Εκεί στο Μοναστήρι του Αποστόλου Αντρέα
.
Τώρα πλέον οι Κύπριοι μπορούν να δουν, να αγγίξουν και να βιώσουν το μυστήριο του Αποστόλου Αντρέα, όπως το βίωναν χιλιάδες πιστοί για δεκάδες εκατοντάδες χρόνια. Το συρματόπλεγμα ράγισε και το φως περνά πλέον. Τώρα μπορεί να γίνει διάλογος με πραγματικά εμπειρικά δεδομένα. Οι φωτογραφίες που παραθέτουμε πιο κάτω, ανήκουν στη συνάδελφο Μιράντα Λυσάνδρου, η οποία κατέγραψε με τον καλύτερο τρόπο την αλήθεια για την κατάσταση της Μονής. Παραθέτουμε πιο κάτω θέσεις και απόψεις διαφόρων εμπλεκομένων στην υπόθεση αναστήλωσης της Μονής του Πρωτοκλήτου.
Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος
Στις 22 Ιανουαρίου 2002, πριν το ατύχημά του, ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος δήλωνε σε σύσκεψη με τη Διαχειριστική Επιτροπή ότι «η φυσιογνωμία της Μονής δεν πρέπει να αλλάξει, υποστηρίζοντας ότι τυχόν αλλαγές ίσως τύχουν εκμετάλλευσης από το κατοχικό καθεστώς για να γίνουν αλλαγές και σε άλλα θρησκευτικά μνημεία».
Οικονόμος Ζαχαρίας
Ο Οικονόμος του Αποστόλου Αντρέα Ζαχαρίας Γεωργίου σε επιστολή του προς την Ιερά Σύνοδο στις 21/9/2002, σημειώνει μεταξύ άλλων:
«Μεταφέρουμε τα δάκρυα και την οδύνη 27 χρόνων εγκλωβισμού, αυτών που ζουν και αυτών που πέθαναν. Κάποτε ήμασταν πολλοί, τώρα μείναμε ελάχιστοι, θάβουμε και ξεθάβουμε κόκκαλα για να γινόμαστε πιο πολλοί. Διερωτηθήκατε ποτέ Αγιοι Αρχιερείς, άμα και εμείς πεθάνουμε πού θα αφήσουμε και ποιος θα παραλάβει το κλειδί της πόρτας του Αποστόλου Αντρέα;
Η ελπίδα μας είναι ο Απόστολος Αντρέας. Και επειδή τώρα δικοί μας και ξένοι θέλουν να τον ανακαινίσουν για να μην πέσει δήθεν, αλλά μαζί θέλουν να ρίξουν και τους παλιούς τοίχους του αρχαίου παρεκκλησιού και τους τοίχους της νέας εκκλησίας και τα κελιά πάνω από την εκκλησία με τις καμάρες και τις κολώνες τους και μαζί τη μνήμη των ζωντανών και των πεθαμένων, παρακαλούμε την Αγιωσύνη σας να μην το επιτρέψετε.
Διαχειριστική επιτροπή
Η διαχειριστική επιτροπή σε επιστολή της προς τα Μέλη της Ιεράς Συνόδου, σημειώνει μεταξύ άλλων: «Εμείς εδώ κάτω κρατήσαμε το μοναστήρι δεκαετίες όπως είναι και δεν εννοούμε να αφήσουμε να χαλάσει από αυτό ούτε πέτρα, γιατί εμείς εδώ κάτω μείναμε για να φυλάμε χώμα, πέτρες και κόκκαλα».
Η παρέμβαση της Βουλής
Δυναμική παρέμβαση στο θέμα είχαμε από διάφορους βουλευτές, οι οποίοι κατέθεσαν πρόταση νόμου για καθορισμό της Μονής του Αποστόλου Αντρέα, ως αρχαίου μνημείου. Η πρόταση νόμου, όπως σημειώνουν οι βουλευτές Κίκης Γιάγκου, Χρίστος Μαυροκορδάτος, Σωτηρούλλα Χαραλάμπους, Γιώργος Βαρνάβα, Γιώργος Περδίκης, Κώστας Παπακώστας και Ζαχαρίας Κουλίας, σκοπεύει στην καλύτερη προστασία του ιστορικού και θρησκευτικού μνημείου της Κύπρου και παράλληλα θα αποτρέψει τυχόν επεμβάσεις στα υφιστάμενα κτίρια, οι οποίες θα αλλοιώσουν το χαρακτήρα τόσο της εκκλησίας όσο και του χώρου που την περιβάλλει.
