Οι
Φινλανδές Μαρία, Σίνα και Εγια στην μάχη της Ιεραποστολής
.
Η
Φιλανδία, η γνωστή σε όλους μας σαν ή χώρα με τις χίλιες λίμνες, τα όμορφα
δάση, τα νησιά και τις καταπράσινες βουνοπλαγιές, τα χιόνια τον χειμώνα - ή
καλύτερα η χώρα του Βορρά - τα τελευταία χρόνια αθόρυβα προσφέρει μεγάλη
διακονία στον χώρο της Ιεράς Μητροπόλεως Ειρηνουπόλεως, ιδιαίτερα στην Κένυα.
Από την δεκαετία του 1970 χρονολογείται ή Ιεραποστολική δραστηριότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Φιλανδίας στην Ανατολική Αφρική. Τόσο ο Αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Φιλανδίας κ. Παύλος όσο και ο διάδοχός του Σεβασμιώτατος κ. Ίωάννης (που σαν Μητροπολίτης Ελσίνκι πρωτοστάτησε στην ανάπτυξη της Ορθοδοξίας στην Αφρική) έδωσαν ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο της Αρχιερατικής τους διακονίας στην Αφρική όχι με λόγια και αυτοπροβολή αλλά με έργα και ουσιαστική προσφορά.
Ο σημερινός λοιπόν Αρχιεπίσκοπος Φιλανδίας κ. Ιωάννης όταν ακόμα ήταν Μητροπολίτης Ελσίνκι, επισκέφθηκε την Ουγκάνδα και την Κένυα για να δει από κοντά τις ανάγκες των Αφρικανών Ορθοδόξων αδελφών μας και να σχηματίσει προσωπική αντίληψη των πραγμάτων για να μπορέσει έτσι να συμβάλει η Εκκλησία της Φιλανδίας στην προαγωγή του θεάρεστου ευαγγελικού έργου. Πράγματι η επίσκεψη εκείνη του Μητροπολίτη Ιωάννη συνέβαλε στην καλύτερα οργανωμένη συνεργασία μεταξύ της Αρχιεπισκοπής Φιλανδίας και της Ιεράς Μητροπόλεως Ειρηνουπόλεως.
Η δασκάλα Σίνα
Η πρώτη αποστολή ορθοδόξων εργατών από την Φιλανδία έγινε το 1977. Μια συνταξιούχος διδασκάλισσα, η Σίνα Ταουλάμο, έφθασε στην Ανατολική Αφρική με προορισμό την Ουγκάνδα. Την Σίνα συνόδευε στην αποστολή της μια άλλη επίσης σημαντική προσωπικότητα της Φιλανδικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, η Μαρία Ίτολα. Έφθασαν λοιπόν στην Ουγκάνδα οι δύο αυτές δυναμικές γυναίκες για να αρχίσουν την Ιεραποστολική τους δραστηριότητα εκ μέρους της Φιλανδικής Ορθοδόξου Εκκλησίας. Θα πρέπει εδώ να τονισθεί ότι και οι δυο διδασκάλισσες με πολύχρονη πείρα και στενή σχέση με τις αρχές της Εκκλησίας της Φιλανδίας (η Μαρία Ίτολα για πολλά χρόνια ήταν στενή συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου Φιλανδίας Παύλου) ήλθαν με αποφασιστικότητα και ένθερμο ζήλο για να εργαστούν συνειδητά για τον σκοπό που εστάλησαν. Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν μπόρεσαν να παραμείνουν στην Ουγγάνδα λόγω της ανωμάλου κατάστασης που δημιούργησε στην χώρα η δικτατορία του Αμίν. Έτσι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ουγκάνδα. Έφθασαν στην Κένυα και ενώ περίμεναν να πάρουν το επόμενο αεροπλάνο για την επιστροφή στη χώρα τους, μια εσωτερική φωνή τους άνοιξε νέους ορίζοντες και νέες ελπιδοφόρες προοπτικές. Ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να παραμείνουν στην Κένυα και να εργαστούν για τον ίδιο σκοπό πού εστάλησαν στην Ουγκάνδα. Έτσι, ύστερα από συνεννόηση με τις εκεί εκκλησιαστικές αρχές εγκαταστάθηκαν στην ενορία της Αγίας Τριάδας του περιχώρου της Ναΐρόμπης Μουγκούγκα. Εκεί, με την συνδρομή των Ορθοδόξων Φιλανδών έκτισαν ένα σπίτι για τη δική τους διαμονή και αργότερα ακόμα ένα για τις συγκεντρώσεις των Ορθοδόξων μητέρων. Απ' εκεί, λοιπόν, με αργά βήματα και με τη βοήθεια του Θεού, έδωσαν τους εαυτούς τους στην υπηρεσία των Αφρικανών αδελφών τους.
