Τα φαραωνικά έργα και ο νεοπλουτισμός της Εκκλησίας

Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ αποτελεί τη μεγαλύτερη αρετή, λένε οι πατέρες της Εκκλησίας, και δεν μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση η δύσκολη υπόθεση της διαχείρισης της εκκλησιαστικής περιουσίας. Ο πειρασμός του πλουτισμού και των "φαραωνικών" έργων, δηλαδή κτισμάτων εντυπωσιασμού, προβολής και φιλαρέσκειας, δεν ήταν ποτέ άγνωστος στον χώρο της ποιμαίνουσας Εκκλησίας. Έργα βιτρίνας για να γράφονται σε πινακίδες τα ονόματα των εμπνευστών, άσχετο αν για να γίνουν αυτά χιλιάδες άνθρωποι υπέφεραν και στερήθηκαν τα βασικά. Ο πειρασμός της εξουσίας - και ο πλούτος αποτελεί μορφή εξουσίας - έφερε αιρέσεις, προκάλεσε σχίσματα και έφερε τόσα δεινά στο χώρο της Εκκλησίας. Ωστόσο, οι αληθινά πιστοί αποτελούσαν πάντα το άλας του κόσμου και πάντα ανέτρεπαν τα φαινόμενα της εκκοσμίκευσης. Και όλα αυτά με ένα μυστικό και μυστηριακό τρόπο, που μόνο ο Θεός ξέρει και μόνο με την υπομονή γίνεται αντιληπτός. Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ Αθηνών Ιερώνυμος ορίζει, με θαυμαστή σοφία, τον τρόπο διαχείρισης της εκκλησιαστικής περιουσίας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην "καθημερινή". Είπε συγκεκριμένα ότι: "η εκκλησιαστική περιουσία παίρνει νόημα μόνον όταν οι πόροι από την αξιοποίησή της επιστρέφουν ως διακονία στην κάλυψη των αναγκών του λαού. Είναι ανάγκη σήμερα, η ποιμαίνουσα Εκκλησία να εγκαταλείψει τις επιδιώξεις για φαραωνικά έργα και να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα του νεοπλουτισμού με άλλα έργα, εκείνα που διακονούν τα προβλήματα του σύγχρονου ταλαιπωρημένου ανθρώπου". Αυτό δεν σημαίνει ότι η Εκκλησία αφήνει την περιουσία να χάνεται, αλλά και δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να πατήσει επί πτωμάτων, εκμεταλλευόμενη κενά και παράθυρα των νόμων για να πλουτίσει.

ΓΙΝΟΜΑΣΤΕ καθημερινώς μάρτυρες συμπεριφορών ιεραρχών που θυμίζουν πρακτικές και κουσούρια νεόπλουτων. Είναι φυσικό οι άνθρωποι, οι οποίοι γεννήθηκαν στην φτώχεια και την μιζέρια, όταν αποκτήσουν πλούτο, να μην ξέρουν, ούτε πώς να τον απολαύσουν, αλλά ούτε και πώς θα τον διαχειριστούν. Το χειρότερο είναι όταν ο πλούτος αυτός έρχεται χωρίς δουλειά και χωρίς κόπους. Τότε τα πράγματα γίνονται πολύ χειρότερα, αφού συνήθως η επίδειξη του πλούτου συνοδεύεται από κακογουστιά και το λεγόμενο κιτς. Η ομορφιά χάνεται και το μέτρο αντικαθίσταται από την υπερβολή. Και σε όλα αυτά, προστίθεται η αλαζονεία των λόγων και της κριτικής αφ υψηλού, έτσι για να δικαιολογήσουν την δήθεν καθαρότητά τους. Και όλα αυτά για να δικαιολογηθούν οι παρεκτροπές και οι αστοχίες στη βίωση της εν Χριστώ ζωής.

