Δεν πρέπει να νοιώσουν οι συγγενείς ότι εγκαταλείπονται

Η παιδοψυχίατρος Νίκη Χριστοφή μιλά στην Κ για τη διαχείριση της θλίψης και του πόνου.

Ήρωες μπορεί να είναι αυτοί που θυσιάστηκαν για την πατρίδα, αλλά μικροί ήρωες είναι και οι ειδικοί που καλούνται να διαχειριστούν το σοκ και τον ανείπωτο πόνο των συγγενών των θυμάτων. Κατά την πρόσφατη τραγωδία στο Μαρί, οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας ανέλαβαν το σημαντικότερο βάρος της διαχείρισης του πόνου των συγγενών. Η επικεφαλής της ομάδας των ψυχιάτρων, των ψυχολόγων και των άλλων ειδικών, στο Νοσοκομείο Λευκωσίας, παιδοψυχίατρος, πρόεδρος της παιδοψυχιατρικής εταιρίας και συντονίστρια διασυνδετικής συμβουλευτικής στο Μακάρειο Νοσοκομείο Νίκη Χριστοφή, αποκαλύπτει στην ’Κ‘ άγνωστες πτυχές της διαδικασίας προσφοράς ψυχολογικής στήριξης.

Από την πρώτη στιγμή τη τραγωδίας ομάδες ειδικών έτρεξαν στη ναυτική βάση, στους χώρους της ΕΜΑΚ και κοντά στους τραυματίες. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας δημιουργήθηκε ένας χώρος υποδοχής για τους συγγενείς που έρχονταν να αναγνωρίσουν και να παραλάβουν τους νεκρούς. Ένας χώρος για τις πολύωρη αναμονή, με πολυθρόνες, με αναψυκτικά και κάποια τσιμπήματα. Οι ειδικοί βοηθήσουν τους συγγενείς οι οποίοι ήταν σε κατάσταση σοκ τους, να μειώσουν το άγχος τους. Κυρίως μέσα από την ενημέρωση, ώστε να μην μένουν στην αναμονή και στην άγνοια. Ειδικοί στήριζαν τους συγγενείς την ώρα της ανακοίνωσης του θανάτου. Ακόμη συνόδευαν τους συγγενείς και μέσα στο νεκροτομείο για την αναγνώριση, αναλόγως της περίπτωσης. Βοηθούσαν και στη λήψη απόφασης για το ποιος συγγενής θα αναγνωρίσει τον αγαπημένο τους, αναλόγως με τις δυνάμεις τους, ποιος αντέχει τη διαδικασία. Σημαντική ήταν η στήριξη και κατά την παραλαβή των σορών. Τοποθετήθηκαν τηλεφωνικές γραμμές για ενημέρωση του κόσμου. Ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι ήταν η στήριξη των παιδιών και των εφήβων που έχασαν γονείς. Έγιναν επίσης και πολλές κατ’ οίκον επισκέψεις σε συγγενείς των νεκρών. Η Νίκη Χριστοφή σημειώνει ότι ψυχολογική στήριξη στους στρατιώτες προσφέρουν οι υπηρεσίες του στρατού.

Θετική η προβολή

Η Νίκη Χριστοφή, αναφέρει ότι υπάρχει ένα συλλογικό τραύμα από την τραγωδία και η προβολή των κηδειών στα μέσα ενημέρωσης και κυρίως στις τηλεοράσεις, λειτούργησε θετικά, αφού συνέβαλε στη διαδικασία διαχείρισης του πένθους, το οποίο ήταν συλλογικό και δεν αφορούσε μόνο τους συγγενείς. Ήταν μια μορφή συμπαράστασης και δείχνει ότι αφορά όλον τον κόσμο. Είναι πολύ σημαντικό να μην εκτίθενται οι συγγενείς, με την προβολή των προσωπικών στιγμών πόνου, με πολύ κοντινά πλάνα. Πρέπει αυτές οι στιγμές να αποφεύγονται. Θα είναι λάθος να παρατραβήξει η προβολή και να πιστέψουν οι συγγενείς ότι μέσα από τα μέσα ενημέρωσης θα βρουν το δίκιο τους. Πρέπει να δημιουργηθεί ένα στηρικτικό δίκτυο, από τους συγγενείς των οικογενειών των θυμάτων, από τις κοινότητες και το κράτος. Δεν πρέπει να νοιώσουν οι συγγενείς ότι δεν εγκαταλείπονται. Οι κηδείες και τα μνημόσυνα είναι τελετουργίες που διευκολύνουν την διαδικασία του πένθους. Συμβάλουν στον ομαλότερο αποχωρισμό των συγγενών από τα αγαπημένα τους πρόσωπα.  

Εκδηλώσεις διαμαρτυρίας

Οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, έξω από το Προεδρικό, όταν γίνονται με ειρηνικό τρόπο βοηθούν τους συγγενείς, αλλά όταν πολιτικοποιούνται υπάρχει πρόβλημα. Η μονόλεπτη σιγή, οι συναναστροφή του κόσμου με τους συγγενείς, αποτελούν βάλσαμο στον αβάστακτο πόνο τους.

Ο κόσμος

Η συμμετοχή του κόσμου στον πόνο των συγγενών είναι πολύ σημαντική. Ο κόσμος μπορεί να προσφέρει πολλά με απλά πράγματα. Πρώτα και κύρια να σέβεται τις προσωπικές στιγμές των πενθούντων. Άλλος θέλει να επικοινωνήσει και άλλος θέλει να μείνει μόνος του. Για παράδειγμα μπορεί να προσφερθεί βοήθεια στα παιδιά που έχασαν τους γονείς του, με την φύλαξη τους ή και την μεταφορά τους στα σχολεία. Μπορεί να προσφερθεί φαγητό στις οικογένειες των θυμάτων, κάτι που είναι σημαντικό όταν οι συγγενείς βρίσκονται σε κατάσταση σοκ. Ακόμη μπορούν οι συγγενείς και οι φίλοι να βοηθήσουν στην ετοιμασία των μνημόσυνων.  Σε κοινοτικό επίπεδο, μπορούν να δημιουργηθούν ομάδες εθελοντών για την επιδιόρθωση σπιτιών που καταστράφηκαν.