Σχολεία
Με το εκπαιδευτικό τους παρελθόν δίδαξαν στο παρακείμενο ορθόδοξο δημοτικό σχολείο, κατήχησαν νέους και νεάνιδες όπως και μητέρες. Στην προσπάθειά τους αυτή βοήθησε πολύ ή καλή τους διάθεση και ολοκληρωτική αφιέρωση στο Ιερό έργο. Δόθηκαν με όλη τους την ψυχή στην καλύτερη δυνατή προσφορά από μέρους της Εκκλησίας τους. Εν τω μεταξύ, ιδρύεται στη Φιλανδία το Γραφείο Εξωτερικής Ιεραποστολής με Πρόεδρο και πρωταγωνιστή τον τότε Μητροπολίτη Ελσίνκι Ιωάννη, σημερινό Αρχιεπίσκοπο Φιλανδίας.
Ήδη από την εποχή που ήταν Μητροπολίτης Ειρηνουπόλεως ο Νικόδημος Γαλιατσάτος (1969-1973), η Φιλανδική Ορθόδοξη Εκκλησία ενίσχυε οικονομικά το έργο του Ευαγγελισμού στην Ανατολική Αφρική. Χαρακτηριστικά είναι όσα γράφει ο Μητροπολίτης Φρουμέντιος προς τον Αρχιεπίσκοπο Καρελίας κ. Παύλο με γράμμα του ημερομ. 31 Μαΐου 1973: "...Η επιδεικνυόμενη αγάπη και το συνεχιζόμενον στοργικόν ενδιαφέρον της υμετέρας Σεβασμιότητος προς την ταπεινήν Επαρχίαν μου και το πιστόν Αφρικανικό αυτής πλήρωμα, πληρούσι εξ ευγνωμοσύνης την καρδίαν μου προς το σεπτόν πρόσωπον της Υμετέρας Σεβασμιότητος και δια τον λόγον, ότι η πρόφρων αύτη προσφορά Υμών δείγμα της προς εμέ αγάπης, Υμών και συμπαραστάσεως προς το ποιμαντικόν μου έργον, προέρχεται ουχί εκ του περισσεύματος αλλ' εκ του υστερήματος υμών.... Την πρόφρονα, φιλάνθρωπον και γενναίαν ταύτην οικονομικήν ενίσχυσιν της Υμετέρας Σεβασμιότητος, έλαβον εσχάτως δια χειρός του Προκατόχου μου σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μέμφιδος κ. Νικοδήμου... διό και καθηκόντως πληροφορώ Υμάς, ότι ταύτην διέθεσα ήδη προς αποπεράτωσιν Ναού και Σχολείου εν τινι πτωχώ χωρίω της Ουγκάντας..."
