Η διαχείριση του πόνου και της θλίψης από την τραγωδία στο Μαρί

Στέλλα Κυριακίδου Απαιτείται μια μεγάλη διαχρονική αγκαλιά

Θετικές για τους συγγενείς οι εκδηλώσεις έξω από το Προεδρικό

Συνέντευξη στον Παναγιώτη Καπαρή

Σημείο κατατεθέν, για την αντιμετώπιση του ανθρώπινου πόνου, σε δύσκολες καταστάσεις, είναι η Στέλλα Κυριακίδου. Ψυχολόγος και βουλευτής την βλέπουμε πάντα και από την πρώτη στιγμή δίπλα στους συγγενείς θυμάτων.  Δηλώνει στην ¨Κ¨ ότι και η τηλεόραση και οι εφημερίδες συμβάλουν θετικά στην διαχείριση του πόνου και της θλίψης. Αποκαλύπτει ότι οι ίδιοι οι συγγενείς ζητούσαν την δημοσιότητα. Καταθέτει τους φόβους της για επανάληψη του χειρισμού της υπόθεσης ¨Ηλιος¨ όπου οι συγγενείς δεν μπορούν να ησυχάσουν και να διαχειριστούν το πένθος τους.

Η προβολή του δράματος των ανθρώπων από την τραγωδία στο Μαρί, η μετάδοση των κηδειών, ήταν θετική ή αρνητική πράξη για τους συγγενείς;

Από την στιγμή που τα μέσα ενημέρωσης είναι μέσα στην ζωή μας, είναι πολύ δύσκολο να ελέγξεις τις εικόνες που μεταδίδονται. Μιλώντας με συγγενείς, οι ίδιοι αισθάνονταν ότι συμμετείχε με αυτό τον τρόπο, όλη η κοινωνία στον πόνο και το πένθος τους. Από κει και πέρα, να επαναλαμβάνονται οι σκηνές από το χώρο της έκρηξης, σίγουρα δεν βοηθά. Ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά.

Δεν υπήρξε ενόχληση;

Ο θάνατος και η κηδεία είναι ένα κομμάτι της ζωής. Το πένθος και την θλίψη τα βιώνουμε , και όλη η τελετή είναι μέρος αυτής της διαδικασίας του πένθους, βοηθώντας την οικογένεια, και ,  αυτή την φορά, και την κοινωνία να συμμετέχει και να εκφράσει την θλίψη ,τα συναισθήματα, την απώλεια.

Είναι παρηγοριά για τους συγγενείς. Αλλά όταν φύγουν τα φώτα της δημοσιότητας τι γίνεται;

Μια απώλεια και ιδιαίτερα ξαφνική και με τον τρόπο που έγινε, προκαλεί μια σειρά από συναισθήματα, όπως θυμό και οργή και αφήνει πίσω μια σειρά από εκκρεμότητες. Η δημοσιότητα δεν αφήνει τους συγγενείς, δεν τους παρέχει το χρόνο να σκεφτούν, ούτε και να διαχειριστούν το πένθος τους. Ειδικότερα οι 13 οικογένειες που έχασαν αγαπημένα τους πρόσωπα. Σε κάποιο στάδιο, όλοι θα επιστρέψουν στην ρουτίνα της ζωής τους και τότε είναι που θα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμοι άνθρωποι για να στηρίξουν αυτούς τους ανθρώπους. Ο κόσμος που μαζεύεται, οι φίλοι και συγγενείς βοηθούν στην συναισθηματική στήριξη της οικογενείας.

Ο κόσμος τι μπορεί να κάνει;

 Μετά από αυτό το τραγικό συμβάν, όλη η κοινωνία πενθεί. Υπάρχει μια τεράστια λύπη και θυμός στον κόσμο. Οι 13 οικογένειες, χρειάζονται δίπλα τους, ανθρώπους που τους γνωρίζουν καλά.  Αυτό που ζητούν και δημοσίως, είναι να μην ξεχαστούν τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές για τον τρόπο διαχείρισης του πένθους και του έντονου ψυχολογικού στρες. Κάθε άτομο και κάθε οικογένεια αντιμετωπίζεται με διαφορετικό τρόπο το δικό της δράμα. Μέχρι το άτομο που πενθεί να αποδεχτεί πραγματικά την απώλεια, είναι δύσκολο να προχωρήσει στη  αποδοχή - αποχαιρετώντας το αγαπημένο πρόσωπο βοήθα- δυστυχώς, αυτό δεν ήταν δυνατό να γίνει για όλους εξαιτίας της φύσης του ατυχήματος.

