Το «καλό» Δημόσιο και οι «κακοί» ιδιώτες

«Θέλω να αγκαλέσω τον Θεό, αλλά ποιος θα τον δι-
κάσει» λέει η κυπριακή παροιμία και ποιος άραγε θα
δικάσει τους τραπεζίτες για τις ιλιγγιώδεις ζημιές
που υπέστησαν οι τράπεζες. Ακόμη και την ώρα που
ανακοίνωναν τις ζημιές ακούγονταν, από τηλεοράσε-
ως, οι ήχοι των μαχαιροπίρουνων και των ποτηριών.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, ο υπουργός Οι-
κονομικών και όλα τα κόμματα, λένε ότι δεν είναι η
ώρα για επίρριψη ευθυνών, παρόλο που παραδέχο-
νται ότι υπήρξαν λάθη από τις διοικήσεις των χρημα-
τοπιστωτικών ιδρυμάτων.
➧ Και ο κοσμάκης που υποφέρει και πληρώνει τα πιο
ψηλά επιτόκια στην Ευρώπη, διερωτάται γιατί βρί-
σκονται ακόμη στις καρέκλες τους, τα «golden boys»
με τους τρελούς μισθούς εκατομμυρίων, όπως απο-
κάλυψε στο ΡΙΚ ο Χαρίλαος Σταυράκης. Οι υπαλλη-
λάκοι με το πρώτο σοβαρό λάθος, χάνουν και τις
δουλειές τους και αντιμετωπίζουν και μια σειρά από
άλλες επιπτώσεις. Και πού να θυμηθεί κανείς το
σκάνδαλο του χρηματιστηρίου.
➧ Ο κοσμάκης διερωτάται γιατί το κράτος τρέχει να
σώσει τις τράπεζες και δεν σπεύδει με την ίδια θέρ-
μη, να στηρίξει τους ανέργους και τους φτωχούς αυ-
τού του τόπου. Οι τράπεζες εδώ και χρόνια απολαμ-
βάνουν προνομιακά επιτόκια από την Ευρωπαϊκή
Τράπεζα, με τα οποία πολλαπλασιάζουν τα κέρδη
τους, επιβάλλοντας υψηλούς τόκους, για δάνεια στον
κοσμάκη. Η πλάκα είναι ότι όλες οι τράπεζες προ-
σφέρουν σχεδόν τα ίδια επιτόκια, παρόλο που θεω-
ρητικά υπάρχει ανταγωνισμός.
➧ Αλήθεια, γιατί δεν εκμεταλλεύεται τα προνομιακά
ευρωπαϊκά επιτόκια το κράτος και να προχωρήσει σε
χαμηλότοκα δάνεια στους πολίτες που έχουν ανάγκη.
Υπάρχουν κρατικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως
ο Οργανισμός Χρηματοδοτήσεως Στέγης, ο Φορέας
Ισότιμης Κατανομής Βαρών, ιδρύματα τα οποία θα
μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από το κράτος για
να υπάρξει πραγματικός ανταγωνισμός και να εξανα-
γκαστούν οι τράπεζες να μειώσουν τα επιτόκια. Ακό-
μη, δεν μπορεί άραγε το κράτος να απαγορεύσει τα
μπόνους των τραπεζιτών ή να μειώσει υποχρεωτικά
τους εξωφρενικούς μισθούς που απολαμβάνουν, έ-
στω για μερικά χρόνια.
➧ Το κράτος ανακοίνωσε την πρόθεσή του, να προχω-
ρήσει σε εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή για τις Κυ-
πριακές Αερογραμμές. Με απλά λόγια αναζητά ιδιώ-
τη, ο οποίος θα βάλει χρήματα και θα αναλάβει την
εταιρεία. Για τον σκοπό αυτό, άρχισε την «dirty
work» την άσχημη δουλειά, δηλαδή να διώξει υπαλ-
λήλους, ώστε να καταστεί ελκυστική η εταιρεία. Πριν
από μερικά χρόνια είδαμε «πράγματα και θαύματα»
από επώνυμους και μη, για να στηριχθεί η πρώτη ι-
διωτική αεροπορική εταιρία η «Helios», η οποία ό-
μως είχε τραγικό τέλος, συμπαρασύροντας στοn θά-
νατο και 121 ψυχές.
➧ Η αντιπολίτευση επανέφερε το αίτημα για αποκρα-
τικοποίηση ημικρατικών οργανισμών, όπως η Αρχή
Ηλεκτρισμού και η Αρχή Τηλεπικοινωνιών. Ωστόσο,
το απλό ερώτημα που τίθεται, είναι γιατί να δοθούν
κομμάτια των κερδοφόρων δημόσιων οργανισμών
στους ιδιώτες και γιατί να μην κληθούν ιδιώτες να α-
νταγωνιστούν στα ίσα τους ιδιώτες. Το πείραμα με
τη CYTA απέδειξε ότι ο Αρχή, παρόλα τα δημοσιοϋ-
παλληλικά βαρίδια, κατάφερε μέχρι στιγμής να επι-
βιώσει.
➧ Το πρόβλημα δεν είναι το «καλό» Δημόσιο και οι
«κακοί» ιδιώτες ή το «κακό» Δημόσιο και οι «καλοί» ι-
διώτες, αλλά η αρμονία στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτι-
κού και δημόσιου τομέα. Ο άκρατος φιλελευθερι-
σμός αποτελεί παρελθόν ακόμη και στη μάνα του κα-
πιταλισμού, δηλαδή στην Αμερική. Το κράτος έχει
πρωτεύοντα ρόλο, στη ρύθμιση της αγοράς. Στην υ-
περδύναμη, ανέδειξαν τον θεσμό του ρυθμιστή του
ανταγωνισμού, σε δύναμη ισχυρότερη και από αυτόν
τον θεσμό του Προέδρου της χώρας. Στην Κύπρο α-
κόμη δεν κατάφερε να λειτουργήσει ουσιαστικά ο
θεσμός, κάτω από το βάρος σειράς σκανδάλων.
➧ Απαιτούνται θεσμικές αλλαγές, για να ανατραπεί και
η κατηφόρα στην απαξίωση των πολιτικών. Πρέπει
κάποτε να αντιληφθούν οι πολιτικοί, ότι αποτελεί α-
νάγκη η προώθηση αξιοκρατικών κριτηρίων στις
προσλήψεις και τις προαγωγές στο Δημόσιο, στους
ημικρατικούς οργανισμούς και στην τοπική αυτοδιοί-
κηση, ώστε να μην εξαρτάται η επανεκλογή τους, α-
πό το ρουσφέτι που επιτελούν. Πρέπει κάποτε να
μπουν κριτήρια και στους διορισμούς συμβουλίων η-
μικρατικών οργανισμών, αφού αυτό που συμβαίνει
σε πολλούς οργανισμούς είναι τραγελαφικό. Από ε-
κεί και πέρα πρέπει να διαλυθούν η Επιτροπή Δημό-
σιας Υπηρεσίας και η Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρε-
σίας, οι οποίες κάθε άλλο παρά ανταποκρίνονται δια-
χρονικά στις υποχρεώσεις τους, αφού όλοι είναι –τά-
χα– άριστοι στο Δημόσιο.


ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