Βοήθεια
Τον επόμενον χρόνο ο Μητροπολίτης Ελσίνκι Ιωάννης με άλλη οικονομική βοήθεια προς τον Μητροπολίτη Φρουμέντιο ενισχύει την επισκευή των σχολικών κτιρίων στο κέντρο της ιεραποστολής στην Ναμουγκόνα της Καμπάλας. Με γράμμα του ημερομ. 25 Μαρτίου 1974 ο Μητροπολίτης Ιωάννης σημειώνει τα εξής: "... Εκτιμάω βαθέως το δύσκολον και σπουδαίον έργον Σας εις την Ανατολικήν Αφρικήν, και ελπίζω ότι και η μικρή Εκκλησία της Φιλανδίας θα έχει την δυνατότητα να δώση τουλάχιστον κάποιαν βοήθειαν και εις το μέλλον...". Τον ίδιο χρόνο ο Μητροπολίτης Ιωάννης μαζί με άλλους ευσεβείς και φίλους της Ιεραποστολής στην Φιλανδίαν επισκέπτεται την Κένυα και την Ουγκάντα. Έρχεται έτσι σε άμεση επαφή με τους Αφρικανούς και ζει από κοντά τις ανάγκες και τα προβλήματά τους. Οι επισκέψεις του αυτές θα συνεχισθούν για αρκετά χρόνια. Όσο πιο πολύ βρισκόταν κοντά στο ποίμνιο των Αφρικανών, τόσο πιο δυναμική και ουσιαστική γινόταν και η ενίσχυση και η συμπαράσταση της Φιλανδικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Οι αδελφές
Οι δύο λοιπόν αδελφές Μαρία και Σίνα εργάστηκαν από την αρχή για την ενίσχυση της παιδείας στην Κένυα. Ένα μεγάλο και φιλόδοξο έργο ήταν το δημοτικό σχολείο στην Κιμέγκουα της Δυτικής Κένυας που ακόμα συνεχίζεται σαν έργο ζωής. Κτίστηκε το σχολείο αυτό, στο ίδιο οικόπεδο που κτίστηκε ιεραποστολικό κέντρο και φέτος τέλειωσε η Τεχνική Σχολή της οποίας τα εγκαίνια έγιναν τον περασμένο Μάρτιο. Στην προσπάθεια των δύο πρώτων Φιλανδών ιεραποστόλων προστέθηκε και τρίτη, η Έγια Ιπάτι, που ήταν δασκάλα των Θρησκευτικών. Έτσι και οι τρεις μαζί απετέλεσαν τον πρώτο πυρήνα ιεραποστολικής και ανιδιοτελούς προσφοράς στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Κένυας κάτω πάντα από τις ευλογίες του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Μια άλλη επίσης ιεραπόστολος που εργάστηκε στα πρώτα χρόνια της ιεραποστολικής προσπάθειας της Φιλανδικής Εκκλησίας ήταν η Άουνε Κοντκάνεν που αφιέρωσε τον χρόνο της στην εκπαίδευση των μητέρων.
Ο πατήρ Ιωάννης
Το 1979 έφθασε στην Κένυα ένας δραστήριος και ζηλωτής γεννημένος μεν στην Αμερική αλλά που έφερε την καταγωγή του από την Φιλανδία, ο Κάρολος Έκο. Στην αρχή εργάστηκε σαν δάσκαλος των Αγγλικών στο σχολείο της Κεμέγκουας και σαν κατηχητής σε διάφορες ενορίες της Δυτικής Κένυας. Ο Κάρολος το 1922 χειροτονήθηκε από τον Πατριαρχικό Έξαρχο διάκονος και πρεσβύτερος, οπότε πήρε το όνομα Ιωάννης. Η παρουσία του π. Ιωάννη στην Κένυα για τόσα χρόνια και η πείρα που απέκτησε βοήθησε στην εκπλήρωση πολλών έργων στην Κένυα. Μαζί με ένα άλλο Φιλανδό, τον Γιούκο Τζαρβιό, συνεργάστηκε για προέκταση των οικοδομικών σχεδίων της Φιλανδικής Εκκλησίας στην Κένυα όπως π.χ. του Δημοτικού Σχολείου στο Λομπέρε, της Κλινικής στην Κερέιτα, το σπίτι των μητέρων και των ιερέων στην Μουγκούκα, κτλ. Σήμερα ο π. Ιωάννης μαζί με τα λειτουργικά του καθήκοντα συνεχίζει να είναι ο επίσημος επόπτης όλων των οικοδομικών προσπαθειών της Φιλανδικής Εκκλησίας. Η Φιλανδική Εκκλησία συνέχισε την αποστολή και άλλων ιεραποστόλων όπως της Άννελι Λισίτσιν, Άννελι Μπαλζάσκιν, Μάρζιουτ Ματεβέινεν, Έϊτζα Πουνζού. Τρεις από τις αφιερωμένες ιεραποστόλους μετά την αναχώρησή τους από την Κένυα, αφού εργάστηκαν με παραδειγματικό ζήλο, ακολούθησαν την μοναχική ζωή.