Σύνδεσμος Αρχαιολόγων
Ο Σύνδεσμος Κυπρίων Αρχαιολόγων απαιτεί την άμεση διοργάνωση δημοσίου και λεπτομερούς διαλόγου όλων των ενδιαφερομένων και ειδικών για επίτευξη συμφωνίας σε αμφισβητούμενα θέματα. Απαραίτητη η παράλληλη μέριμνα για διάσωση και ανάδειξη όλων των καλλιτεχνικών, αρχαιολογικών και ιστορικών στοιχείων του μνημείου.
ΕΤΕΚ
Ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ Θέμος Δημητρίου εκτιμά ότι «υπάρχει άμεση ανάγκη για αναστήλωση και συντήρηση της Μονής, γιατί οι καταστροφές από τη μη συντήρηση, τις υφιστάμενες επεμβάσεις και την επίδραση της θάλασσας είναι πολύ σοβαρές και δεν επιτρέπουν καθυστερήσεις.
Για την κατεδάφιση των προσθηκών στον όροφο στην ανατολική και νότια πλευρά, η κατεδάφιση είναι απολύτως αναγκαία για τη συντήρηση του Ναού και του Μεσαιωνικού Ναΐσκου. Έχουν δε ληφθεί στις εργασίες, πρόνοιες ώστε μελλοντικά αν μετά από μελέτη αποφασιστεί ότι θα πρέπει τα υφιστάμενα δωμάτια στον όροφο να ανακατασκευαστούν, να μπορεί να γίνει».
ICOMOS
Η Εθνική Επιτροπή του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Χώρων ICOMOS (τμήμα Κύπρου) διαπιστώνει ότι τα κελιά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του αρχιτεκτονικού συγκροτήματος και διατηρούν αξιόλογα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Η κατεδάφισή τους αλλάζει την εμφάνιση και τη μορφή του μοναστηριού που συνδέεται στενά με την ταυτότητα, την παράδοση και τη μνήμη. Όλες οι φάσεις του μοναστηριού με εξαίρεση τις επεμβάσεις από μπετόν που περιορίζονται στο ανατολικό μέρος της εκκλησίας, πρέπει να τύχουν του ανάλογου σεβασμού. Πρέπει να επιδειχθεί ενδιαφέρον για την αποκατάσταση της πρωιμότερης εκκλησίας του 14ου-15ου αιώνα. Αυτό απαιτεί πρόσθετη έρευνα και πρέπει να υλοποιηθεί από ειδικούς επιστήμονες.
Πανεπιστήμιο Κύπρου
Ο καθηγητής Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος, εκτιμά ότι πρέπει άμεσα να κηρυχθεί το μνημείο προστατευόμενο από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Θεωρεί απαραίτητο να συνταχθεί μελέτη για τη συντήρηση, αποκατάσταση και αναμόρφωση όλων των κτισμάτων, ώστε τα νεώτερα να εναρμονιστούν προς τα παλαιότερα.
Μητροπολίτης Πάφου Χρυσόστομος
Ο Μητροπολίτης Πάφου δήλωσε ότι, αφού μελέτησε τα σχέδια του αρχιτέκτονα, υιοθέτησε πλήρως τις απόψεις του με βάση τις οποίες θα πρέπει να κατεδαφιστούν τα κελιά του μοναστηριού. Χαρακτήρισε ''ετσιθελικό'' το πείσμα όσων εκφράζουν αντίθετες απόψεις. Ανέφερε ότι σέβεται τους συναισθηματισμούς όσων διαφωνούν, αλλά πιστεύει ότι θα πρέπει να υιοθετηθούν οι απόψεις του εμπειρογνώμονα που είναι διεθνούς φήμης και που έχει συντηρήσει αρκετά ιστορικά και αρχαιολογικά μνημεία παγκόσμια.
Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος
Δεν είναι κελιά που πρόκειται να κατεδαφιστούν, αλλά μια ολόκληρη διώροφη πτέρυγα πολύ σημαντική αρχιτεκτονικά και ιδιαίτερα σημαντική για τη μνήμη των κατεχομένων εδαφών μας. Εάν αφαιρεθεί η μνήμη από ένα μνημείο, δεν είναι μνημείο πλέον, γι αυτό και πρέπει να σεβαστούμε και το μνημείο και τη μνήμη και τους εγκλωβισμένους και την αρχιτεκτονική που δεν είναι τέσσερα δωμάτια, αλλά μια ολόκληρη πτέρυγα.
Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος
Στις 22 Ιανουαρίου 2002, πριν το ατύχημά του, ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος δήλωνε σε σύσκεψη με τη Διαχειριστική Επιτροπή ότι «η φυσιογνωμία της Μονής δεν πρέπει να αλλάξει, υποστηρίζοντας ότι τυχόν αλλαγές ίσως τύχουν εκμετάλλευσης από το κατοχικό καθεστώς για να γίνουν αλλαγές και σε άλλα θρησκευτικά μνημεία».
Οικονόμος Ζαχαρίας
Ο Οικονόμος του Αποστόλου Αντρέα Ζαχαρίας Γεωργίου σε επιστολή του προς την Ιερά Σύνοδο στις 21/9/2002, σημειώνει μεταξύ άλλων:
«Μεταφέρουμε τα δάκρυα και την οδύνη 27 χρόνων εγκλωβισμού, αυτών που ζουν και αυτών που πέθαναν. Κάποτε ήμασταν πολλοί, τώρα μείναμε ελάχιστοι, θάβουμε και ξεθάβουμε κόκκαλα για να γινόμαστε πιο πολλοί. Διερωτηθήκατε ποτέ Αγιοι Αρχιερείς, άμα και εμείς πεθάνουμε πού θα αφήσουμε και ποιος θα παραλάβει το κλειδί της πόρτας του Αποστόλου Αντρέα;
Η ελπίδα μας είναι ο Απόστολος Αντρέας. Και επειδή τώρα δικοί μας και ξένοι θέλουν να τον ανακαινίσουν για να μην πέσει δήθεν, αλλά μαζί θέλουν να ρίξουν και τους παλιούς τοίχους του αρχαίου παρεκκλησιού και τους τοίχους της νέας εκκλησίας και τα κελιά πάνω από την εκκλησία με τις καμάρες και τις κολώνες τους και μαζί τη μνήμη των ζωντανών και των πεθαμένων, παρακαλούμε την Αγιωσύνη σας να μην το επιτρέψετε.
Διαχειριστική επιτροπή
Η διαχειριστική επιτροπή σε επιστολή της προς τα Μέλη της Ιεράς Συνόδου, σημειώνει μεταξύ άλλων: «Εμείς εδώ κάτω κρατήσαμε το μοναστήρι δεκαετίες όπως είναι και δεν εννοούμε να αφήσουμε να χαλάσει από αυτό ούτε πέτρα, γιατί εμείς εδώ κάτω μείναμε για να φυλάμε χώμα, πέτρες και κόκκαλα».
Η παρέμβαση της Βουλής
Δυναμική παρέμβαση στο θέμα είχαμε από διάφορους βουλευτές, οι οποίοι κατέθεσαν πρόταση νόμου για καθορισμό της Μονής του Αποστόλου Αντρέα, ως αρχαίου μνημείου. Η πρόταση νόμου, όπως σημειώνουν οι βουλευτές Κίκης Γιάγκου, Χρίστος Μαυροκορδάτος, Σωτηρούλλα Χαραλάμπους, Γιώργος Βαρνάβα, Γιώργος Περδίκης, Κώστας Παπακώστας και Ζαχαρίας Κουλίας, σκοπεύει στην καλύτερη προστασία του ιστορικού και θρησκευτικού μνημείου της Κύπρου και παράλληλα θα αποτρέψει τυχόν επεμβάσεις στα υφιστάμενα κτίρια, οι οποίες θα αλλοιώσουν το χαρακτήρα τόσο της εκκλησίας όσο και του χώρου που την περιβάλλει.
