Οι ξεχασμένοι ήρωες του πυροβολικού
ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΑΡΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 15.8.2026
Τα μάτια τους βγάζουν ακόμη φωτιές. Οι συγκλονιστικές, όσο και συναρπαστικές ιστορίες, δεν έχουν τελειωμό. Οι ζωντανοί, ξεχασμένοι εν πολλοίς, ήρωες του 1974, όσοι δεν λιποτάκτησαν, ακόμη κουβαλούν το φως της θυσίας, αλλά και το σκοτάδι του πόνου. Παροπλισμένοι οι περισσότεροι, συνταξιούχοι πλέον, σακατεμένοι πολλοί, ψυχικά και σωματικά, πολεμούν με τον εαυτό τους, μέρα και νύκτα, εξοργίζονται με την αναλγησία της πολιτείας, αλλά και χαίρονται γιατί έμειναν πιστοί στο καθήκον προς την πατρίδα. Δεν «έβαλαν την ουρά στα σκέλια», όπως πολλοί μεγαλόσχημοι και αρκετοί δειλοί. Στα καφενεία και στα παγκάκια της υπομονής, ανοίγουν την ψυχή, την καρδιά και το στόμα τους, μιλούν για την παλικαριά, την γενναιότητα, την ανδρεία, αλλά και την οργή της προδοσίας και την φρίκη του πολέμου. Πολεμούσαν σαν λιοντάρια, έβλεπαν τους συστρατιώτες και τους φίλους τους, να σκοτώνονται, να πληγώνονται, αλλά δεν λύγιζαν. Πληγωμένοι, ακόμη και με το ένα χέρι, συνέχιζαν να πυροβολούν, πιστοί στο καθήκον, τα ιερά και τα όσια. Κοινή συνισταμένη σχεδόν όλων, οι αναφορές σε θαύματα, σε παρεμβάσεις της Παναγίας και αγίων, οι οποίοι τους έσωσαν και ψυχικά και σωματικά, μέσα στον ορυμαγδό της προδοσίας και των ψεμάτων.
Η απόσταση του χρόνου, έφερε την καταλλαγή της οργής, όχι όμως του πόνου. Με την ηρεμία της ωριμότητας, πολλοί ζωντανοί ήρωες, καταγράφουν τις εμπειρίες τους σε βιβλία, ανυπέρβλητης ιστορικής αξίας. Μια συλλογική προσπάθεια καταγραφής των γεγονότων έγινε από τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Εφέδρων Πυροβολικού. Ο ογκωδέστατος τόμος, 851 μεγάλων σελίδων, φέρει τον τίτλο «Η Δράση των Μονάδων Πυροβολικού της Εθνικής Φρουράς το Καλοκαίρι του 1974». Την συλλογή των μαρτυριών ανέλαβε ο συγγραφέας-ερευνητής Δρ. Χάρης Αλεξάνδρου. Καταγράφεται με ψυχραιμία, ο αιφνιδιασμός από την τουρκική αεροπορία, οι καταστροφές, το χάος, αλλά και η αντίδραση των ξεχασμένων ηρώων του πυροβολικού, οι οποίοι πέτυχαν σε πολλές περιπτώσεις συντριπτικά πλήγματα στον εχθρό. Οι πράξεις αυτοθυσίας, οι θυσίες, αλλά και τα ανδραγαθήματα δεν έχουν τελειωμό.
Ο Χάρης Αλεξάνδρου χρειάστηκε τέσσερα χρόνια, για να μαζέψει αρχειακό υλικό, ώστε να καταγράψει σχεδόν 200 μαρτυρίες από εφέδρους και κληρωτούς εθνοφρουρούς, καθώς και από αξιωματικούς. Η απόσταση του χρόνου και η εξασθένηση της μνήμης, ήταν πολλές φορές «ανάχωμα» στον Χάρη Αλεξάνδρου, ο οποίος ωστόσο κατάφερε να ετοιμάσει ένα επιστημονικό αλλά και μνημειώδες τόμο. Η ανάγνωση του τόμου, δεν είναι και τόσο εύκολο εγχείρημα, αν δεν γνωρίζεις τα μέρη και τις νόρμες του στρατεύματος.
Κάποια σκόρπια και τυχαία αποσπάσματα από το βιβλίο καταδεικνύουν το μέγεθος της προδοσίας, αλλά και την ανδρειοσύνη των ηρώων.
· Πέτυχαν οι δικοί μας μια αποβατική που πρέπει να μην έμεινε ένας από εκείνη. Και έγινε ολοκόκκινη [η θάλασσα]. Πρέπει να είναι από το πυροβολικό. Ήρθε βλήμα και έκατσε στην αποβατική. Βλέπαμε τα άλλα βλήματα που έπεφταν στην άμμο έξω. Δεν έπεφταν στο νερό μέσα…
· Τα αεροσκάφη προσέβαλλαν τον χώρο τάξης της Μοίρας. Πρώτα με μυδραλιοβολισμούς και μετά με βόμβες. Τα αντιαεροπορικά όπλα δεν είχαν ακόμα φθάσει και έτσι η Μοίρα βρισκόταν εκτεθειμένη. Οι άνδρες της Μοίρας έτρεξαν να κρυφτούν στη χαράδρα, σε σπηλιές ή σε ρωγμές του εδάφους και των βράχων...
· Η Μοίρα με τις βολές της κατάφερε να αποδιοργανώσει και να καθυστερήσει το δεύτερο και τρίτο κύμα απόβασης και κατ’ επέκταση να ανατρέψει τους τουρκικούς σχεδιασμούς για την πρώτη μέρα της εισβολής.
· Η δράση της Μοίρας προκάλεσε και πάλι πανικό στους Τούρκους. Με σκοπό την καταστροφή της Μοίρας γύρω στις 07:00, τα τουρκικά αεροσκάφη και το τουρκικό ναυτικό ξεκίνησαν να προσβάλλουν τον χώρο τάξης. Σκοπός ήταν να διαλυθεί η Μονάδα ή τουλάχιστον να σταματήσουν οι βολές ώστε να συνεχιζόταν απρόσκοπτα η απόβαση.
· Δεν μπορώ να περιγράψω το «σιοκ» που με περίμενε εκεί. Ενώ με το όπλον μου ήμουν έτοιμος να ξαπλώσω στο πιο ασφαλές σημείον, εκεί ακριβώς, βλέπω ξαφνικά τον Ττόουλον ξαπλωμένον ανάσκελα και καταματωμένον…
· Θυμούμαι μετά με τα κιάλια να βλέπω τα τανκς που μπαίναν στην Κερύνεια. Για μένα ήταν πολλά… Χάνουνται τα πάντα… Δεν ήξερα οι δικοί μου τι εγίναν…
Ατέλειωτες είναι και προφορικές ιστορίες ψυχής, οι οποίες αποκαλύπτονται κυρίως μεταξύ ποτού και φαγητού, αλλά ποτέ δεν επιβεβαιώνονται. Μόνη επιβεβαίωση, τα δάκρυα και η συγκίνηση των πρωταγωνιστών. Τα πρόσωπα και τα μάτια, λένε πάντα πικρές και ανομολόγητες αλήθειες, οι οποίες πάντα συγκλονίζουν. Κατά τα άλλα και πολεμιστές και λιποτάκτες και δοξασμένοι και ατιμασμένοι, «όλοι δυο μέτρα παίρνουν γη…» Από εκεί και πέρα μόνο ο Θεός ξέρει… γιατί χαρίστηκαν ή δεν χαρίστηκαν οι σφαίρες.
Παναγιώτης Καπαρής
Σχόλια