Απαιτείται πάντα η βοήθεια των ειδικών; Ο κοινωνικός περίγυρος, η γειτονιά, οι φίλοι, μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του πόνου;

Στο παρελθόν δεν υπήρχαν οι ειδικοί, αλλά υπήρχαν οι στενές οικογενειακές σχέσεις, η γειτονιά, η στενότερη σχέση με την Εκκλησία, μερικά από τα οποία εξακολουθούν να υπάρχουν. Ωστόσο σε πολύ δύσκολα γεγονότα, χρειάζονται ειδικοί. Ειδικότερα, πως θα πεις στο παιδί ότι χάθηκε ο πατέρας του; Σε αυτό τον τομέα βοήθησαν ουσιαστικά οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Το Σεπτέμβρη θα πάνε τα παιδιά στα σχολεία. Εδώ χρειαστούν και οι εκπαιδευτικοί ψυχολόγοι.

Θα συστήνετε στους συγγενείς να συνεχίσουν να καταφεύγουν σε ειδικούς;

Ο καθένας μιλά με το δικό του τρόπο.  Όπως ο ίδιος νοιώθει. Κάποιοι θέλουν και τώρα βοήθεια. Άλλοι μπορεί να χρειαστούν σε ένα μήνα ή σε έξι μήνες. Γι αυτό χρειάζεται η διαχρονική στήριξη. Πολλές φορές την κατάθλιψη επισκιάζουν άλλα συναισθήματα, όπως ο θυμός. Κάθε απώλεια είναι τραγική και οδυνηρή- όταν ο θάνατος είναι ξαφνικός, αναπάντεχος, οι αντιδράσεις των αγαπημένων πρόσωπων είναι πιο έντονες, πιο πολύπλοκες, έχοντας να διαχειριστούν και την εισβολή των ΜΜΕ, ή την καθυστέρηση στην διαδικασία διερεύνησης. Ένας ξαφνικός θάνατος δεν δίνει την ευκαιρία αποχαιρετισμού.

Ο θυμός πρέπει να βγει προς τα έξω;

Αυτή την στιγμή έχουμε να αντιμετωπίσουμε ένα τραγικό γεγονός, αφού χάθηκαν ζωές άδικα, όπου ο θυμός είναι απόλυτα δικαιολογημένος. Είναι ένα φυσιολογικό στάδιο του πένθους. Ωστόσο πολλές φορές δεν επιτρέπει την επεξεργασία του πένθους, της απώλειας και της κατάθλιψης αν δεν υπάρχει σωστή διαχείριση. Ο θυμός δεν φεύγει απόλυτα, αλλά αλλάζει ο τρόπος που παρουσιάζεται. Αυτή τη στιγμή εμφανίζεται στο αίτημα για καταλογισμό ευθυνών και τιμωρία των ενόχων.

Στην τραγωδία της ¨Ηλιος¨ δεν έφθασε η ώρα της τιμωρίας. Υπάρχει ακόμη θυμός;

Το βιώνουμε μέχρι και σήμερα το γεγονός, εξ αιτίας του γεγονότος ότι δεν έφθασε σε ένα τέλος η νομική διαδικασία. Σημαίνει ότι δεν έκλεισε ένας κύκλος. Αν έκλεινε ο κύκλος θα μπορούσαν  ίσως να διαχειριστούν το πένθος τους, να κλείσει τουλάχιστο μια εκκρεμότητα.

