον παράδεισο. Όπως έλεγε και ένας καθηγητής πανεπιστημίου: «όταν πάω στις κηδείες, αναλογίζομε ότι ο νεκρός γνωρίζει περισσότερα από ό,τι εγώ μια ζωή διάβαζα για να μάθω». Κατά τ’ άλλα, οι γνώσεις που έχουμε για τον παράδεισο, προέρχονται από τα Ευαγγέλια και τους πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι αναφέρουν ότι οι άγιοι είναι όπως τα άστρα στον ουρανό, τα οποία διαφέρουν μεταξύ στους, στην ένταση του φωτός που εκπέμπουν. Όπως έλεγε και ένα άγιος παππούς, υπάρχουν αυτοί, που μόλις μπαίνουν στην είσοδο του παραδείσου και αυτοί που κάθονται δίπλα στο βασιλιά Χριστό. Υπάρχουν αυτοί που παίρνουν 10 στην αγιότητα αλλά και αυτοί που παίρνουν 1. Το πρόβλημα, είναι όταν πάρει κάποιος βαθμό κάτω από το μηδέν, γιατί τότε πάει στην κόλαση.

 

  Άρα ούτε στην άλλη ζωή θα υπάρχει ισότητα;

 

  Στην Εκκλησία δεν υπάρχει η έννοια της ισότητας, όπως την εννοούν οι νόμοι και οι κοινωνικές νόρμες. Οι άνθρωποι ξεχωρίζουν από το βαθμό αγάπης που εκπέμπουν και το βαθμό επικοινωνίας με το Θεό. Μπορεί ένας δούλος να είναι ανώτερος για το Θεό από έναν άρχοντα, όπως ανώτερος από τον Μέγα Αντώνιο, ήταν ένας υποδηματοποιός στην άκρη της μεγαλούπολης, όπως διαβάζουμε στο συναξάρι του. Ένας σύγχρονος θεολόγος λέει ότι: «Ο Άγιος είναι ο έσχατος των ανθρώπων, που δε διεκδικεί για τον εαυτό του τίποτε, ο ανύπαρκτος και γι' αυτό μακάριος, δηλαδή ευτυχής. Οι Άγιοι είναι αυτοί που ξέχασαν τον εαυτό τους μέσα στον έρωτά τους. Άρα, κάτι έχουν να πουν σ' έναν ανέραστο κόσμο που το κύριο πρόβλημά του είναι που δε μπορεί να ξεχάσει τον εαυτό του».

 

  Πώς γίνονται οι διαβαθμίσεις των αγίων;

 

  Και πάλι μόνο ο Θεός ξέρει. Σίγουρα όμως με βάση την αγιότητα του βίου τους. Οι πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι περιέγραψαν τις δικές τους εμπειρίες, για τη δική μας βοήθεια, αναφέρουν ότι υπάρχουν τρία στάδια αγιότητας. Η κάθαρση, ο φωτισμός και η θέωση. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής αναφέρει ότι κατά το στάδιο της κάθαρσης, ο άνθρωπος υπερβαίνει την ηδονή και οδύνη, στο στάδιο του φωτισμού, υπερβαίνει τη λήθη και την άγνοια και κατά το στάδιο της θέωσης, απαλλάσσεται από τη φαντασία. Τώρα πώς γίνονται όλα αυτά, μόνο οι άγιοι πατέρες ξέρουν και όσοι έχουν εμπειρίες αγιότητας. Με βάση τα τρία αυτά στάδια χωρίστηκαν και οι τρεις βαθμοί της ιεροσύνης. Όσοι έφθασαν στην κάθαρση, γίνονται Διάκονοι, όσοι άγγιξαν το φωτισμό Ιερείς και όσοι βιώνουν τη θέωση, μπορούν να ασκούν το διακόνημα του Επισκόπου. Τώρα στην πράξη τι γίνεται είναι μια άλλη υπόθεση.

 

  Τώρα ποίοι ανακηρύσσονται άγιοι και ποίοι είναι απλώς σωσμένοι, δηλαδή είναι στον παράδεισο.