Σύνδεσμος Αρχαιολόγων
Ο Σύνδεσμος Κυπρίων Αρχαιολόγων απαιτεί την άμεση διοργάνωση δημοσίου και λεπτομερούς διαλόγου όλων των ενδιαφερομένων και ειδικών για επίτευξη συμφωνίας σε αμφισβητούμενα θέματα. Απαραίτητη η παράλληλη μέριμνα για διάσωση και ανάδειξη όλων των καλλιτεχνικών, αρχαιολογικών και ιστορικών στοιχείων του μνημείου.
ΕΤΕΚ
Ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ Θέμος Δημητρίου εκτιμά ότι «υπάρχει άμεση ανάγκη για αναστήλωση και συντήρηση της Μονής, γιατί οι καταστροφές από τη μη συντήρηση, τις υφιστάμενες επεμβάσεις και την επίδραση της θάλασσας είναι πολύ σοβαρές και δεν επιτρέπουν καθυστερήσεις.
Για την κατεδάφιση των προσθηκών στον όροφο στην ανατολική και νότια πλευρά, η κατεδάφιση είναι απολύτως αναγκαία για τη συντήρηση του Ναού και του Μεσαιωνικού Ναΐσκου. Έχουν δε ληφθεί στις εργασίες, πρόνοιες ώστε μελλοντικά αν μετά από μελέτη αποφασιστεί ότι θα πρέπει τα υφιστάμενα δωμάτια στον όροφο να ανακατασκευαστούν, να μπορεί να γίνει».
ICOMOS
Η Εθνική Επιτροπή του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Χώρων ICOMOS (τμήμα Κύπρου) διαπιστώνει ότι τα κελιά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του αρχιτεκτονικού συγκροτήματος και διατηρούν αξιόλογα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Η κατεδάφισή τους αλλάζει την εμφάνιση και τη μορφή του μοναστηριού που συνδέεται στενά με την ταυτότητα, την παράδοση και τη μνήμη. Όλες οι φάσεις του μοναστηριού με εξαίρεση τις επεμβάσεις από μπετόν που περιορίζονται στο ανατολικό μέρος της εκκλησίας, πρέπει να τύχουν του ανάλογου σεβασμού. Πρέπει να επιδειχθεί ενδιαφέρον για την αποκατάσταση της πρωιμότερης εκκλησίας του 14ου-15ου αιώνα. Αυτό απαιτεί πρόσθετη έρευνα και πρέπει να υλοποιηθεί από ειδικούς επιστήμονες.
Πανεπιστήμιο Κύπρου
Ο καθηγητής Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημήτρης Τριανταφυλλόπουλος, εκτιμά ότι πρέπει άμεσα να κηρυχθεί το μνημείο προστατευόμενο από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Θεωρεί απαραίτητο να συνταχθεί μελέτη για τη συντήρηση, αποκατάσταση και αναμόρφωση όλων των κτισμάτων, ώστε τα νεώτερα να εναρμονιστούν προς τα παλαιότερα.
Μητροπολίτης Πάφου Χρυσόστομος
Ο Μητροπολίτης Πάφου δήλωσε ότι, αφού μελέτησε τα σχέδια του αρχιτέκτονα, υιοθέτησε πλήρως τις απόψεις του με βάση τις οποίες θα πρέπει να κατεδαφιστούν τα κελιά του μοναστηριού. Χαρακτήρισε ''ετσιθελικό'' το πείσμα όσων εκφράζουν αντίθετες απόψεις. Ανέφερε ότι σέβεται τους συναισθηματισμούς όσων διαφωνούν, αλλά πιστεύει ότι θα πρέπει να υιοθετηθούν οι απόψεις του εμπειρογνώμονα που είναι διεθνούς φήμης και που έχει συντηρήσει αρκετά ιστορικά και αρχαιολογικά μνημεία παγκόσμια.
Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος
Δεν είναι κελιά που πρόκειται να κατεδαφιστούν, αλλά μια ολόκληρη διώροφη πτέρυγα πολύ σημαντική αρχιτεκτονικά και ιδιαίτερα σημαντική για τη μνήμη των κατεχομένων εδαφών μας. Εάν αφαιρεθεί η μνήμη από ένα μνημείο, δεν είναι μνημείο πλέον, γι αυτό και πρέπει να σεβαστούμε και το μνημείο και τη μνήμη και τους εγκλωβισμένους και την αρχιτεκτονική που δεν είναι τέσσερα δωμάτια, αλλά μια ολόκληρη πτέρυγα.
Σχόλια