Επιχειρώντας μια παγκόσμια πρωτοπορεία
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΑΦΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΜΙΛΑ ΣΤΟΝ "Π" ΓΙΑ ΤΑ ΕΞΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΥ
Το νέο βυζαντινό μουσείο της Χωρεπισκοπής Αρσινόης
Η μητροπολιτική περιφέρεια της Πάφου φαίνεται ότι είναι η πιο πλούσια ως προς τις αρχαίες εικόνες. Πριν μερικά χρόνια μαζεύαμε τις εικόνες από αρκετά ξωκλήσια και από γυναικωνίτες και κάναμε το μουσείο της Πάφου. Σήμερα με την ευκαιρία της λειτουργίας της Χωρεπισκοπής Αρσινόης, θέλαμε να την επανδρώσουμε όσο το δυνατό καλύτερα και με ένα Βυζαντινό Μουσείο. Γι αυτό πάλι αρχίσαμε να επισκεπτόμεθα και τα ξωκλήσια και τους γυναικωνίτες των εκκλησιών και τα ιερά που έμεναν εκεί οι εικόνες πεταγμένες μέσα στις σκόνες και πολλές φορές την υγρασία και κάναμε μια δεύτερη συλλογή. Επίσης, μαζεύαμε παλιά δισκοπότηρα, θυμιατούς, καντήλες, άμφια και έτσι το Μουσείο της Επισκοπής Αρσινόης δεν θα μειονεκτεί καθόλου από το Μουσείο της Μητρόπολης Πάφου. Θα είναι μια συλλογή άρτια, όπου ο επισκέπτης θα εντυπωσιάζεται με τη βυζαντινή εκκλησιαστική μας παράδοση, γιατί θα υπάρχουν εκθέματα και εικόνων και σκευών και αμφίων και χειρογράφων κωδίκων και ξυλογλύπτων. Δεν θα στερείται καθόλου από ένα κανονικό μουσείο.
Η μητρόπολη με τα έξι μουσεία
Επειδή μάλιστα βρήκαμε περισσότερα από όσα μπορεί να χωρέσει το μουσείο της Χωρεπισκοπής, έχουμε δώσει ένα μέρος στην Ιερά Μονή Χρυσορογιατίσσης η οποία ετοιμάζει το δικό της μουσείο και θα είναι στην ευχάριστη θέση η Μονή, το 2001 να παρουσιάσει το δικό της μουσείο. Ακόμη, ετοιμάζουμε ένα τέταρτο μουσείο στο Όμοδος. Ήδη υπάρχουν εκεί αρκετά εκθέματα, αλλά θα την εμπλουτίσουμε με μια νέα μας σύναξη από γυναικωνίτες και ιερά, όπου ακόμη υπάρχουν αρκετές εικόνες και σκεύη και ξυλόγλυπτα. Θα είναι και εκεί ένα αξιόλογο μουσείο. Πέρσι επίσης εγκαινιάσαμε ακόμη ένα μικρό μουσείο στη Βάσα Κοιλανίου. Δηλαδή Θεού θέλοντος, μέχρι του χρόνου θα λειτουργούν 5 μουσεία στην περιφέρεια της Πάφου. Δεν το αποκλείω σε σύντομο χρονικό διάστημα να λειτουργήσει και έκτο στη Μονή Τροοδιτίσσης.
-Πρόκειται για παγκόσμιο ρεκόρ; Μια μητροπολιτική περιφέρεια με 6 μουσεία;
Πιστεύω ναι. Η αρχαιότερη εικόνα της Κύπρου, του 7ου αιώνος, φυλάσσεται στο μουσείο της Πάφου. Έχουμε αρκετά κομμάτια πολύ καλά, που εκπλήττουν τους βυζαντινολόγους όταν τα βλέπουν και είναι άξιος συγχαρητηρίων ο λαός μας που τα διαφύλαξε μέσα σε αιώνες δύσκολους. Αιώνες αγραμματοσύνης, φτώχειας, κακομοιριάς, μαύρης σκλαβιάς και όμως ο λαός μας είχε το νεύρο να σταθεί μέσα σε αυτές τις αναμπουμπούλες και να διαφυλάξει όλους αυτούς τους θησαυρούς που είναι οι ρίζες μας οι βυζαντινές, οι εκκλησιαστικές, οι θρησκευτικές, οι εθνικές μπορώ να πω μέσα στους αιώνες.
Επιστημονική διαφύλαξη
-Αυτή η διαφύλαξη θα συνοδευτεί τώρα και με τη συντήρηση αυτών των κειμηλίων;
Ναι, ήδη τίθεται το όλο θέμα σε κανονικά πλαίσια, διαφύλαξης από τη μια, συντήρησης από την άλλη και το σπουδαιότερο είναι η παρακολούθηση από επιστήμονες συντηρητές. Δηλαδή θα υπάρχει φροντίδα συνεχής, δεν θα είναι οι εικόνες και τα άλλα κειμήλια ξεχασμένα μέσα στους γυναικωνίτες, στα ιερά ή στα ξωκλήσια.
-Παράλληλα φαντάζομαι θα γίνει και κάποια μελέτη από ειδικούς αρχαιολόγους για ανάδειξη και καταγραφή της ιστορίας αυτών των εικόνων.
