Οι παγίδες στους Υπουργούς ταράζουν τους αξιωματούχους

Οι παγίδες στους Υπουργούς ταράζουν τους αξιωματούχους

ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 6/4/2014

«Μπήκα στο Υπουργείο, με μια αγκαλιά λουλούδια, με ένα σωρό υποσχέσεις για συνεργασία, κάθισα στην υπουργική καρέκλα και αντί να διαθέτω το 100% των δυνάμεων μου, για να εφαρμόσω το φιλόδοξο εκσυγχρονιστικό πρόγραμμα της κυβέρνησης, πολεμούσα για να αντιμετωπίσω τους κρυφούς εχθρούς μου. Έρχονταν οι αξιωματούχοι και οι τεχνοκράτες με το πλατύ χαμόγελο, διαβεβαίωναν ότι θα υλοποιούσαν αποφάσεις και αντί αυτού, το μόνο που προσκόμιζαν στην επόμενη συνάντηση, ήταν πονηρές δικαιολογίες ότι δεν μπορούν να υλοποιηθούν οι αποφάσεις. Είχα δίπλα μου, μια πιστή γραμματέα και από εκεί και πέρα το χάος. Δεν μπορούσα να φέρω ικανούς ανθρώπους δίπλα μου και δεν είχα την δύναμη να προωθήσω αποφάσεις.»

Η πικρή διαπίστωση πρώην Υπουργού, ο οποίο ήταν πολύ επιτυχημένος μάνατζερ στον ιδιωτικό τομέα. Και συνέχισε μια άλλη παραδοχή. «Όταν έφυγα από τον Υπουργικό θώκο, άκουσα και την πικρή, αλλά και ειρωνική φράση, ότι οι κυβερνήσεις πέφτουνε αλλά οι τεχνοκράτες μένουν. Αυτά από υψηλόβαθμους τεχνοκράτες, οι οποίοι πληρώνονταν πολύ περισσότερα από τον Υπουργό. Και τότε κατάλαβα, τις τρικλοποδιές που μου έβαζαν οι κατά τα άλλα συνεργάτες μου και τότε αναλήφθηκα γιατί δεν προχωρούσαν οι αποφάσεις που λαμβάναμε σε μακρές συνεδριάσεις». Ο καλός πρώην Υπουργός επιβεβαίωσε για μια ακόμη φορά την αλήθεια, που θέλει τις κυβερνήσεις να αλλάζουν, αλλά τους τεχνοκράτες να μένουν και να βασιλεύουν.

Τα τελευταία χρόνια παρακολουθήσαμε επαναλαμβανόμενα σίριαλ συγκρούσεων προέδρων με ανεξάρτητους αξιωματούχους, αλλά και Υπουργών με υψηλόβαθμους αξιωματούχους. Το τραγικό είναι ότι αυτά τα σίριαλ, είχαν και έχουν βαρύτατες συνέπειες στον τόπο. Δεν είναι λίγοι οι αναλυτές, οι οποίοι εκτιμούν ότι σήμερα πληρώνουμε πανάκριβα την ασυνεννοησία του Δημήτρη Χριστόφια με τον Αθανάσιο Ορφανίδη, αλλά και την σύγκρουση Νίκου Αναστασιάδη και Πανίκου Δημητριάδη. Τελευταίο επεισόδιο ήταν η σύγκρουση του Ιωνά Νικολάου και του Μιχαλάκη Παπαγεωργίου. Από εκεί και πέρα υπάρχουν πολλές άλλες συγκρούσεων Υπουργών με Γενικούς Διευθυντές, οι οποίοι δεν προκαλούν τόσο θόρυβο, αφού η λύση βρίσκεται στις μετακινήσεις και όχι στις αποπομπές ανώτατων τεχνοκρατών.

Η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, εκτός από συνταγματική επιταγή, αποτελεί και ανάγκη για να λειτουργήσει το κράτος. Ωστόσο δεν υπάρχει λογική, άλλος πρόεδρος να διορίζει αξιωματούχους και άλλος να τους «κουβαλά» στην πλάτη του. Είναι καιρός να υπάρξει προβληματισμός και γιατί όχι να παραχωρηθεί το δικαίωμα στον κάθε πρόεδρο της Δημοκρατίας να διορίζει τους ανώτατους αξιωματούχους και η διάρκεια της θητείας τους, να συμπίπτει με την θητεία του εκάστοτε προέδρου. Στο παρελθόν είχαμε φαιδρά φαινόμενα, διορισμών μικρών σε ηλικία κομματικών στελεχών, ώστε κατέχουν για πολλά χρόνια, θέσεις κλειδιά στην πολιτεία. Στις περισσότερες, αν όχι σε όλες τις χώρες του κόσμου, οι Υπουργοί εισέρχονται στα Υπουργεία, με μια ομάδα ανθρώπων, οι οποίοι καλούνται να υλοποιήσουν το κυβερνητικό πρόγραμμα. Και κάθε φορά που αποτυγχάνουν, αυτοί οι άνθρωποι αποπέμπονται την ίδια ώρα, χωρίς διαδικασίες και χωρίς δεύτερη σκέψη.

Βεβαίως δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να επηρεαστούν οι ανεξάρτητοι αξιωματούχοι του κράτους, οι οποίοι πρέπει και οφείλουν να αποτελούν ανάχωμα σε ενδεχόμενες αυθαιρεσίες των εκάστοτε κυβερνώντων. Η σημερινή κυβέρνηση άνοιξε ένα νέο δρόμο, εξαναγκάζονται για πρώτη φορά Διοικητή της Κεντρική Τράπεζας σε παραίτηση και παύοντας τον Αρχηγό της Αστυνομίας. Η κίνηση της κυβέρνησης μπορεί να ικανοποίησε το δημόσιο αίσθημα, αφού για πρώτη φορά «πληρώνουν» αξιωματούχοι αστοχίες της διοίκησης. Από την άλλη όμως, σπάζει ένα ταμπού, που θέλει τους ανώτατους αξιωματούχους να είναι «ακίνητοι» στην καρέκλα τους.

Απαιτούνται και σε αυτό το επίπεδο τομές, για εκσυγχρονισμό του κράτους, το οποίο ακόμη τρέχει με ρυθμούς και νοοτροπίες της δεκαετίες του 1960. Ίσως μείωση της διάρκειας της θητείας των ανώτατων αξιωματούχων, ίσως μείωση της ηλικίας αφυπηρέτησης, ίσως μείωση του αριθμού των αξιωματούχων και γιατί όχι και καθιέρωση κριτηρίων διορισμού και φυσικά εξέταση των αξιωματούχου από την Βουλή, πριν από τον διορισμό τους. Η σημερινή παντοδυναμία των ανεξάρτητων αξιωματούχων οδηγεί όχι σπάνια σε φαινόμενα αλαζονείας και νεποτισμού, τα οποία καλούνται να πληρώσουν οι «φτωχούλιδες του Θεού».