Τι σημαίνει αυτό;

Βρίσκονται σε εγρήγορση συνέχεια, νοιώθουν ότι πρέπει κάτι να κάνουν συνεχώς για να υπερασπιστούν τις μνήμες των δικών τους. Δεν μπορούν να χαλαρώσουν, δεν μπορούν να πενθήσουν, δεν μπορούν να μείνουν στα σπίτια τους για να κλάψουν. Λένε ότι πρέπει να κάνουν κάτι για να μάθουν τι έγινε. Γιατί χάθηκε άδικα ο άνθρωπος τους, για να δικαιωθούν οι μνήμες τους. Γι οι διαδικασίες του πένθους είναι πιο πολύπλοκες. Κυρίως στους ενήλικους. Το ίδιο ενδεχομένως θα πάθουμε και με την περίπτωση του Μαρί.

Τι πρέπει να γίνει;

Να μην υπάρχει καθυστέρηση στις διαδικασίες.  Να υπάρχει διαφάνεια. Δεν πρέπει να φοβόμαστε ως πολιτεία το θυμό των ανθρώπων. Ο θυμός είναι δικαιολογημένος και πρέπει να μάθουμε να τον διαχειριζόμαστε . Να ακούμε τι μας λεν και να καταλάβουμε γιατί νοιώθουν έτσι, ότι έχουν δικαίωμα οι οικογένειες  να είναι θυμωμένες, και ότι όλη η κοινωνία αισθάνεται το ίδιο..

Οι εκδηλώσεις στο προεδρικό συμβάλουν στη διαχείριση του θυμού;

Είναι εκδηλώσεις συμπαράστασης, αγανάκτησης, θυμού και φανερώνουν πολλά συναισθήματα μαζεμένα. Εγώ έχω πάει στις εκδηλώσεις και διαπίστωσα ένα τεράστιο θυμό, σε επίπεδο κοινωνίας, θα τολμούσα να πω για όλο το πολιτικό σύστημα.

Λειτουργούν οι εκδηλώσεις θετικά για τους συγγενείς;

Πιστεύω ναι.  Όμως, δυστυχώς η πραγματικότητα λέει ότι σε λίγο διάστημα όλοι θα επιστρέψουμε στην ρουτίνα μας, και αυτοί οι άνθρωποι θα νοιώθουν ότι τους ξεχνούμε. Γι αυτό η πολιτεία ,  όλοι μας ,πρέπει να τους στηρίξει διαχρονικά. Σημαντικό είναι να υπάρχει διαφάνεια σε όλες τις διαδικασίες, ώστε να μην φθάσουμε στην κατάσταση με την τραγωδία της ¨Ηλιος¨ όπου νοιώθουν οι συγγενείς ότι πρέπει να είναι στους δρόμους και να φωνάζουν για να γίνουν τα αυτονόητα.

Ο κόσμος τι μπορεί να κάνει

Απαιτείται μια τεράστια διαχρονική αγκαλιά του κόσμου προς αυτούς τους ανθρώπους. Στην περίπτωση του ¨Ηλιου¨ στα μνημόσυνα, πάνε μόνο οι συγγενείς. Ο κόσμος δεν συμμετέχει. Οι συγγενείς νοιώθουν ότι η κοινωνία τους γυρίζει την πλάτη. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε.

Η Εκκλησία μπορεί να συμβάλει·

Η κάθε οικογένεια έχει το δικό της τρόπο να αντιμετωπίζει την απώλεια. Το πνευματικό κομμάτι είναι πολύ σημαντικό. Υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών ψυχικής υγείας και κληρικών. Βασική προϋπόθεση είναι τα πιστεύω της οικογένειας. Ιδιαίτερα οι οικογένειες που ήταν και πριν την τραγωδία κοντά στην εκκλησία βρίσκουν μεγάλη ανακούφιση. Κατά κανόνα οι ιερείς βοηθούν τους μεγαλύτερους και οι ψυχολόγοι κυρίως τα παιδιά και όχι μόνο.  Η βοήθεια πρέπει να είναι πολύπλευρη, και διαχρονική. Η θλίψη και το πένθος μετά από αυτό το τραγικό γεγονός μας αφορά όλους.