Αναζητώντας το μυστικό των πολλών αφεντάδων…
.
? Από τη μια ο Κωστής Παλαμάς να σου λέει ότι η Κύπρος "πολλούς αφέντες άλλαξε… δεν άλλαξε ψυχή" και από την άλλη, όλοι οι ελληνολάτρες να διαλαλούν ότι για τρεις χιλιάδες χρόνια η Κύπρος είναι ελληνική.
? Τελικά όμως πίσω από όλα αυτά, ποια δύναμη κρύβεται που είναι τόσο ισχυρή, ώστε να συγκρατεί μια "χούφτα" ανθρώπων να αλλάζουν αφέντες αλλά όχι όμως να αλλάζουν την ελληνικής τους ψυχή;
? Την απάντηση σίγουρα δεν μπορούν να τη δώσουν οι πολιτικοί που ακολουθούν μονοδιάστατα τις αρχές του "Θουκυδίδη" και της ισορροπίας δυνάμεων, αλλά μόνο οι άνθρωποι που πολιτισμού, οι καλλιτέχνες και ποιητές, που εντοπίζουν τη δύναμη της ψυχής της Κύπρου στον ελληνικό πολιτισμό.
? Είναι λοιπόν τόσο ισχυρός αυτός ο πολιτισμός ή μήπως θέλουμε εμείς να προσδίδουμε μεταφυσικές, ίσως, δυνάμεις, για να εδραιώνουμε τα εθνικιστικά μας, όπως θα έλεγαν κάποιοι άλλοι, αισθήματα;
? Η απάντηση στο ερώτημα αυτό σίγουρα δεν αντέχει στο βάσανο της λογικής των αριθμών. Η δύναμη του πολιτισμού προσδιορίζεται και βιώνεται καλύτερα με την ψυχή, αυτή τη δύναμη που κάποιοι άλλοι την αποκαλούν συνείδηση, αυτή τη δύναμη που κάνει τον άνθρωπο να αγαπά και να προσφέρει χωρίς να ελπίζει…
? Τώρα αν επιχειρήσουμε να πάμε πιο βαθιά στην έννοια του Ελληνισμού και αναζητήσουμε τα "μικρά μυστικά" του, θα ανακαλύψουμε ότι η πραγματική του δύναμη δεν βρίσκεται στην a priori -θέσφατη- ανωτερότητά του, αλλά στην "ταπείνωση" της αποδοχής του άλλου…
? Αυτό στην ουσία μεταφράζεται σε δύναμη προσαρμοστικότητας, αφομοίωσης των θετικών στοιχείων και αποβολή των αρνητικών. Σημαίνει ζωή και όχι τέλμα ακινησίας, που οδηγεί στον θάνατο.
? Εμείς σήμερα περηφανευόμαστε ότι για τρεις χιλιάδες χρόνια είμαστε Έλληνες σ' αυτή τη γωνιά της Μεσογείου, αλλά αμφιβάλλω αν συνειδητοποιούμε πού βρίσκεται ακριβώς αυτή η δύναμη.
? Φυσικά αυτό δεν είναι και τόσο απαραίτητο να είναι γνωστό, αφού η δύναμη της παράδοσης, η μυστική αυτή φλόγα που καίει τις ψυχές δεν πρόκειται ποτέ να σβήσει όσο υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν αυτό το θαύμα της παράδοσης.
? Όμως, αυτό το θαύμα τέμνεται και αλλάζει δύο χιλιάδες χρόνια πριν, από την επαφή με τον χριστιανισμό, ο οποίος, στην ουσία, έδωσε τη δύναμη για τη συνέχεια.
? Να μνημονεύσουμε εδώ έστω και παρενθετικά τους τρεις Ιεράρχες, οι οποίοι πρώτοι τόλμησαν και υιοθέτησαν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία για να μεταφέρουν τις αλήθειες του χριστιανισμού, χωρίς ωστόσο να τις αποδέχονται και τις ασπάζονται.
? Αυτή ακριβώς η δύναμη της Ορθοδοξίας, της βιωματικής εμπειρίας του Θεού, η οποία ποτέ δεν πρέπει να συγχέεται με τον Ελληνισμό, αποτελεί το μυστικό της δύναμης αυτού του τόπου.
? Αν μπορούσαμε με ένα μαγικό τρόπο αποξενώσουμε από τον τόπο αυτό την Ορθοδοξία, σίγουρα την επομένη θα χανόταν και η "περηφάνια" των τριών χιλιάδων χρόνων Ελληνισμού, ενώ αν αντιθέτως θελήσουμε να εξαφανίσουμε τον Ελληνισμό αφήνοντας την Ορθοδοξία, μάλλον θα επιχειρούσαμε ένα κακόγουστο αστείο. ? Οι αληθινοί αγωνιστές της ΕΟΚΑ του 1955-59, ζώντας το μυστήριο της Ορθοδοξίας, ανέβηκαν ψάλλοντας στην αγχόνη, αλλά και πάλι όσοι βασανίστηκαν για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδας την ελευθερία, επαναλάμβαναν αργότερα ότι προσεύχονται ο Θεός να συγχωρήσει αυτούς που τους πρόδωσαν, αυτούς που τους βασάνισαν…
? Αυτοί οι “προκομμένοι άνθρωποι", όπως θα έλεγε και ο Μακρυγιάννης, είχαν φως, γι’ αυτό και κατέλειπαν σ' εμάς φως και θα έχουμε μέλλον και εμείς αν γίνουμε "προκομμένοι" ψάχνοντας την αυτογνωσία μας και αναζητώντας πάντοτε το μυστικό που δίνει δύναμη ζωής.
