Τα παρεξηγημένα κατηχητικά
.
? Παρεξηγημένος μέχρι και κατακριτέος κατάντησε ο θεσμός των κατηχητικών, αφού ταυτίστηκε στην εποχή μας, με τις θρησκευτικές οργανώσεις και το φασιστικό καθεστώς της χούντας των Συνταγματαρχών. Μέσα από μεθόδους και διαδικασίες που αντέγραφαν τη στρατιωτική προπαγάνδα, επιχείρησαν να χειραγωγήσουν τους νέους, υιοθετώντας προτεσταντικά πρότυπα και φασιστικές νοοτροπίες, κάτω από ένα κάλυμμα ευσεβισμού.
? Είχαμε αντιγραφές προτεσταντικών πρακτικών και προτύπων, όπου οι μαθητές μάθαιναν τραγουδάκια, άκουαν μεταφρασμένες ιστορίες και γενικά ωθούνταν σε ελιτιστικές τάσεις. Τα παιδιά του κατηχητικού ήταν τα εκλεκτά και τα καλά της παρέας και τα υπόλοιπα ήταν τα κακά παιδιά. Το γεγονός αυτό δημιούργησε και την κακή εικόνα για το θεσμό, ενώ έφερε και πολλές αρνητικές παρενέργειες στα παιδιά που παρακολουθούσαν τα σχολεία αυτά. Όταν τα παιδιά αντιλαμβάνονταν ότι όλα όσα μάθαιναν δεν είχαν καμιά σχέση με τη ζωή και την πραγματικότητα, τότε έφευγαν και απαρνιούνταν τη ζωή στην Εκκλησία.
? Ο όρος κατήχηση στην εκκλησιαστική γραμματεία μεταφράζεται στη διδασκαλία των δογμάτων της Εκκλησίας από τους μεγαλύτερους στους νεότερους. Οι έμπειροι πιστοί καλούνται να διδάξουν αλήθειες τις οποίες βιώνουν και ζουν. Στην ακολουθία της βάπτισης, την μέρα της «κατήχησης», όπου ο Επίσκοπος ή ο Παπάς, διαβάζει στον νεοφώτιστο τις αλήθειες της πίστης. Τα λόγια του ιερέα, πάνε βεβαίως στα αυτιά του αναδόχου, του νονού, ο οποίος δεσμεύεται να διδάξει στο νέο άνθρωπο τις αλήθειες της πίστης.
? Στα παλιά χρόνια, όταν λειτουργούσε ο θεσμός της πατριαρχικής οικογένειας -όλη η οικογένεια, παππούδες, γονείς, παιδιά, ζούσαν και δούλευαν μαζί - τα παιδιά τα βάπτιζαν οι κουμπάροι του ζεύγους, οι μάρτυρες στο μυστήριο του γάμου. Η εκπαίδευση ήταν φυσική συνέχεια της ζωής ολόκληρης της οικογένειας και σίγουρα ελάχιστες ήταν οι δυνατότητες παρέκκλισης. Σήμερα όπου κατά κανόνα η κοινωνία αποτελείται από πυρηνικές οικογένειες - αλλού οι παππούδες και αλλού τα ενήλικα παιδιά - η ανάγκη για οργανωμένη εκπαίδευση των νέων χριστιανών, πήρε άλλη μορφή.
? Σήμερα τα δεδομένα είναι πολύ διαφορετικά και τα αρρωστημένα φαινόμενα κατηχητικής προπαγάνδας μειώθηκαν στο ελάχιστο. Οι παπάδες και οι κατηχητές έχουν συναίσθηση του έργου που επιτελούν και προσπαθούν να οδηγήσουν τα παιδιά στην Εκκλησία, να μυήσουν τους νέους στα μυστήρια της Ορθοδοξίας, να τα μάθουν να ζουν ελεύθερα και φυσικά. Δεν αποτελούν οι κατηχητές εμπόδια για να αναπτύξουν και να καλλιεργήσουν τα χαρίσματά τους οι νέοι. Το κατηχητικό μπορεί να εξακολουθεί να είναι ένα σχολείο για πολύ λίγους, αλλά το ευχάριστο είναι ότι οι εκκλησίες γεμίζουν ασφυκτικά και με νέους που αναζητούν το αληθινό φως και δεν ανέχονται τα κούφια λόγια πολλών κατηχητών. Η εν Χριστώ ζωή, η βίωση της χριστιανικής ζωής, δεν γίνεται μόνο με τις διδασκαλίες, αλλά χρειάζεται η συμμετοχή όλων των μελών του ανθρώπου. Του σώματος, του νου και της ψυχής. Η Εκκλησία αγιάζει και την ψυχή και το σώμα του ανθρώπου.
? Η εφηβεία είναι μια δύσκολη περίοδος στη ζωή του ανθρώπου. Οι νέοι χρειάζονται και ζητούν την αλήθεια και σίγουρα όχι υποκριτικές συμπεριφορές. Είναι καλύτερα ένας νέος να μην διδάσκεται οτιδήποτε, παρά να παραπλανάται από υποκριτές δασκάλους. Τα μαθήματα θα πρέπει να στηρίζονται σε αληθινές ιστορίες των αγίων και σε εμπειρίες αγίων ανθρώπων. Οι κατηχητές θα πρέπει να μιλούν τη σύγχρονη γλώσσα της αλήθειας, χωρίς ταμπού και χωρίς ψεύτικες ηθικολογίες. Οι νέοι ζητούν διεξόδους στα αδιέξοδα της νεότητας και όχι αφελείς θέσεις οι οποίες φέρνουν απογοήτευση.
? Το κατηχητικό σχολείο, όπως είναι δομημένο, υπηρετεί κυρίως το γνωστικό μέρος του νέους ανθρώπους. Αυξάνει τις γνώσεις τους για τη χριστιανική ζωή. Από εκεί και πέρα, για να βιώσει ο νέος άνθρωπος την αλήθεια του Χριστού, θα πρέπει να συμμετάσχει στα μυστήρια της Εκκλησίας. Το κατηχητικό σχολείο λειτουργεί και πρέπει να λειτουργεί και προς αυτή την κατεύθυνση παροτρύνοντας τα παιδιά να συμμετάσχουν στην εκκλησιαστική ζωή της κοινότητας που ζουν. Αν αποκοπεί το κατηχητικό από τη λειτουργική ζωή, καταντά ιστορικό μάθημα γνωσιολογικού χαρακτήρα. Για να γνωρίσει ο νέος το Θεό, για να μπορέσει να αγαπήσει το Θεό και τους συνανθρώπους του, θα πρέπει να βιώσει σε όλες τις διαστάσεις της, την Ορθοδοξία. Χρειάζεται η γνώση των αληθειών της πίστης, απαιτείται όμως και η συμμετοχή στη λειτουργική ζωή. Πάνω απ’ όλα, όμως, για να έχει αποτέλεσμα η κατήχηση, χρειάζεται ο κατηχητής να διαθέτει ο ίδιος φως, να γνωρίζει εμπειρικά αυτά που διδάσκει. Δεν γίνεται να μιλά για νηστεία και ο ίδιος να την καταπατεί, δεν γίνεται να μιλά για ηθική ζωή και ο ίδιος να απατά τον ή τη σύζυγό του, δεν μπορεί ο κατηχητής να έχει διπλή ζωή.
Σχόλια