Από την δεκαετία του 1970 χρονολογείται ή Ιεραποστολική δραστηριότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Φιλανδίας στην Ανατολική Αφρική. Τόσο ο Αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Φιλανδίας κ. Παύλος όσο και ο διάδοχός του Σεβασμιώτατος κ. Ίωάννης (που σαν Μητροπολίτης Ελσίνκι πρωτοστάτησε στην ανάπτυξη της Ορθοδοξίας στην Αφρική) έδωσαν ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο της Αρχιερατικής τους διακονίας στην Αφρική όχι με λόγια και αυτοπροβολή αλλά με έργα και ουσιαστική προσφορά.
Ο σημερινός λοιπόν Αρχιεπίσκοπος Φιλανδίας κ. Ιωάννης όταν ακόμα ήταν Μητροπολίτης Ελσίνκι, επισκέφθηκε την Ουγκάνδα και την Κένυα για να δει από κοντά τις ανάγκες των Αφρικανών Ορθοδόξων αδελφών μας και να σχηματίσει προσωπική αντίληψη των πραγμάτων για να μπορέσει έτσι να συμβάλει η Εκκλησία της Φιλανδίας στην προαγωγή του θεάρεστου ευαγγελικού έργου. Πράγματι η επίσκεψη εκείνη του Μητροπολίτη Ιωάννη συνέβαλε στην καλύτερα οργανωμένη συνεργασία μεταξύ της Αρχιεπισκοπής Φιλανδίας και της Ιεράς Μητροπόλεως Ειρηνουπόλεως.
Η δασκάλα Σίνα
Η πρώτη αποστολή ορθοδόξων εργατών από την Φιλανδία έγινε το 1977. Μια συνταξιούχος διδασκάλισσα, η Σίνα Ταουλάμο, έφθασε στην Ανατολική Αφρική με προορισμό την Ουγκάνδα. Την Σίνα συνόδευε στην αποστολή της μια άλλη επίσης σημαντική προσωπικότητα της Φιλανδικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, η Μαρία Ίτολα. Έφθασαν λοιπόν στην Ουγκάνδα οι δύο αυτές δυναμικές γυναίκες για να αρχίσουν την Ιεραποστολική τους δραστηριότητα εκ μέρους της Φιλανδικής Ορθοδόξου Εκκλησίας. Θα πρέπει εδώ να τονισθεί ότι και οι δυο διδασκάλισσες με πολύχρονη πείρα και στενή σχέση με τις αρχές της Εκκλησίας της Φιλανδίας (η Μαρία Ίτολα για πολλά χρόνια ήταν στενή συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου Φιλανδίας Παύλου) ήλθαν με αποφασιστικότητα και ένθερμο ζήλο για να εργαστούν συνειδητά για τον σκοπό που εστάλησαν. Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν μπόρεσαν να παραμείνουν στην Ουγγάνδα λόγω της ανωμάλου κατάστασης που δημιούργησε στην χώρα η δικτατορία του Αμίν. Έτσι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Ουγκάνδα. Έφθασαν στην Κένυα και ενώ περίμεναν να πάρουν το επόμενο αεροπλάνο για την επιστροφή στη χώρα τους, μια εσωτερική φωνή τους άνοιξε νέους ορίζοντες και νέες ελπιδοφόρες προοπτικές. Ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να παραμείνουν στην Κένυα και να εργαστούν για τον ίδιο σκοπό πού εστάλησαν στην Ουγκάνδα. Έτσι, ύστερα από συνεννόηση με τις εκεί εκκλησιαστικές αρχές εγκαταστάθηκαν στην ενορία της Αγίας Τριάδας του περιχώρου της Ναΐρόμπης Μουγκούγκα. Εκεί, με την συνδρομή των Ορθοδόξων Φιλανδών έκτισαν ένα σπίτι για τη δική τους διαμονή και αργότερα ακόμα ένα για τις συγκεντρώσεις των Ορθοδόξων μητέρων. Απ' εκεί, λοιπόν, με αργά βήματα και με τη βοήθεια του Θεού, έδωσαν τους εαυτούς τους στην υπηρεσία των Αφρικανών αδελφών τους.