? Τελικά όμως πίσω από όλα αυτά, ποια δύναμη κρύβεται που είναι τόσο ισχυρή, ώστε να συγκρατεί μια "χούφτα" ανθρώπων να αλλάζουν αφέντες αλλά όχι όμως να αλλάζουν την ελληνικής τους ψυχή;
? Την απάντηση σίγουρα δεν μπορούν να τη δώσουν οι πολιτικοί που ακολουθούν μονοδιάστατα τις αρχές του "Θουκυδίδη" και της ισορροπίας δυνάμεων, αλλά μόνο οι άνθρωποι που πολιτισμού, οι καλλιτέχνες και ποιητές, που εντοπίζουν τη δύναμη της ψυχής της Κύπρου στον ελληνικό πολιτισμό.
? Είναι λοιπόν τόσο ισχυρός αυτός ο πολιτισμός ή μήπως θέλουμε εμείς να προσδίδουμε μεταφυσικές, ίσως, δυνάμεις, για να εδραιώνουμε τα εθνικιστικά μας, όπως θα έλεγαν κάποιοι άλλοι, αισθήματα;
? Η απάντηση στο ερώτημα αυτό σίγουρα δεν αντέχει στο βάσανο της λογικής των αριθμών. Η δύναμη του πολιτισμού προσδιορίζεται και βιώνεται καλύτερα με την ψυχή, αυτή τη δύναμη που κάποιοι άλλοι την αποκαλούν συνείδηση, αυτή τη δύναμη που κάνει τον άνθρωπο να αγαπά και να προσφέρει χωρίς να ελπίζει…
? Τώρα αν επιχειρήσουμε να πάμε πιο βαθιά στην έννοια του Ελληνισμού και αναζητήσουμε τα "μικρά μυστικά" του, θα ανακαλύψουμε ότι η πραγματική του δύναμη δεν βρίσκεται στην a priori -θέσφατη- ανωτερότητά του, αλλά στην "ταπείνωση" της αποδοχής του άλλου…
? Αυτό στην ουσία μεταφράζεται σε δύναμη προσαρμοστικότητας, αφομοίωσης των θετικών στοιχείων και αποβολή των αρνητικών. Σημαίνει ζωή και όχι τέλμα ακινησίας, που οδηγεί στον θάνατο.
? Εμείς σήμερα περηφανευόμαστε ότι για τρεις χιλιάδες χρόνια είμαστε Έλληνες σ' αυτή τη γωνιά της Μεσογείου, αλλά αμφιβάλλω αν συνειδητοποιούμε πού βρίσκεται ακριβώς αυτή η δύναμη.
? Φυσικά αυτό δεν είναι και τόσο απαραίτητο να είναι γνωστό, αφού η δύναμη της παράδοσης, η μυστική αυτή φλόγα που καίει τις ψυχές δεν πρόκειται ποτέ να σβήσει όσο υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν αυτό το θαύμα της παράδοσης.
? Όμως, αυτό το θαύμα τέμνεται και αλλάζει δύο χιλιάδες χρόνια πριν, από την επαφή με τον χριστιανισμό, ο οποίος, στην ουσία, έδωσε τη δύναμη για τη συνέχεια.
? Να μνημονεύσουμε εδώ έστω και παρενθετικά τους τρεις Ιεράρχες, οι οποίοι πρώτοι τόλμησαν και υιοθέτησαν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία για να μεταφέρουν τις αλήθειες του χριστιανισμού, χωρίς ωστόσο να τις αποδέχονται και τις ασπάζονται.
? Αυτή ακριβώς η δύναμη της Ορθοδοξίας, της βιωματικής εμπειρίας του Θεού, η οποία ποτέ δεν πρέπει να συγχέεται με τον Ελληνισμό, αποτελεί το μυστικό της δύναμης αυτού του τόπου.
? Αν μπορούσαμε με ένα μαγικό τρόπο αποξενώσουμε από τον τόπο αυτό την Ορθοδοξία, σίγουρα την επομένη θα χανόταν και η "περηφάνια" των τριών χιλιάδων χρόνων Ελληνισμού, ενώ αν αντιθέτως θελήσουμε να εξαφανίσουμε τον Ελληνισμό αφήνοντας την Ορθοδοξία, μάλλον θα επιχειρούσαμε ένα κακόγουστο αστείο. ? Οι αληθινοί αγωνιστές της ΕΟΚΑ του 1955-59, ζώντας το μυστήριο της Ορθοδοξίας, ανέβηκαν ψάλλοντας στην αγχόνη, αλλά και πάλι όσοι βασανίστηκαν για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδας την ελευθερία, επαναλάμβαναν αργότερα ότι προσεύχονται ο Θεός να συγχωρήσει αυτούς που τους πρόδωσαν, αυτούς που τους βασάνισαν…
? Αυτοί οι “προκομμένοι άνθρωποι", όπως θα έλεγε και ο Μακρυγιάννης, είχαν φως, γι’ αυτό και κατέλειπαν σ' εμάς φως και θα έχουμε μέλλον και εμείς αν γίνουμε "προκομμένοι" ψάχνοντας την αυτογνωσία μας και αναζητώντας πάντοτε το μυστικό που δίνει δύναμη ζωής.
Σχόλια