Η Ορθοδοξία ανάγκη στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ "Π"

Η Ορθοδοξία ανάγκη στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι

.

---

Οι Ορθόδοξοι Ιεράρχες που ζουν σε κοινωνίες που πλειοψηφία των χριστιανών δεν είναι Ορθόδοξοι, βλέπουν με διαφορετικό μάτι τη μαρτυρία της Ορθοδοξίας στον κόσμο. Ο Μητροπολίτης Αυστρίας Μιχαήλ, ο οποίος παραχώρησε τη συνέντευξη στο περιθώριο του συνεδρίου του 10ου διαλόγου μεταξύ Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και Ορθοδοξίας, στην Μπρατισλάβα της Σλοβενίας, μίλησε με ξεκάθαρο λόγο για τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας, για την ανάγκη διαχωρισμού των ρόλων στις Ορθόδοξες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και τα λάθη που σημειώθηκαν στις ρωμαιοκαθολικές και προτεσταντικές χώρες της δυτικής Ευρώπης. Μίλησε με τόλμη για τους εχθρούς του Οικουμενικού Πατριαρχείου, οι οποίοι σήμερα είναι η τουρκική κυβέρνηση και το Πατριαρχείο Μόσχας καθώς και για την επίσκεψη του Πάπα Βενέδικτου στην Κωνσταντινούπολη.

? Ποια είναι κατά την άποψή σας η ιδανική σχέση Εκκλησίας και Πολιτείας;

? Ιδανική είναι η σχέση όταν χαρακτηρίζεται από αλληλοσεβασμό. Όταν γνωρίζει το κράτος από τη μια και η Εκκλησία από την άλλη τα όρια. Δεν μπορούμε επί τη βάσει ιστορικών δεδομένων του παρελθόντων να συνεχίζουμε μια ζωή με τα ίδια δεδομένα σήμερα. Το κράτος έχει την ευθύνη απέναντι στην κοινωνία, αλλά πρέπει να γνωρίζει ότι και η Εκκλησία είναι ένας παράγων ο οποίος αποτελεί μέρος της ταυτότητας ενός κοινωνικού συνόλου. Και από την άλλη η Εκκλησία πρέπει να γνωρίζει ότι είναι ένας παράγων που προάγει την πνευματικότητα και την ηθική μέσα στο κοινωνικό σύνολο, την ευθύνη του οποίου μέσα στα κρατικά δεδομένα έχει η πολιτεία.

? Ο διαχωρισμός μπορεί να γίνει πράξη; Στο παρελθόν είδαμε αλληλοπαρεμβάσεις.

? Κράτη τα οποία έχουν μια παγιωμένη δημοκρατία και μια ορισμένη ιστορία και παράδοση στα σύγχρονα δεδομένα έχουν ξεπεράσει τη δυσκολία αυτή. Ιδιαίτερα σε μας τους Ορθοδόξους, όπου την εθνική μας ταυτότητα, στηρίζει και συνδημιουργεί η Εκκλησία, υπάρχει μια συγκεκριμένα δυσκολία. Κυρίως σε εμάς τους Έλληνες και τους λαούς των Βαλκανίων, αφού λόγω τουρκοκρατίας, η Εκκλησία είχε έναν εθναρχικό ρόλο. Σήμερα είναι δύσκολο να αποσυρθεί από το ρόλο αυτό, αλλά πρέπει να γίνει αυτό, πρέπει να είναι διακριτός ο ρόλος κράτους και Εκκλησίας. Στη δυτική Ευρώπη και ιδιαίτερα στο χώρο της Ρωμαιοκαθολικής και Προτεσταντικής Εκκλησίας έχουμε φθάσει στο τελείως αντίθετο. Σε ένα διαχωρισμό Εκκλησίας και Πολιτείας, όπου η Εκκλησία έχει καταστεί μια ιδιωτική υπόθεση. Και αυτό είναι επίσης λάθος, διότι ο παράγων θρησκεία γενικότερα, όταν υπάρχει μέσα στη ζωή των πολιτών είναι ένας φραγμός ηθικός, πνευματικός ο οποίος επί μονίμου βάσεως δείχνει στον άνθρωπο τα όριά του, δείχνει στον άνθρωπο ότι δεν μπορεί να κάνει ό,τι μπορεί να κάνει. Αυτός είναι ο ρόλος της Εκκλησίας και δεν πρέπει το κράτος και η πολιτεία να ξεχνάνε το ρόλο της Εκκλησίας στη ζωή ενός κράτους και ενός έθνους.
 ? Τι μπορεί να προσφέρει η Ορθοδοξία στην ΕΕ δεδομένου ότι είναι και μειονότητα;