Σχολεία
Με το εκπαιδευτικό τους παρελθόν δίδαξαν στο παρακείμενο ορθόδοξο δημοτικό σχολείο, κατήχησαν νέους και νεάνιδες όπως και μητέρες. Στην προσπάθειά τους αυτή βοήθησε πολύ ή καλή τους διάθεση και ολοκληρωτική αφιέρωση στο Ιερό έργο. Δόθηκαν με όλη τους την ψυχή στην καλύτερη δυνατή προσφορά από μέρους της Εκκλησίας τους. Εν τω μεταξύ, ιδρύεται στη Φιλανδία το Γραφείο Εξωτερικής Ιεραποστολής με Πρόεδρο και πρωταγωνιστή τον τότε Μητροπολίτη Ελσίνκι Ιωάννη, σημερινό Αρχιεπίσκοπο Φιλανδίας.
Ήδη από την εποχή που ήταν Μητροπολίτης Ειρηνουπόλεως ο Νικόδημος Γαλιατσάτος (1969-1973), η Φιλανδική Ορθόδοξη Εκκλησία ενίσχυε οικονομικά το έργο του Ευαγγελισμού στην Ανατολική Αφρική. Χαρακτηριστικά είναι όσα γράφει ο Μητροπολίτης Φρουμέντιος προς τον Αρχιεπίσκοπο Καρελίας κ. Παύλο με γράμμα του ημερομ. 31 Μαΐου 1973: "...Η επιδεικνυόμενη αγάπη και το συνεχιζόμενον στοργικόν ενδιαφέρον της υμετέρας Σεβασμιότητος προς την ταπεινήν Επαρχίαν μου και το πιστόν Αφρικανικό αυτής πλήρωμα, πληρούσι εξ ευγνωμοσύνης την καρδίαν μου προς το σεπτόν πρόσωπον της Υμετέρας Σεβασμιότητος και δια τον λόγον, ότι η πρόφρων αύτη προσφορά Υμών δείγμα της προς εμέ αγάπης, Υμών και συμπαραστάσεως προς το ποιμαντικόν μου έργον, προέρχεται ουχί εκ του περισσεύματος αλλ' εκ του υστερήματος υμών.... Την πρόφρονα, φιλάνθρωπον και γενναίαν ταύτην οικονομικήν ενίσχυσιν της Υμετέρας Σεβασμιότητος, έλαβον εσχάτως δια χειρός του Προκατόχου μου σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μέμφιδος κ. Νικοδήμου... διό και καθηκόντως πληροφορώ Υμάς, ότι ταύτην διέθεσα ήδη προς αποπεράτωσιν Ναού και Σχολείου εν τινι πτωχώ χωρίω της Ουγκάντας..."
Βοήθεια
Τον επόμενον χρόνο ο Μητροπολίτης Ελσίνκι Ιωάννης με άλλη οικονομική βοήθεια προς τον Μητροπολίτη Φρουμέντιο ενισχύει την επισκευή των σχολικών κτιρίων στο κέντρο της ιεραποστολής στην Ναμουγκόνα της Καμπάλας. Με γράμμα του ημερομ. 25 Μαρτίου 1974 ο Μητροπολίτης Ιωάννης σημειώνει τα εξής: "... Εκτιμάω βαθέως το δύσκολον και σπουδαίον έργον Σας εις την Ανατολικήν Αφρικήν, και ελπίζω ότι και η μικρή Εκκλησία της Φιλανδίας θα έχει την δυνατότητα να δώση τουλάχιστον κάποιαν βοήθειαν και εις το μέλλον...". Τον ίδιο χρόνο ο Μητροπολίτης Ιωάννης μαζί με άλλους ευσεβείς και φίλους της Ιεραποστολής στην Φιλανδίαν επισκέπτεται την Κένυα και την Ουγκάντα. Έρχεται έτσι σε άμεση επαφή με τους Αφρικανούς και ζει από κοντά τις ανάγκες και τα προβλήματά τους. Οι επισκέψεις του αυτές θα συνεχισθούν για αρκετά χρόνια. Όσο πιο πολύ βρισκόταν κοντά στο ποίμνιο των Αφρικανών, τόσο πιο δυναμική και ουσιαστική γινόταν και η ενίσχυση και η συμπαράσταση της Φιλανδικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.