Ναι, ήδη αρχίσαμε με μια εικόνα πολύ ιστορική. Ο κ. Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου γράφει ολόκληρο σύγγραμμα, αλλά θα ακολουθήσει ένας σχολιασμός των εικόνων από ένα καλό βιβλίο με φωτογραφίες των σπουδαιοτέρων εικόνων που θα γράφει εκεί την ιστορία της κάθε εικόνας. Δεν θα μείνουν εκεί απαρατήρητες. Σίγουρα, πέραν της εκθέσεως των, θα καταγραφεί όλο το ιστορικό για να γνωρίζει ο Κύπριος και ο κάθε επισκέπτης και την προέλευση και την αξία την καλλιτεχνική της κάθε εικόνας.
-Αρχαιότερο κειμήλιο στο μουσείο της Περιστερώνας ποιου αιώνα είναι;
Πρέπει να είναι του 13ου. Οι περισσότερες είναι του 16ου, αλλά θα έχει και εικόνες 13ου, 14ου και 15ου μέχρι και του 18ου αιώνα.
Ο λαός της Πάφου
-Ο λαός της Πάφου έχει αντιληφθεί το βαθμό του έργου που του προσφέρετε;
Δεν πιστεύω να το έχει αντιληφθεί. Με την ευκαιρία των εγκαινίων όμως πιστεύω ότι θα το αντιληφθούν και όσοι θα επισκεφθούν την Περιστερώνα και όσοι θα το πληροφορηθούν από τη δημοσιότητα που θα δοθεί.
-Μπορούμε να κάνουμε λόγο για έργο ζωής;
Όχι. Είναι μεν σημαντικό, δεν θα το θεωρούσα ως έργο της ζωής μου. Το έργο της ζωής μου είναι κάποιο άλλο, το οποίο δεν είναι του παρόντος.
-Υπήρξε ενδιαφέρον από το Πανεπιστήμιο Κύπρου ή από ξένα πανεπιστήμια;
Έχουν δείξει ενδιαφέρον, όμως ίσως να φταίμε εμείς γιατί το μουσείο μας δεν το είχαμε να λειτουργεί σε επιστημονική βάση. Πιστεύω όμως ότι τώρα υπάρχουν τα δεδομένα. Θάρθουμε σε επαφή με πολλά μουσεία ευρωπαϊκών χωρών και πανεπιστήμια. Κατά καιρούς μας προσέγγισαν και ήθελαν τη συνεργασία μας, αλλά δεν ήμασταν σε θέση και δεν είχαμε κάποιο βυζαντινολόγο στη διάθεσή μας για να έρθει σε επαφή με άλλα ξένα βυζαντινά μουσεία.
-Υπάρχουν μήπως σκέψεις να τεθεί στην υπηρεσία της Μητρόπολης η νέα τεχνολογία, όπως είναι το Internet, με τη δημιουργία ιστοσελίδων;
Μέχρι τώρα δεν το σκεφτήκαμε, δεν το αποκλείω όμως. Το ότι υπάρχει επιθυμία συνεργασίας με άλλα πανεπιστήμια, ναι υπάρχει και πιστεύω ότι σύντομα αυτό θα πραγματοποιηθεί. Δεν είχαμε επιστημονικό προσωπικό, γι αυτό ήταν εντελώς αδύνατο.
Οι αρχαίοι ναοί της Πάφου
-Μια άλλη πτυχή πανιερώτατε, είναι η συντήρηση των ίδιων των παλιών ναών. Πού βρίσκεται αυτή η προσπάθεια;
-Έχουμε άριστη συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Ευρισκόμεθα σε συνεχή επαφή και κάθε χρόνο συντηρούμε 4-5 αρχαίες εκκλησίες. Αυτή τη στιγμή είναι προς το τέλος η συντήρηση της Παναγίας της Χόρταγης κοντά στην Πόλη της Χρυσοχούς και η Αγία Ελισάβετ στον Άγιο Αμβρόσιο, που αν και της επαρχίας Λεμεσού, εκκλησιαστικά ανήκει στην Πάφο. Πέρσι ασχοληθήκαμε με την εκκλησία της Παναγίας στη Χούλου την Παντάνασσα. Πολύ σύντομα θα ασχοληθούμε με τον Άγιο Θεόδωρο, επίσης της Χούλου, που είναι του 12ου αιώνα. Δυο τοιχογραφίες που έπεσαν από τους τοίχους, μαζεύτηκαν και βρίσκονται στο βυζαντινό μουσείο της Πάφου. Υπάρχουν στον κατάλογό μας και άλλες εκκλησίες. Επίσης, στο τζαμί της Χρυσοχού δούλεψαν πέρσι, που είναι εκκλησία, και στο άλλο τζαμί της Αγίας Σοφίας στην Τίμη. Κάθε χρόνο υπάρχει συνεργασία και στόχος μας είναι να φτιάξουμε γύρω στους 4-5 ναούς. Οι περισσότεροι είναι συντηρημένοι και τους παρακολουθούμε.
Μάλιστα έχω προτείνει στο Τμήμα Αρχαιοτήτων να δώσει η Μητρόπολη μια υποτροφία σε κάποιο νέο, Θεολόγο ίσως, που θα σπουδάσει βυζαντινολόγος και να έχει έτσι η Μητρόπολη άνθρωπο επαΐοντα που θα παρακολουθεί και τα μουσεία και τις εκκλησίες, ώστε να μην περιμένουμε τα πάντα από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.
Σχόλια