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ Ιερώνυμος αγγίζει και το προβληματικό κεφάλαιο της προπαγάνδας και των λόγων χωρίς περιεχόμενο. Όλα αυτά που χαρακτηρίζουν τους εραστές της εξουσίας, του ισχυρότερου αφροδισιακού που υπάρχει σε αυτή τη γη. Σημειώνει: "ξεχάσαμε βασικές αρχές μας και γίναμε άτομα που περιφρονούν την ιδιότητα του προσώπου. Έτσι ο ατομοκεντρισμός μας, η φιλαυτία, ο αμοραλισμός, όπως ήταν φυσικό, έφεραν την απληστία, την περιφρόνηση του άλλου, την αδικία, τον αγώνα του "φαίνεσθαι" και όχι του "είναι", την ασυνέπεια με τα "ξύλινα τα λόγια τα μεγάλα" της προπαγάνδας". Ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος, καταθέτει και προτάσεις. "Η Εκκλησία να πείσει, κατά την άποψή μου, κάθε καλοπροαίρετο ότι καμία αλλαγή δεν επιτυγχάνεται γύρω μας αν δεν προηγηθεί η εσωτερική αλλαγή του καθένας μας, η αγαθή αλλοίωση. Και ακόμη ότι όραμα και ελπίδα ανατέλλουν εκεί που υπάρχει παράδειγμα και αυτοθυσία".
 ΤΟ ΡΑΣΟ και γενικά ο χώρος της θρησκείας, συνοδεύεται συνήθως από το τεκμήριο της τιμιότητας και της αμεροληψίας. Ο κανόνας δεν περιορίζεται μόνο στην Ορθοδοξία, αλλά εκτείνεται σε όλες τις θρησκείες του κόσμου. Και όταν υπάρχει το τεκμήριο του "ελέω θεού" τότε εύκολα παρασύρονται οι άνθρωποι και εύκολα οι ταγοί οδηγούνται σε τεράστια, εγκληματικά, πολλές φορές, λάθη. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι τα μεγαλύτερα εγκλήματα και σχεδόν όλοι οι πόλεμοι γίνονται στο όνομα του εκάστοτε θεού και με μπροστάρηδες ρασοφόρους. Και όλα αυτά αποτελούν την εύκολη λύση στην αδυναμία των εκκλησιαστικών ταγών να γίνουν το άλας του κόσμου και να αποκτήσουν πίστη, όση με κόκκο σιναπιού, ώστε να μπορούν να μετακινούν βουνά με την πίστη και τη δύναμη του Θεού.

Ο ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ πατήρ Αλέξανδρος Σμέμαν έγραφε στο σπουδαίο ημερολόγιό του για δήθεν συμφέροντα της Ορθοδοξίας: "Τι υπάρχει λοιπόν που να χρειάζεται "εξήγηση"; Ο πρωτοφανής συνδυασμός μέσα μου μιας βαθιάς και συνεχώς αυξανόμενης αποστροφής προς τις ατέλειωτες συζητήσεις και τις διαμάχες σχετικά με τη θρησκεία, προς τις επιπόλαιες βεβαιότητες, τον ευσεβή συναισθηματισμό και βεβαίως προς τα ψευδοεκκλησιαστικά συμφέροντα, τα μηδαμινά και τιποτένια, και ταυτόχρονα μιας συνεχώς αυξανόμενης αίσθησης της πραγματικότητας. Μόλις χθες, αισθάνθηκα αυτή την πραγματικότητα την ώρα που πήγαινα στην εκκλησία για τη Λειτουργία, νωρίς το πρωί, μέσα από τα χειμωνιάτικα δένδρα. Κατόπιν, αυτή η πολύτιμη ώρα στην άδεια εκκλησία, πριν από τη Λειτουργία. Πάντα η ίδια αίσθηση του χρόνου, του γεμάτου από αιωνιότητα, με πλήρη και ιερή χαρά. Έχω την αίσθηση πως η εκκλησία χρειάζεται για να υπάρχει ακριβώς αυτή η εμπειρία της πραγματικότητας. Εκεί όπου η εκκλησία παύει να αποτελεί ένα σύμβολο, ένα μυστήριο, γίνεται η ίδια μια τρομακτική καρικατούρα του εαυτού της".