 

  Και πάλι είναι θέμα του Θεού. Ωστόσο όλα εξαρτούνται από τις ανάγκες των πιστών που αγωνίζονται για να σωθούν. Έτσι έχουμε παραδείγματα αγίων οι οποίοι μαρτύρησαν πριν πολλούς αιώνες και όμως ανακηρύχθηκαν στις μέρες μας, όπως οι θαυματουργοί άγιοι Ραφαήλ, Νικόλαος και Ειρήνη. Στόχος δεν είναι η εξυπηρέτηση των αγίων, οι οποίοι πήγαν εκεί που πήγαν - δεν υπάρχει επιστροφή στον άλλο κόσμο - αλλά η βοήθεια των ζωντανών. Έτσι εντελώς ενδεικτικά και υποθετικά μπορούμε να πούμε, ότι οι σωσμένοι μπορεί να είναι ένα εκατομμύριο, αλλά οι άγιοι να είναι μόνο δέκα. Άγιοι ανακηρύσσονται μερικοί μόνο δίκαιοι, οι οποίοι βρίσκονται κοντά στο Θεό και αυτό μόνο για τις ανάγκες των πιστών και σύμφωνα με τα κριτήρια του ίδιου του Θεού. Υπάρχουν και περιπτώσεις αγίων ανθρώπων, οι οποίοι παρόλο που επιτελούσαν θαύματα ενόσω ζούσαν, παρακάλεσαν το Θεό, να μην τύχουν της αναγνώρισης του Αγίου.

 

  Πώς βοηθούν οι άγιοι για τους πιστούς;

 

  Πρώτα με τα συναξάρια. Οι πιστοί διαβάζοντας τα συναξάρια των αγίων, βρίσκουν στίγματα παρηγοριάς για τα βάσανα και του δικού τους βίου. Όπως λέει και ένας σύγχρονος θεολόγος «άγιοι είναι αυτοί που ξέχασαν τον εαυτό τους μέσα στον έρωτά τους. Άρα, κάτι έχουν να πουν σ' έναν ανέραστο κόσμο που το κύριο πρόβλημά του είναι που δε μπορεί να ξεχάσει τον εαυτό του. Η λησμοσύνη του εγώ είναι λύτρωση, που ο σύγχρονος άνθρωπος αγνοεί κι αποζητά. Ο Άγιος είναι ο έσχατος των ανθρώπων, που δε διεκδικεί για τον εαυτό του τίποτε, ο ανύπαρκτος και γι' αυτό μακάριος, δηλαδή ευτυχής...» Και δεύτερο με τη μεσιτεία τους, στον ίδιο το Θεό, ο οποίος εισακούει τις δεήσεις των πιστών και των αγίων και εκπληρώνει το αίτημα του πιστού, αν βεβαίως είναι προς το συμφέρον του.

 

  Τώρα πότε πρέπει να κινούνται οι διαδικασίες αγιοποίησης ενός ανθρώπου.

 

  Η Εκκλησία καθιέρωσε αυστηρά κριτήρια για την αγιοποίηση ενός ανθρώπου. Το βασικό κριτήριο είναι η συνείδηση του κόσμου, η οποία επιβεβαιώνει την αγιότητα του ανθρώπου. Από εκεί και πέρα πρέπει να υπάρχουν και τα ορατά θαυμαστά σημεία, όπως το άφθαρτο του σώματος σε μερικές περιπτώσεις (Άγιος Σπυρίδωνας), η ανάδοση θείας ευωδίας και η διέλευση πολλών χρόνων, κατά κανόνα να φύγουν από τη ζωή αυτοί που έζησαν μαζί του. Ακολουθούν και πολλές διαδικαστικές τεκμηριώσεις που αναλαμβάνονται κυρίως από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Κατά τα άλλα είναι και πάλι θέμα του Θεού να ανακηρύξει ένα άνθρωπο σε άγιο. Η επιμονή κάποιων Επισκόπων ή και πιστών να ανακηρύξουν αγίους σε χρόνο ρεκόρ, δεν είναι ούτε θεμιτή αλλά ούτε και θεοφιλής. Έχουμε το παράδειγμα του Αγίου Νεκταρίου, ο οποίος επιτελούσε πλήθος θαυμάτων από την ώρα της εκδημίας του και όμως έπρεπε να περάσουν πολλές δεκαετίες για να ανακηρυχθεί άγιος.

 

 

* (Διάλογος μεταξύ δύο φίλων που έγινε κάπου, κάποτε...)