? Μειονότητα μπορεί να είναι, αλλά και το συνέδριο αποδεικνύει ότι η Ευρώπη πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη και τον παράγοντα Ορθοδοξία. Το γεγονός ότι η Κύπρος και η Ελλάδα και σε λίγες βδομάδες η Ρουμανία και η Βουλγαρία καθ' ολοκληρία Ορθόδοξα κράτη, είναι μέλη της ΕΕ και στο μέλλον ίσως και άλλα Ορθόδοξα κράτη, δείχνει ότι όταν μιλούμε για Ευρώπη δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για δυτική Ευρώπη ασχέτως αν εμείς οι Ελλαδίτες δεν θεωρούμε την Ελλάδα Ευρώπη. Την θεωρούμε κάτι άλλο, γι' αυτό και λέμε ότι θα πάμε στην Ευρώπη, ενώ είμαστε η καρδιά, το μάτι και το αφτί της Ευρώπης. Σήμερα η Ευρώπη της Δύσεως, βλέπει ότι χριστιανισμός δεν είναι μόνο ο Ρωμαιοκαθολικισμός και ο Προτεσταντισμός, αλλά είναι και η Ορθοδοξία, η οποία είναι εκ των ων ουκ άνευ. Η Ορθοδοξία έρχεται να δώσει ένα μήνυμα που δεν έχει ο χριστιανισμός της Δύσης, ο οποίος με τον ορθολογισμό του, σε πολλά σημεία της διδασκαλίας του έχει κηρύξει πτώχευση. Ορθοδοξία είναι μια ζωντανή Εκκλησία, μια Εκκλησία πολύ κοντά στον άνθρωπο, είναι μια Εκκλησία της αγάπης και όχι του νόμου, μια Εκκλησία η οποία ξέρει να χειρίζεται την οικονομία και όχι την ακρίβεια και οπωσδήποτε γίνεται συνείδηση στους ευρωπαϊκούς λαούς ότι αυτός ο παράγων Ορθοδοξίας δεν μπορεί να λείψει από το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Στην κατεύθυνση αυτή πρέπει να εκτιμήσουμε και την επίσκεψη του Πάπα της Ρώμης Βενέδικτου στο Φανάρι.
? Τι να αναμένουμε;

? Ο ίδιος ο Πάπας, με την επίσκεψη αυτή έρχεται να τονίσει το ρόλο της Ορθοδοξίας στη νέα Ευρώπη, στον κόσμο και ιδιαίτερα τη θέση που έχει το οικουμενικό Πατριαρχείο μέσα στην Ορθοδοξία. Ακόμη μια κοινή μαρτυρία απέναντι στο Ισλάμ δεν μπορεί να γίνει σήμερα μεμονωμένα, από τις διάφορες χριστιανικές εκκλησίες, αλλά "εν ενί στόματι και μία καρδία" και αυτό προσπαθεί να δώσει ο Πάπας. Η επίσκεψη καθίσταται και ένα έναυσμα και σε εμάς τους Ορθόδοξους να αφήσουμε τις μικροψυχίες και τους εγωισμούς κατά μέρος και ενωμένοι με τους άλλους χριστιανούς να δώσουμε μια κοινή χριστιανική μαρτυρία σε όλη την Ευρώπη η οποία σήμερα δυστυχώς δεν θέλει να δείχνει ότι εξαρτάται πολύ από τις χριστιανικές της ρίζες, πράγμα το οποίο αποτελεί παραχάραξη της πνευματικής ιστορίας της Ευρώπης.

? Αντίπαλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι ο κομμουνισμός αλλά ο μηδενισμός και ο άκρατος σχετικισμός, λέχθηκε στο συνέδριο. Συμφωνείτε με την άποψη αυτή;
? Υιοθετώ απόλυτα αυτή την άποψη. Ο κομουνισμός ήταν ένας ορατός εχθρός για το χριστιανισμό, για την Ευρώπη και για τον δυτικό τρόπο του σκέπτεσθαι. Σήμερα έχουμε να κάνουμε με τον μηδενισμό, τον υλισμό, ο οποίος αρχίζει να παίρνει διαστάσεις ενός αόρατου εχθρού, ο οποίος είναι και πολύ δύσκολο να πολεμηθεί. Η ΕΕ στηρίζεται σε συμφέροντα οικονομικά, στρατιωτικο-πολιτικά και άλλα και θεωρητικά μόνο στη δικαιοσύνη και την ισότητα και η περίπτωση της Κύπρου δακτυλοδείχνει πως τα συμφέροντα διοικούν την Ευρώπη. Ο ρόλος των Εκκλησιών και των χριστιανοδημοκρατικών κομμάτων είναι ιδιαίτερος, γιατί όπως λέει και το ευαγγέλιο "ουκ επ άρτω ζήσεται άνθρωπος", ο άνθρωπος δεν ζει από το ψωμί αλλά χρειάζεται και το ψωμί. Έτσι και τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δικαιοσύνη είναι σήμερα απαραίτητα για να υπάρξει μια σωστή διάσταση μέσα στην ΕΕ εφόσον δεν θέλει να είναι ένα κλαμπ οικονομικών και στρατιωτικο-πολιτικών συμφερόντων. Αν πράγματι ενδιαφέρεται για την επικράτηση της ειρήνης, για την ελευθερία της θρησκείας, της συνειδήσεως, της δικαιοσύνης, τότε πρέπει να αλλάξει κάπως η προοπτική με την οποία αντιμετωπίζει η ΕΕ τις Εκκλησίες και αυτό που λέμε θρησκευτικότης.
? Υπάρχει και το Ισλάμ σε αυτή την πορεία;

? Το Ισλάμ ήρθε να μας δείξει μια άλλη παράμετρο, της τρομοκρατίας και του φανατισμού και πώς είναι οι ευαισθησίες σε άλλες θρησκείες καθώς επίσης και πόσο σκληρόδερμοι έχουμε γίνει εμείς οι χριστιανοί, οι οποίοι δεχόμεθα τα πάντα εις βάρος του χριστιανισμού. Έρχονται άλλοι λαοί για να μας δείξουν πόσο ευαίσθητος πρέπει να είναι κανείς πάνω σε θέματα θρησκείας, πίστεως, πνευματικότητας κλπ. Ο Χριστιανισμός είναι μια θρησκεία ανοικτή και άρα αποτελεί μια καλή αντιπαράθεση, μπροστά στην τρομοκρατία και το φανατισμό του Ισλάμ.
? Αλλά και οι σχέσεις Ορθοδόξων με τους υπόλοιπους χριστιανούς της ΕΕ δεν ήταν πάντα οι καλύτερες;

? Αυτό το συνέδριο ήρθε να καταδείξει τη σημασία του διαλόγου μεταξύ χριστιανοδημοκρατών και Οικουμενικού Πατριαρχείου και των άλλων Ορθόδοξων Εκκλησιών. Πρέπει να θυμηθεί κανείς ότι πριν από μια δεκαετία, η λέξη Ορθοδοξία αποτελούσε ένα κόκκινο πανί για τη δυτική Ευρώπη. Σήμερα καθόμαστε στο ίδιο τραπέζι και συζητούμε, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της Ορθοδοξίας στην ΕΕ. Την ίδια ώρα και εμείς ως Ορθόδοξοι που είμεθα δεν πρέπει ποτέ να νομίζουμε ότι είμαστε κάτι τι καλύτερο ή κάτι τι περισσότερο. Την ίδια ώρα η συνάντηση αυτή έρχεται να μας δείξει ότι δεν είμεθα και τίποτα λιγότερο και τίποτα χειρότερο από ό,τι οι άλλοι ευρωπαίοι.

? Ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας της Ορθοδοξίας, είπε ο σερ Στίβεν Ράνσιμαν.

? Θα ήθελα να συμφωνήσω αλλά νομίζω ότι είναι πολύ ρομαντική η άποψη αυτή του μεγάλου βυζαντινολόγου Ράνσιμαν. Και εκείνο που με κάνει πολύ απαισιόδοξο, δεν είναι η στάση της Ευρώπης, των Ρωμαιοκαθολικών και των Προτεσταντών απέναντι στην Ορθοδοξία, αλλά οι θέσεις ορισμένων Ορθόδοξων Εκκλησιών απέναντι σε άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Και ονοματίζω τον αρνητικό ρόλο που διαδραματίζει απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και τη συνοχή της Ορθοδοξίας, η Ρωσική Εκκλησία η οποία θυμίζει εποχή Τσάρου και Κομουνισμού. Έχουμε αυτή τη στιγμή να αντιμετωπίσουμε μια ιμπεριαλιστική πολιτική του πατριαρχείου Μόσχας το οποίο δεν λαμβάνει τίποτα υπόψη του, προκειμένου να προβληθεί το ίδιο και να προβάλει τη θέση του ως ηγέτου μέσα στην Ορθοδοξία. Πρέπει αυτή τη στιγμή δυστυχώς να σημειώσουμε ότι δύο είναι αυτοί που πολεμούν την οικουμενικότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου ή νομίζουν ότι μπορούν να την καταπολεμήσουν. Η Τουρκική Κυβέρνηση και το Πατριαρχείο Μόσχας.
? Υπάρχει και πρόβλημα μαρτυρίας της Ορθοδοξίας;

? Λυπάμαι πολύ αλλά η μαρτυρία της Ορθόδοξης εκκλησίας προς τα έξω, δεν έχει συνοχή. Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες κάθε κράτους, νομίζουν ότι εν ονόματι της ελευθερίας, μπορούν να καταστρατηγηθούν οι κανόνες και η τάξη της Εκκλησίας. Το μεγαλείο της Ορθοδοξίας είναι η ενότης εν τη πολυμορφία της. Δυστυχώς η πολυμορφία, στις μέρες μας τείνει να λάβει μια μορφή αυθαιρεσίας. Η αυτοκεφαλία η οποία διακρίνει την Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία είναι μια μεγάλη ευλογία για το χριστιανικό κόσμο, αφού προσφέρει τη δυνατότητα πολυμορφίας, από ευλογία τείνει να καταστεί κάτι το αρνητικό, αφού εκλαμβάνεται ως ευκαιρία ο καθένας να λέγει και να κάνει ό,τι θέλει. Σε αυτό τον τομέα νομίζω ότι είμαστε αδύνατοι και αδύναμοι ως Ορθόδοξοι. Ο Πάπας με την επίσκεψή του στην Κωνσταντινούπολη, θέλει να δείξει ποιο ρόλο δίνουν οι Καθολικοί στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, κάτι το οποίο το Πατριαρχείο της Μόσχας προσπαθεί με κάθε τρόπο να πολεμήσει με θεωρίες για τρίτες Ρώμες κλπ.
? Και ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου;

? Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και ο Οικουμενικός Πατριάρχης ποτέ δεν είχαν την φιλοδοξία να γίνουν Βατικανό και Πάπας, είναι κάτι που δεν το δέχεται η Ορθοδοξία, ούτε η ιστορία. Ο Πατριάρχης είναι ο πρώτος διάκονος για την Ορθοδοξία και έχει το συντονισμό της Ορθοδόξου μαρτυρίας. Τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο. Αυτή είναι η ιστορία μας και αν η Ορθοδοξία μπορέσει και κρατήσει την ενιαία μαρτυρία της προς τα έξω, είναι ένας παράγοντας που θα ληφθεί υπόψη από όλο τον κόσμο. Ειδικότερα δεν έχει να φοβηθεί τίποτα μια Ορθοδοξία με συνοχή και με συνεκτική και ενιαία μαρτυρία προς τα έξω, από κανένα παράγοντα είτε άλλης θρησκείας είτε άλλων δογμάτων είτε της ΕΕ ή άλλων συνασπισμών.



