Γέλιο και χιούμορ τα ισχυρότερα αναλγητικά

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΑΡΗΣ

ΕΙΣΑΙ στο κρεβάτι του πόνου και μετράς τα λεπτά και τις ώρες. Πονάς και αγωνιάς για το αύριο. Βλέπεις τους άλλους που θέλουν να σου συμπαρασταθούν και την μια στιγμή χαίρεσαι και την άλλη νευριάζεις. Αναζητάς ανθρώπους που θα σου προσφέρουν χαρά, μέσα στον πόνο και τον φόβο. Έρχονται οι «καλοί» και κλαίνε μαζί σου και σπεύδουν και οι «κακοί» σε πειράζουν και σου λένε ανέκδοτα. Αλήθεια ποιοι είναι τελικά οι «καλοί» και ποιοι οι «κακοί». Τα μηχανήματα που παρακολουθούν, τα εντός του σώματος, επιμένουν ότι οι «κακοί» κάνουν καλό και οι «καλοί» προκαλούν κακό. Βεβαίως όλα είναι σχετικά και σίγουρα πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις.

Οι ΓΙΑΤΡΟΙ λένε συχνά πυκνά, ότι το γέλιο βοηθά στην αντιμετώπιση στρεσογόνων καταστάσεων, οι οποίες κατά κανόνα οδηγούν και σε σωματικές ασθένειες. Αποτελεί ισχυρό όπλο ενάντια στην απογοήτευση, την κατάθλιψη ακόμη και στις αυτοκτονικές τάσεις. Προχωρούν και υποδεικνύουν ότι το χιούμορ λειτουργεί αναλγητικά και καταπραϋντικά απέναντι σε μια ασθενούσα κατάσταση. Οι έρευνες έδειξαν πως όταν κανείς σκέφτεται ένα αστείο σχετικό με μια στρεσογόνο κατάσταση, κάτι που τον βασανίζει, αναγκαστικά αποστασιοποιείται πνευματικά από το ερέθισμα, έστω και αν αυτό γίνεται στιγμιαία. Η προσωρινή αυτή αποστασιοποίηση ανανεώνει την οπτική γωνία, προσφέρει τη δυνατότητα εκτόνωσης της συσσωρεμένης έντασης και δυναμώνει την αντοχή στο στρες.

ΟΙ ΠΙΟ «προχωρημένοι» λένε ότι το γέλιο βοηθάει στη θεώρηση των πραγμάτων με θετικό τρόπο και στην ενίσχυση της καλής ενέργειας. Οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, συμπληρώνουν ότι πολλές φορές παρουσιάζονται μικροπροβλήματα τα οποία ενώ δεν μπορούν από τη φύση τους να ρίξουν ψυχολογικά τον άνθρωπο, η επίμονη ενασχόληση με αυτά μπορεί, να χαλάσει τη διάθεση. Όταν αντιμετωπίζονται τα προβλήματα με χιούμορ, μπορούν εύκολα να ξεπεραστούν. Πιο απλά αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος ότι δεν αποτελούν προβλήματα αλλά απλές φυσιολογικές καταστάσεις που αντιμετωπίζονται και ξεπερνιούνται.

ΑΠΟΤΕΛΕΙ ίσως κοινό χαρακτηριστικό όλων των αγίων ανθρώπων η αίσθηση του χιούμορ. Μέσα από το φωτεινό τους πρόσωπο, αναδύεται κατά κανόνα ένας λαγαρός λόγος, ο οποίος μεταδίδει χαρά και ανάπαυση στον ακροατή. Ο ευχάριστος, αληθινός και χωρίς υποκρισίες λόγος, είναι ίσως και ο καλύτερος τρόπος για να ξεχωρίσεις τον άγιο από τον αγύρτη ο οποίος πουλά δήθεν αγιότητα. Οι άγιοι άνθρωποι, οι αληθινοί θεολόγοι, εκπέμπουν αγιότητα ενώ εκπλήσσουν με την καθαρότητα του μυαλού και την τολμηρή προσέγγιση των προβλημάτων της ζωής.

ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΠΕΡΑ όχθη υπάρχει και το γέλιο της θλίψης, το γέλιο που εκφράζουν κατά κανόνα με άγαρμπο τρόπο διάφοροι κατεργάρηδες. Κοροϊδεύουν, κατακρίνουν και με εγωιστικό τρόπο περιπαίζουν διάφορους ανθρώπους, υποδεικνύοντας τάχα την υπεροχή τους. Το γέλιο της θλίψης φθάνει πολλές φορές σε ακραίες καταστάσεις όπως στις σαδιστικές συμπεριφορές, οι οποίες φανερώνουν μετά τον οίστρο της ακολασίας, την κόλαση του ανθρώπου. Κατά κανόνα το εγωιστικό γέλιο, κρύβει φόβο και ενοχές και καλύπτει την μιζέρια του ανθρώπου.

ΠΟΛΛΟΙ ΠΙΣΤΟΙ έπαθαν την "πλάκα" τους όταν άκουσαν παπάδες και δεσποτάδες, ξακουστούς για την αγιότητα του βίου τους, να κάνουν χιούμορ και να διδάσκουν με ανέκδοτα και πειράγματα. Ωστόσο, πάντα η μεσότης και το μέτρο κυριαρχούν και ποτέ το χιούμορ δεν μεταπίπτει σε αισχρολογία ή βωμολοχία. Τα πάντα γίνονται για χάρη του υψηλού σκοπού, τα πάντα υπηρετούν την αγάπη, την προσφορά στήριξης στους «ασθενείς» ανθρώπους, που αναζητούν παρηγοριά και στήριξη. Το εν Χριστώ χιούμορ είναι σίγουρα και αυτό ένα κομμάτι του μυστηρίου, είναι ένα κομμάτι θαύματος, το οποίο σώζει με το δικό του τρόπο και φανερώνει τον παράδεισο επί της γης. Παρόλο που το χιούμορ δεν αποτελεί κανόνα στις διαπροσωπικές σχέσεις των πιστών, εντούτοις η αποδοχή του χιούμορ αποτελεί κανόνα και όσοι δεν μπορούν να ανεχθούν το καλώς νοούμενο χιούμορ, σίγουρα έχουν κάποιο πρόβλημα.

ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ, παιδεύοντας τη ζωή και το μυαλό τους δημιούργησαν την κωμωδία, την ύψιστη αυτή έκφραση ανθρώπινης διανόησης και διδασκαλίας, προστατεύοντας ταυτόχρονα το δρώμενο από την αισχρολογία και την ρυπαρότητα. Εισήγαγαν την πολιτική σάτιρα, η οποία μάλιστα παρουσιαζόταν μπροστά στα «θύματά» της, χωρίς ωστόσο ποτέ, τουλάχιστον από ό,τι ξέρουμε, να ενοχλούσε κανένα. Το χιούμορ μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο καταλύτης στις σχέσεις των ανθρώπων, μπορεί να χαρακτηριστεί ως η ανθρώπινη βάση πάνω στην οποία μπορεί ο άνθρωπος να ξεκουραστεί, να ακουμπήσει και να αποβάλει την μιζέρια της καθημερινότητας. Εξάλλου, το χιούμορ απαιτεί άνοδο ψυχική, απαιτεί θέαση του κόσμου από ψηλά, όπου οι ατέλειες χάνονται και η αρμονία έρχεται να σκεπάσει την πλάνη της καθημερινότητας.

«Η ΜΕΡΑ που δεν γέλασες είναι χαμένη μέρα» συνήθιζε να λέει ο Αριστοτέλης και σίγουρα δεν είχε καθόλου άδικο. Σημασία στη ζωή έχει η ποιότητα, έχουν οι καλές στιγμούλες και όχι η ανιαρές επαναλήψεις. Ο πολύ καλός Διονύσης Τσακνής τραγουδά στις μέρες μας, το καταπληκτικό «μα εμένα τη στιγμούλα μου ποιος θα μου δώσει, εγώ ό,τι αγάπησα σ' εκείνη το χρωστώ». Ο χρόνος της ζωής μετριέται στην πραγματικότητα, όχι με τη διάρκεια αλλά με τις χαρούμενες στιγμούλες, που κατά κανόνα τρέχουν πολύ γρήγορα. Αντιθέτως οι δύσκολες στιγμές κινούνται με ρυθμούς χελώνας. «Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόχευτος» έλεγε και ο Δημόκριτος, δηλαδή με άλλα λόγια, ζωή χωρίς σκόλες και γιορτές είναι ένα συνεχές μαρτύριο.