Μπόνους και πρόστιμα και στους δημοσίους υπαλλήλους

Λαμβάνουν τα πανάκριβα δωράκια τους οι εργολάβοι
κάθε φορά που τελειώνουν ένα δημόσιο έργο, πολύ
νωρίτερα από τον χρόνο που εκτιμούν οι εκτιμητές
του δημοσίου και καταγράφεται στα συμβόλαια. Ο υ-
πολογισμός για τα μπόνους, γίνεται στη βάση της ε-
ξοικονόμησης που θα έχει το δημόσιο. Πιο απλά, έ-
νας δρόμος προβλέφθηκε να τελειώσει σε δύο χρό-
νια. Ο εργολάβος κατάφερε και τον ολοκλήρωσε σε
ενάμισι χρόνο. Για τους έξι μήνες που κέρδισε, θα
κερδίσει το ανάλογο ποσό. Οι ειδικοί θεωρούν ότι
στους έξι μήνες, λόγω της μείωσης του χρόνου διέ-
λευσης των αυτοκινήτων, της μείωσης στην κατανά-
λωση καυσίμων, της μείωσης των δυστυχημάτων και
άλλων εξοικονομήσεων, το συλλογικό κέρδος είναι
αρκετές εκατοντάδες ή και εκατομμύρια ευρώ. Και
με βάση αυτούς τους υπολογισμούς καθορίζεται το
μπόνους.
➧ Το σύστημα αυτό είναι εξαιρετικό αν αναλογιστεί κα-
νείς τον χρόνο που χρειάζονταν κάποτε τα δημόσια
έργα για να φτιάξουν έναν δρόμο. Καλό είναι το σύ-
στημα με τα μπόνους και τα πρόστιμα -σε περιπτώ-
σεις καθυστερήσεων- να επεκταθεί σε όλα τα επίπε-
δα των δραστηριοτήτων του δημοσίου. Η αρχή να γί-
νει από τους δημοσίους υπαλλήλους. Να καθορι-
στούν ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια εργασίας και α-
ναλόγως να λαμβάνουν μπόνους αλλά και πρόστιμα
σε περιπτώσεις καθυστερήσεων. Δεν είναι δυνατό
την ίδια δουλειά, ο ένας υπάλληλος να τη διεκπεραι-
ώνει σε μια μέρα και ο άλλος να θέλει μια βδομάδα.
➧ Απαραίτητη προϋπόθεση για να οριστούν μπόνους
και πρόστιμα, είναι να καθοριστούν μετρήσιμα κριτή-
ρια. Δηλαδή επιτέλους να εφαρμοστεί η περίφημη
αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, η οποία εδώ
και δεκαετίες μελετάται χωρίς να υλοποιείται. Εδώ
και δεκαετίες παραγγέλλονται πανάκριβες μελέτες
πολλών εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες καταλήγουν
στα συρτάρια και στους καλάθους κάποιων γραφεί-
ων. Η αξιολόγηση θα πρέπει να ξεκινά από τους δι-
ευθυντές του δημοσίου, οι οποίοι θα πρέπει να κρί-
νονται από τους υφισταμένους τους και να καταλήγει
στους υπαλλήλους, οι οποίοι φυσιολογικά θα κρίνο-
νται από τους προϊσταμένους τους.
➧ Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι το εγχείρημα
δεν είναι καθόλου εύκολο. Στους ημικρατικούς οργα-
νισμούς που εφαρμόστηκε, τα αποτελέσματα ήταν
μάλλον αρνητικά. Όλοι δικαιωματικά θεωρούνται ά-
ριστοι και όλοι διεκδικούσαν μπόνους. Αποτέλεσμα
ήταν να δημιουργηθούν αντιπαραθέσεις μεταξύ των
υπαλλήλων και των διευθυντών. Στο τέλος της ημέ-
ρας, αντί να βελτιωθεί η παραγωγικότητα, προκλήθη-
καν προβλήματα που τραυμάτισαν τις ψυχές των αν-
θρώπων αλλά και το γενικότερο καλό του οργανι-
σμού. Καλή εναλλακτική λύση αποτελεί η ενίσχυση
του ανταγωνισμού μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου το-
μέα. Δεν είναι δυνατόν οι φοιτητές στο δημόσιο να
στοιχίζουν πολλαπλάσια ποσά από τους φοιτητές
στον ιδιωτικό τομέα. Δεν είναι λογικό οι μαθητές στα
δημόσια σχολεία να κοστίζουν πολλαπλάσια από
τους μαθητές στα ιδιωτικά σχολεία. Και η πλάκα είναι
ότι οι φορολογούμενοι γονείς πληρώνουν και τερά-
στια ποσά για φροντιστήρια. Δεν είναι δυνατό μια εγ-
χείρηση στο δημόσιο να στοιχίζει πολύ πιο ακριβά α-
πό μια εγχείρηση στον ιδιωτικό τομέα. Οι συγκρίσεις
αυτές μπορούν να επεκταθούν σε δεκάδες υπηρε-
σίες του δημοσίου, όπου λειτουργούν ανάλογες και
στον ιδιωτικό τομέα.
➧ Κατά καιρούς ακούγονται ευφάνταστες προτάσεις
για να θεσμοθετηθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ δημόσι-
ου και ιδιωτικού τομέα. Στην εκπαίδευση θα μπορού-
σε το κράτος να δίνει «επιταγές» σε όλους τους μα-
θητές και φοιτητές και οι γονείς να διαλέγουν, σε
ποιο αξιολογημένο εκπαιδευτήριο, θα μαθητεύσει ή
θα φοιτήσει το παιδί τους. Τα ίδια μπορούν να συμ-
βούν και με τις τεχνικές υπηρεσίες. Αν συμφέρει,
γιατί όχι να δοθούν οι επιδιορθώσεις και οι επισκευ-
ές σε συνεργεία του ιδιωτικού τομέα. Ακόμη αν προ-
ωθηθεί καμιά φορά το Γενικό Σχέδιο Υγείας, θα ε-
φαρμοστεί ίσως για πρώτη φορά ο ανταγωνισμός με-
ταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αφού όλοι θα έ-
χουν την ευκαιρία να διαλέγουν τον γιατρό τους, α-
σχέτως πού εργάζεται αυτός.
➧ Αν εφαρμοστεί ο ανταγωνισμός μεταξύ ιδιωτικού και
δημόσιου τομέα, θα ανατραπεί και ο παραλογισμός
με τις τεράστιες διαφορές στους μισθούς και τα ω-
φελήματα μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.
Όλα αυτά μπορεί να ακούγονται ουτοπικά και παρά-
λογα για την κυπριακή νοοτροπία. Ωστόσο ο χρόνος
είναι κατάλληλος για τομές και διαρθρωτικές αλλα-
γές, λόγω της ήττας του υφιστάμενου οικονομικού
συστήματος σε όλη την Ευρώπη, το οποίο άγγιξε τρα-
γικά και την Κύπρο. Στην Ελλάδα τα τελευταία δύο
χρόνια έγιναν άλματα, τα οποία ωστόσο έγιναν σε λά-
θος χρόνο και έτσι «η εγχείρηση μπορεί να πέτυχε,
αλλά ο ασθενής φαίνεται ότι πεθαίνει».