@@@@@@@@@@@@@@@@@@


Η Μητρόπολη Αυστρίας
Οι απαρχές της εκκλησιαστικής οργάνωσης των επαρχιών της Μεσευρώπης στα πλαίσια του κλίματος του Οικουμενικού Πατριαρχείου ανάγονται στην ίδρυση της Μητρόπολης Κεντρώας Ευρώπης (15.04.1924) με πρώτο Μητροπολίτη τον από Αμασείας Γερμανό Καραβαγγέλη, γνωστό εκτός της εκκλησιαστικής και από την εθνική του δράση στο Μακεδονικό Αγώνα ως Μητροπολίτη Καστοριάς.
Μετά το θάνατο του Γερμανού (11.2.1935) στο Μπάντεν της Κάτω Αυστρίας η Μητρόπολη Κεντρώας Ευρώπης καταργήθηκε και συγχωνεύθηκε στην Αρχιεπισκοπή Θυατείρων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Με Συνοδικό Τόμο το Οικουμενικό Πατριαρχείο ίδρυσε το 1963 τη Μητρόπολη Αυστρίας κι Εξαρχία Ιταλίας, Ελβετίας κι Ουγγαρίας με έδρα τη Βιέννη. Σήμερα ανήκουν στη δικαιοδοσία της Μητρόπολης η Αυστρία κι η Εξαρχία της Ουγγαρίας. Τον Ιούνιο του 1967 το Κοινοβούλιο της Αυστρίας ψήφισε το λεγόμενο "Νόμο περί των ορθοδόξων". Με τον Ομοσπονδιακό Νόμο 229/23 αναγνωρίστηκε και κατοχυρώθηκε θεσμικά η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αυστρία και του Μητροπολίτη Αυστρίας ως του μόνου νόμιμου, υπεύθυνου κι επίσημου εκπροσώπου όλων των Ορθοδόξων έναντι του κράτους. Με τον ίδιο νόμο αναγνωρίστηκαν ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου οι από αιώνες υφιστάμενες εκκλησιαστικές Κοινότητες του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Τριάδας. Μετά την ίδρυση της Μητρόπολης, πρώτος ποιμενάρχης εξελέγη ο επίσκοπος Θερμών Χρυσόστομος ο Τσίτερ και μετά την παραίτησή του σε προχωρημένη ηλικία εξελέγη ο από Χριστουπόλεως Μιχαήλ ο Στάικος.
Ο Μητροπολίτης Μιχαήλ

Ο κ. Μιχαήλ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 22 Νοεμβρίου 1946, βρίσκεται στη Βιέννη από το 1963, ενώ παράλληλα έχει σπουδάσει στη Θεολογική Σχολή της Θεσσαλονίκης, της οποίας έχει ανακηρυχθεί διδάκτορας. Διάκονος χειροτονήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1977 και Πρεσβύτερος στις 22 Νοεμβρίου 1977. Υπηρέτησε ως Πρωτοσύγκελος της Μητροπόλεως Αυστρίας. Στις 12 Ιανουαρίου 1986 χειροτονήθηκε τιτουλάριος Επίσκοπος Χριστουπόλεως, Βοηθός Επίσκοπος της Μητροπόλεως Αυστρίας. Στις 5 Νοεμβρίου 1991 εξελέγη Μητροπολίτης Αυστρίας.
Στις 21 Νοεμβρίου 1991, η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου - στην πρώτη της συνεδρία υπό τον νέο τότε Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο - εξέλεξε τον κ. Μιχαήλ παμψηφεί σε Μητροπολίτη Αυστρίας-Έξαρχο Ουγγαρίας και Μεσευρώπης.
Ο Μητροπολίτης Αυστρίας Μιχαήλ είναι παράλληλα Έξαρχος Ουγγαρίας και διαδραματίζει σημαντικό και πρωτοποριακό ρόλο στην οικουμενική κίνηση.