Οι αδελφές
Οι δύο λοιπόν αδελφές Μαρία και Σίνα εργάστηκαν από την αρχή για την ενίσχυση της παιδείας στην Κένυα. Ένα μεγάλο και φιλόδοξο έργο ήταν το δημοτικό σχολείο στην Κιμέγκουα της Δυτικής Κένυας που ακόμα συνεχίζεται σαν έργο ζωής. Κτίστηκε το σχολείο αυτό, στο ίδιο οικόπεδο που κτίστηκε ιεραποστολικό κέντρο και φέτος τέλειωσε η Τεχνική Σχολή της οποίας τα εγκαίνια έγιναν τον περασμένο Μάρτιο. Στην προσπάθεια των δύο πρώτων Φιλανδών ιεραποστόλων προστέθηκε και τρίτη, η Έγια Ιπάτι, που ήταν δασκάλα των Θρησκευτικών. Έτσι και οι τρεις μαζί απετέλεσαν τον πρώτο πυρήνα ιεραποστολικής και ανιδιοτελούς προσφοράς στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Κένυας κάτω πάντα από τις ευλογίες του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας. Μια άλλη επίσης ιεραπόστολος που εργάστηκε στα πρώτα χρόνια της ιεραποστολικής προσπάθειας της Φιλανδικής Εκκλησίας ήταν η Άουνε Κοντκάνεν που αφιέρωσε τον χρόνο της στην εκπαίδευση των μητέρων.
Ο πατήρ Ιωάννης
Το 1979 έφθασε στην Κένυα ένας δραστήριος και ζηλωτής γεννημένος μεν στην Αμερική αλλά που έφερε την καταγωγή του από την Φιλανδία, ο Κάρολος Έκο. Στην αρχή εργάστηκε σαν δάσκαλος των Αγγλικών στο σχολείο της Κεμέγκουας και σαν κατηχητής σε διάφορες ενορίες της Δυτικής Κένυας. Ο Κάρολος το 1922 χειροτονήθηκε από τον Πατριαρχικό Έξαρχο διάκονος και πρεσβύτερος, οπότε πήρε το όνομα Ιωάννης. Η παρουσία του π. Ιωάννη στην Κένυα για τόσα χρόνια και η πείρα που απέκτησε βοήθησε στην εκπλήρωση πολλών έργων στην Κένυα. Μαζί με ένα άλλο Φιλανδό, τον Γιούκο Τζαρβιό, συνεργάστηκε για προέκταση των οικοδομικών σχεδίων της Φιλανδικής Εκκλησίας στην Κένυα όπως π.χ. του Δημοτικού Σχολείου στο Λομπέρε, της Κλινικής στην Κερέιτα, το σπίτι των μητέρων και των ιερέων στην Μουγκούκα, κτλ. Σήμερα ο π. Ιωάννης μαζί με τα λειτουργικά του καθήκοντα συνεχίζει να είναι ο επίσημος επόπτης όλων των οικοδομικών προσπαθειών της Φιλανδικής Εκκλησίας. Η Φιλανδική Εκκλησία συνέχισε την αποστολή και άλλων ιεραποστόλων όπως της Άννελι Λισίτσιν, Άννελι Μπαλζάσκιν, Μάρζιουτ Ματεβέινεν, Έϊτζα Πουνζού. Τρεις από τις αφιερωμένες ιεραποστόλους μετά την αναχώρησή τους από την Κένυα, αφού εργάστηκαν με παραδειγματικό ζήλο, ακολούθησαν την μοναχική ζωή.
Σχόλια